O czym warto wiedzieć, zanim sięgnie się po papierosa

W ostatnich dziesięcioleciach lawinowo rośnie liczba osób cierpiących na choroby układu oddechowego. Wśród tych schorzeń prym wiedzie POChP - przewlekła obturacyjna choroba płuc. Szacuje się, że w Polsce jest to czwarta, co do częstości, przyczyna nagłych zgonów gwałtownych. Pierwsze trzy miejsca zajmują choroby serca i naczyń, nowotwory złośliwe i zgony nagłe (na przykład w przebiegu urazów, wypadków).

Przewlekłą obturacyjną chorobę płuc charakteryzuje zaburzenie przepływu przez drogi oddechowe. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest obecność przewlekłego zapalenia w układzie oddechowym i zmiana budowy obwodowych jego odcinków. Stan zapalny toczący się w układzie oddechowym jest procesem przewlekłym. Następuje przerost komórek i gruczołach produkujących śluz. Typowe jest to, że towarzyszący mu kaszel występuje przez przynajmniej trzy miesiące w roku, w kolejnych dwóch latach i jest on mało produktywny.

Dochodzi do zniszczenia ścian pęcherzyków płucnych. Powstają duże przestrzenie, które zaburzają przepływanie powietrza przez drogi oddechowe, co można zmierzyć wykonując badania spirometryczne.

Winne papierosy

Nie ustalono jednej przyczyny mającej wpływ na rozwój schorzenia.

Poznano natomiast kilka czynników odgrywających znaczące role w tym procesie. Dowiedziono, że niebagatelną stanowi narażenie na dym tytoniowy. Zmiany występują tym częściej, im bardziej intensywne i dłuższe jest palenie. Uważa się, że osoby, które nie były narażone na działanie dymu tytoniowego ani jako bierni, ani jako czynni palacze, sporadycznie chorują na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc.
Działanie dymu tytoniowego szczególnie niekorzystnie wpływa na dzieci. Narażone na bierne palenie młode płuca mają znacznie gorsze warunki rozwoju. Nie osiągają one należnych rezerw oddechowych. W takiej sytuacji dochodzi także do częstszych infekcji układu oddechowego, co niekiedy jest dodatkową przyczyną pogarszającą funkcjonowanie płuca. Jeśli ciężarna pali papierosy dysfunkcja w układzie oddechowym może ujawniać się u noworodka. Sytuacja komplikuje się, gdy dziecko rodzi się przedwcześnie, ma niską masę urodzeniową lub stwierdza się schorzenia nie tylko dotyczące układu oddechowego, lecz także na przykłady wad serca. U tych dzieci częściej w wieku dorosłym dochodzi do rozwoju obturacyjnej choroby płuc.

Szkodliwe środowisko

Istnieją także inne substancje w środowisku, których duża koncentracja sprzyja rozwojowi choroby. Mogą to być zanieczyszczenia środowiska, gazy znajdujące się w atmosferze (związki azotu siarki, dym węglowy, ozon). Osoby z racji zawodu narażone na pył węgla kamiennego, cementu, kurz bawełny czy zboża również mają predyspozycje do rozwoju patologicznych zmian. Z tych względów mieszkańcy miast chorują częściej niż mieszkańcy wsi. Częste, przedłużające się infekcje płuc i oskrzeli także zwiększają zapadalność na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Z tego względu, że zmienność pogody i niskie temperatury sprzyjają infekcjom, warunki klimatyczne również nie pozostają bez znaczenia.
Zdecydowanie więcej zachorowań i występowanie choroby w młodszym wieku obserwowane jest w grupie osób ze zmniejszeniem wytwarzania ?-1 antytrypsyny, która jest enzymem mającym duży wpływ na funkcjonowanie płuc. Upośledzenie jego produkcji występuje od urodzenia.
Istnieją także naukowe doniesienia dowodzące, że nieleczona, bądź niewłaściwie leczona w dzieciństwie astma oskrzelowa może być podłożem do rozwoju choroby przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Kiedyś uważano, że mężczyźni chorują częściej niż kobiety. Badania te były prowadzone w latach, kiedy palaczami byli głównie mężczyźni. Obecnie pogląd ten uległ zmianie, bowiem okazało, że wzrasta ilość chorych kobiet i ma to związek ze zwiększaniem się odsetka płci żeńskiej w grupie osób palących.

Pomimo, że tak wiele osób narażonych jest na działanie dymu tytoniowego, to przecież nie wszyscy chorują, a jedynie 20-30% populacji palaczy.

Dlaczego nie warto palić?

Najbardziej przykrym dla chorego objawem na początku choroby jest kaszel. Zwykle jest to pierwsza oznaka choroby. Występuje on przez większą część dni w roku. Zdarza się, że największa jego intensywność przypada na okres po przebudzeniu się. Jego charakter może nasilać się podczas infekcji. Wówczas jest on bardziej wilgotny. Z postępem choroby kaszel narasta, staje się coraz bardziej uciążliwy. Zmniejsza się tolerancja wysiłku i często pojawia się duszność. Początkowo pojawia się ona przy większej aktywności fizycznej, ale z biegiem czasu to się zmienia i coraz mniej intensywny wysiłek wywołuje uczucie braku tchu. W końcu może dojść do sytuacji, kiedy chory z wielką trudnością wykonuje podstawowe czynności. Objawy są bardziej uciążliwe podczas infekcji. Wtedy także może wystąpić krwioplucie. Jeśli są znaczne kłopoty z oddychaniem, wówczas chory przybiera pozycje ułatwiające wydech, na przykład siedząc pochyla się do przodu kładąc ręce na udach, a powietrze wdycha przez zwężone usta. Kiedy dochodzi do znacznej przebudowy płuc i oskrzeli to zwiększa się wymiar klatki piersiowej, przybiera ona tak zwany beczkowaty kształt. Lekarz badając klatkę piersiową znajduje również inne nieprawidłowości podczas opukiwania i osłuchiwania.

Konsekwencją kłopotów z oddychaniem jest mniejsze wysycenie krwi tlenem, a w związku z tym i gorsze tlenownie innych tkanek. Efekt tego procesu to zmiana zabarwienia skóry w bardzo zaawansowanych stadiach choroby. Pojawia się sinica, która jest najlepiej widoczna w okolicy ust i na błonach śluzowych jamy ustnej. Skutki choroby widoczne są także poza układem oddechowym. W zaawansowanych postaciach choroby dochodzi do zmian w sercu, a w dalszej kolejności także w wątrobie, co z kolei może stać się przyczyna obrzęków.

Dwa typy chorych

Wśród chorujących można zauważyć dwa sposoby chorowania. Jedną z grup chorych charakteryzuje wychudzenie, duszność przy wysiłku, znaczne rozdęcie płuc obserwowane w badaniu klinicznym i na zdjęciu rentgenowskim klatki piersiowej. Zaburzenia ciśnień tlenu i dwutlenku węgla we krwi są niezbyt duże, nie rozwija się sinica, a ciśnienie w naczyniach płuc jest w normie lub nieznacznie zwiększone.
Inni pacjenci są otyli, lepiej tolerują wysiłek odkrztuszają znaczną ilość wydzieliny, ale zaburzenia ciśnień gazów we krwi są większe, a ciśnienie płucne (w tętnicach płuc) jest znacznie zwiększone i chorzy mają sinicę.

Jak rozpoznać POChP?

Głównym badaniem pomocnym w diagnozowaniu choroby i ocenie jej postępu jest spirometria. Wykonuje się ją przy pomocy specjalistycznego urządzenia mierzącego objętości, pojemności i przepływy powietrza w różnych fazach cyklu oddechowego. Badanie to wymaga dobrej współpracy pacjenta z osobą nadzorującą technicznie wykonanie badania.

Zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej może także wykazywać odchylenia od normy. Choć zdarza się, że w początkowych stadiach procesu chorobowego jest ono prawidłowe. W kolejnych fazach dostrzec można zmiany upowietrznienia i unaczynienia płuc, patologię sylwetki serca nieprawidłowe ustawienie żeber i przepony. Znacznie dokładniejszym badaniem jest tomografia komputerowa płuc. Jeśli podejrzewa się, że u chorego doszło do powikłań ze strony serca, badaniami potwierdzającymi stają się elektrokardiogram i badanie echokardiograficzne.

Chorobę można spowolnić

Rozpoznanie choroby powinno zaowocować odpowiednim postępowaniem. Chory powinien postarać się zminimalizować narażenie na styczność z czynnikami odpowiedzialnymi za postęp choroby. Przeprowadzono badania potwierdzające, że zarzucenie nałogu we wczesnym stadium rozwoju choroby powoduje zahamowanie progresji zmian, a po kilku latach obniżanie się wskaźników pirometrycznych jest takie, do jakiego dochodzi z wiekiem u osób zdrowych. Oczywiście, wobec dowiedzionego niekorzystnego działania dymu tytoniowego, koniecznością staje się rzucenie palenia.

Częścią terapii jest także postępowanie farmakologiczne. Aby rozkurczyć oskrzela, zahamować wydzielanie śluzu stosuje się leki z grupy cholinolitycznej. Podawane są one w postaci aerozolu aplikowanego do układu oddechowego z inhalatora ciśnieniowego MDI lub ze specjalnego urządzenia zwanego nebulizatorem. Leki te, dzięki podawaniu miejscowymi, mają znacznie mniej objawów niepożądanych niż przyjmowane innymi drogami.

Aby rozkurczyć oskrzela i zapobiegać skurczowi stosuje się leki ß-2sympatykomimetyczne. Ich korzystny wpływ polega również na działaniu przeciwzapalnym i usprawniającym oczyszczającą funkcję nabłonka rzęskowego dróg oddechowych. Leki z tej grupy mają różne okresy działania - w związku z tym podawane są dwa razy w ciągu doby, a inne częściej. Również te leki są aplikowane przez MDI lub przez inhalator proszkowy. Bardzo ważna jest technika podawania leków, odpowiednie skoordynowanie fazy wdechu i aplikacji dawki farmaceutyku. Skuteczność podawanej dawki znacznie poprawia stosowanie dodatkowych urządzeń tak zwanych spejserów. Częste jest łączenie leków obu grup, dostępne są preparaty zawierające zarówno lek ß-2sympatykomimetyczny i cholinolityczny.

Aminofilina jest także lekiem rozszerzającym oskrzela, lecz o działaniu słabszymj niż cholinolityki i ß-2-sympatykomimetyki. W terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc wykorzystuje się fakt, że jej stosowanie poprawia czynność mięśni oddechowych i serca, pobudza mózgowe ośrodki kontrolujące oddychanie. Podaje się ją drogą doustną. W niewielu przypadkach stosuje się glikokortykosteroidy w postaci wziewnej. W okresach zaostrzeń choroby, kiedy funkcja układu oddechowego jest zacznie zaburzona może zajść konieczność doustnego lub nawet dożylnego podania leków sterydowych.

Ze stopniem zaawansowania choroby związana jest liczba i ciężkość zaostrzeń. Zaostrzenie w większości przypadków bywa sprowokowane infekcją układu oddechowego. Podczas zaostrzenia leczonego szpitalnie zachodzi konieczność podawania pacjentowi tlenu. U niektórych chorych, ze względu na zaawansowanie zmian w układzie oddechowym, istnieje konieczność domowego leczenia tlenem za pomącą specjalnego urządzenia - koncentratora tlenowego.

Jednym z elementów terapii jest, odpowiednio dobrany do stopnia zaawansowania choroby i wydolności chorego, wysiłek fizyczny. Polecane formy aktywności to marsze, jazda na rowerze.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus