ABC badań układu krążenia część II

Aby sprawdzić stan zdrowia układu krążenia mamy do dyspozycji wiele narzędzi diagnostycznych. Ocena sprawności serca, obraz tętnic, poziom pewnych substancji w organizmie – wszystko to pozwala postawić właściwe rozpoznanie i zalecić pacjentowi leczenie lub np. zmianę stylu życia na bardziej odpowiedni.

K jak kapilaroskopia.

Jest to metoda nieinwazyjnego badania mikrokrążenia skóry i przepływu krwi we włośniczkach, czyli drobnych naczyniach krwionośnych. Badanie to polega na oglądaniu włośniczek wału paznokciowego palców rąk i stóp pod mikroskopem. Kapilaroskopia może być pomocna przy rozpoznawaniu chorób naczyń obwodowych lub chorób tkanki łącznej.

L jak lipidogram

Jest to określenie badania kilku ważnych frakcji tłuszczowych w surowicy krwi, na które składają się: cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL i trójglicerydy. Ich prawidłowe stężenia nie wiążą się z podwyższonym ryzykiem chorób układu krążenia.

Są to następujące wartości:

Cholesterol całkowity (TChol) 150 – 200 mg/dl
Cholesterol LDL (LDL-Chol) 66 - 130 mg/dl
Cholesterol HDL (HDL-Chol) mężczyźni > 35 mg/dl
Cholesterol HDL (HDL-Chol) kobiety > 40 mg/dl
Trójglicerydy (TRG) 35 – 150 mg/dl.

Podwyższony poziom cholesterolu i jego frakcji LDL sprzyjają rozwojowi miażdżycy, a co za tym idzie chorobom układu krążenia. Dlatego ważne jest okresowe sprawdzanie lipidogramu i jeśli wykazuje on nieprawidłowości, konieczne staje się wprowadzenie zmian w codziennej diecie tj. ograniczenie spożycia tłuszczu zwierzęco na rzecz oleju roślinnego, oliwy i margaryn miękkich oraz wybieranie do jedzenia ryb, niskotłuszczowego nabiału i małych ilości chudego mięsa Jeśli sama dieta nie skutkuje lub obecne są inne czynniki ryzyka miażdżycy, to konieczne staje się włączenie przez lekarza farmakoterapii. Aby wynik odzwierciedlał faktyczny stan naszej gospodarki lipidowej, w dniach poprzedzających badanie (1-2 dni) utrzymujemy swoją dotychczasową dietę. Na pobranie krwi w celu analizy zgłaszamy się rano, na czczo.

M jak miażdżyca.

Proces miażdżycowy, który rozwija się w większości naszych tętnic może zwężać je lub nawet zatykać, ograniczając dopływ krwi do poszczególnych narządów np. serca, mózgu,kończyn dolnych. Istotą miażdżycy są tworzące się w błonie wewnętrznej naczyń tętniczych ogniskowe zgrubienia zwane blaszkami miażdżycowymi. Proces tworzenia się blaszek miażdżycowych jest powolny i długotrwały, a głównymi czynnikami stymulującymi rozwój miażdżycy są:

  • uszkodzenie warstwy wewnętrznej tętnic w wyniku działania wysokiego ciśnienia krwi, cukrzycy i palenia papierosów;
  • krążące we krwi cząsteczki cholesterolu o niskiej gęstości tzw. LDL. Przez długi czas blaszki miażdżycowe zwężające stopniowo światło naczynia krwionośnego są bezobjawowe, a w momencie, w którym występują objawy związane z niedokrwieniem danego narządu , zwężenie tętnicy wynosi już około 70 procent. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrywanie miażdżycy i podejmowanie działań spowalniających jej postęp.

M jak morfologia.

Morfologia jest to podstawowe badanie diagnostyczne krwi. Wyniki są opisywane za pomocą skrótów, oznaczających poszczególne parametry:

WBC – liczba leukocytów czyli krwinek białych
RBC – liczba erytrocytów czyli krwinek czerwonych
HGB - ilość hemoglobiny, czyli czerwonego barwnika przenoszącego tlen do komórek i tkanek
HCT – hematokryt, czyli stosunek objętości czerwonych krwinek do objętości całej krwi, wyrażany jest w stosunku procentowym
PLT – liczba płytek krwi czyli trombocytów
MCH - średnia zawartość hemoglobiny w erytrocycie
MCHC - średnie stężenie hemoglobiny w erytrocycie
MCV - średnia objętość erytrocytu

Rozmaz, czyli obraz odsetkowy leukocytów służy do ich oceny z podziałem na: granulocyty, eozynofile, monocyty i limfocyty. Rozmaz obecnie wykonany jest automatycznie przy badaniu morfologii krwi, przy czym jest to wynik przybliżony. Badanie to, na szczególne zlecenie lekarza, może być wykonane ręcznie, co jest bardziej pracochłonne, za to otrzymuje się wówczas dokładniejszy wynik .

OB. czyli tzw. Odczyn opadania Biernackiego jest to miara szybkości opadania czerwonych krwinek w osoczu w jednostce czasu, najczęściej w ciągu 1 godziny. OB. jest badaniem mało charakterystycznym, co oznacza, że wynik ten sam nie wskazuje na konkretną chorobę, natomiast przyśpieszenie opadania erytrocytów jest sygnałem, że należy dokładniej zdiagnozować pacjenta.

Białko C reaktywne czyli CRP. Podwyższenie jego stężenia świadczy o stanie zapalnym w organizmie. U osób zdrowych zastosowanie wysokoczułego testu CRP służyć może ocenie ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych.

P jak próba wysiłkowa.

Jest to metoda diagnostyczna chorób serca, która polega na zapisie ekg podczas wysiłku fizycznego pacjenta, jakim jest spacer na ruchomej bieżni lub pedałowanie na rowerze stacjonarnym. Obciążenie na bieżni lub rowerze jest stopniowo zwiększane, aż do uzyskania maksymalnej częstości tętna dla danego pacjenta lub wystąpienia objawów wskazujących za konieczność zakończenia próby. Badanie to służy diagnostyce choroby wieńcowej serca, ponieważ w trakcie jego wykonywania wysiłek fizyczny wywołuje niedokrwienie serca.

Zdarza się bowiem, że u pacjenta z chorobą wieńcową serca badanie ekg zapisywane w stanie spoczynku nie wykazuje żadnych nieprawidłowości i dopiero próba wysiłkowa pozwala nam na potwierdzenie diagnozy choroby wieńcowej serca. S jak scyntygrafia serca. Jest to badanie obrazowe serca, do którego wykorzystuje się wychwyt związków chemicznych znakowanych izotopem radioaktywnym przez komórki mięśnia sercowego lub przepływ tych związków przez jamy serca. Następnie w specjalnej kamerze rejestrowana jest aktywność promieniotwórcza mięśnia sercowego i otrzymywane są obrazy rozkładu substancji promieniotwórczej w sercu lub przepływy krwi przez serce. Ograniczeniem tego badania jest narażenie pacjenta na promieniowanie jonizujące. Ekspozycja na nie podczas scyntygrafii serca jest 100 razy wyższa, niż podczas zdjęcia radiologicznego klatki piersiowej. Badanie to stosowane jest w celu diagnostyki niedokrwienia mięśnia sercowego, żywotności mięśnia sercowego czy zatorowości płucnej.

T jak tętno.

Tętno jest to falisty ruch tętnic, które ulegają odkształcaniu w odpowiedzi na przepływ przez nie krwi, zgodnie z czynnością skurczową serca. Tętno badamy zazwyczaj na tętnicy promieniowej, ale można je badać też na innych tętnicach obwodowych. Prawidłowe tętno powinno by dobrze wyczuwalne i zgodne z czynnością serca. Jeśli wyczuwamy je słabo lub stwierdzamy brak (przy zachowanej pracy serca) świadczy to o znacznym zwężeniu tętnicy.

T jak tony serca.

Osłuchując serce słyszymy tzw. dwa tony serca związane z zamykaniem się zastawek podczas skurczu i rozkurczu mięśnia sercowego, które są zjawiskami osłuchowymi prawidłowymi. Czasem możemy usłyszeć trzeci lub nawet czwarty ton serca świadczące o pewnych zaburzeniach w czynności komór serca. Innym typem nieprawidłowych zjawisk osłuchowych w sercu są szmery. Pojawiają się one wtedy, gdy przepływ krwi przez zastawki jest turbulentny czyli burzliwy, a nie laminarny, czyli warstwowy. Szmery w sercu pojawiają się, gdy obserwowany jest np. zwiększony przepływ krwi przez serce np. w ciąży;

  • przepływ krwi przez zwężone zastawki;
  • cofanie się krwi przez niedomykającą się zastawkę;
  • przeciek przez nieprawidłowy otwór np. w przegrodzie międzykomorowej lub przegrodzie międzyprzedsionkowej.

Stwierdzenie szmeru lub szmerów nad sercem podczas badania pacjenta wymaga przeprowadzenia dalszej diagnostyki celem ustalenia, jaka jest ich przyczyna. Wymaga to skierowania do kardiologa.

T jak troponiny sercowe.

Troponiny są to białka regulujące skurcze mięśnia sercowego. Prawidłowo w naszej krwi troponiny nie są obecne. Pojawiają się natomiast wtedy, gdy dochodzi do uszkodzenia mięśnia sercowego podczas zawału. Wzrost ich stężenia we krwi obserwujemy już po upływie 4-8 godzin od wystąpienia zawału serca. Dlatego badanie to jest czułym i swoistym wskaźnikiem uszkodzenia komórek mięśnia sercowego.

Więcej terminów związanych z układem krążenia w pierwszej części artykułu.

Piśmiennictwo: Choroby wewnętrzne, red. A. Szczeklik, Kraków, Medycyna Praktyczna, 2005.
 


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus