Choroba lokomocyjna – jak pomóc dzieciom i dorosłym?

Choroba lokomocyjna (kinetoza) to przypadłość, która dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych podczas podróżowania różnymi środkami transportu. Kiedy do niej dochodzi? Jak się objawia i co robić, aby zapobiec jej nieprzyjemnym dolegliwościom? Podpowiadamy. 

1. Czym jest choroba lokomocyjna (kinetoza)?
2. Przyczyny choroby lokomocyjnej 
3. Objawy choroby lokomocyjnej
4. Jak zapobiegać chorobie lokomocyjnej?
5. Preparaty na chorobę lokomocyjną z apteki
6. Kinetoza – najczęściej zadawane pytania

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest choroba lokomocyjna i u kogo występuje najczęściej,
• jakie są objawy choroby lokomocyjnej,
• które sposoby są skuteczne na chorobę lokomocyjną.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, że choroba lokomocyjna wynika z zakłóceń odczuwania ruchu przez różne zmysły, zwłaszcza wzroku, dotyku i równowagi. Jest to częsta dolegliwość pojawiająca się u dzieci w trakcie podróży. Zazwyczaj ustępuje samoistnie po ukończeniu 6. roku życia, choć niekiedy objawy mogą utrzymywać się do wieku dorosłego. Do charakterystycznych objawów choroby lokomocyjnej zalicza się pojawiające się w trakcie podróży zawroty głowy, nudności, wymioty, bladość skóry, szumy uszne oraz nadmierną potliwość. 

Czym jest choroba lokomocyjna (kinetoza)?

Choroba lokomocyjna, nazywana także chorobą morską lub kinetozą, może wystąpić w każdym wieku, choć najczęściej dotyczy dzieci w wieku 2–12 lat. Dolegliwości pojawiają się w trakcie przemieszczania się na skutek zaburzeń odczuwania ruchu przez różne zmysły.  

Choroba lokomocyjna zazwyczaj ujawnia się podczas jazdy samochodem, podróży statkiem (choroba morska) lub lotu samolotem. Objawy kinetozy zazwyczaj ustępują samoistnie po ukończeniu przez dziecko 6. roku życia. Zdarza się jednak, iż dolegliwości w trakcie podróżowania utrzymują się przez całe życie lub ujawniają się w wieku dorosłym.  

Przyczyny choroby lokomocyjnej 

Przyczyną wystąpienia objawów choroby lokomocyjnej jest zaburzenie odczuwania ruchu ciała przez różne zmysły (dotyku, wzroku, równowagi, słuchu). Zmysł równowagi u człowieka, tzw. błędnik, zlokalizowany jest w uchu wewnętrznym i pozwala na określanie położenia ciała oraz kierunku poruszania się, bez kontroli wzroku. W skład narządu równowagi u człowieka wchodzą więc błędnik, oczy oraz nerwy czuciowe, które przekazują sygnały z błędnika do mózgu. Odbierane przez błędnik wrażenia ruchu i położenia są weryfikowane wzrokiem, dotykiem oraz poprzez receptory czucia głębokiego, które znajdują się m.in. w mięśniach, stawach oraz skórze i pozwalają nam określić położenie poszczególnych części ciała.  

Objawy choroby lokomocyjnej

Do najczęstszych objawów choroby lokomocyjnej zalicza się: 

• zawroty głowy, które powstają na skutek zaburzenia funkcjonowania błędnika, 
• nudności lub wymioty, 
• bladość skóry, wzmożona potliwość oraz ziewanie – powstają na skutek zaburzeń w układzie autonomicznym, 
• ból głowy, 
• szum w uszach oraz zaburzenia słuchu.  

Wyżej wymienione objawy ustępują samoistnie po zaprzestaniu przemieszczania się. Początkowo jednak mogą pojawić się trudności z wyjściem z pojazdu czy chwiejność podczas chodu. Objawy choroby lokomocyjnej zazwyczaj są przemijające i nie wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. W przypadku jednak pojawienia się cech odwodnienia dziecka na skutek wymiotów konieczna jest wizyta u lekarza oraz nawadnianie dziecka doustnymi płynami zawierającymi elektrolity.

Jak zapobiegać chorobie lokomocyjnej?

Do sposobów, które mogą złagodzić objawy choroby lokomocyjnej, zalicza się: 

• jazdę przodem w kierunku jazdy, w publicznych środkach transportu najlepiej z dala od kół, gdyż tam najmniej kołysze,  
• podróże pociągiem, gdyż jest wówczas najmniej zmian kierunku jazdy i kołysania, 
• włączanie klimatyzacji lub jazdę przy uchylonym oknie, 
• unikanie czytania, grania na telefonie lub komputerze, 
• słuchanie muzyki lub rozmowa,  
• przyjęcie pozycji półleżącej lub leżącej,
• robienie postojów w trakcie podróży, oddychanie świeżym powietrzem,  
• stosowanie chłodnych okładów na czoło oraz kark,  
• zażycie preparatów łagodzących objawy choroby lokomocyjnej dostępnych w aptece bez recepty.  

W trakcie podróży nie zaleca się długotrwałego patrzenia w jedną stronę oraz na poruszające się za szybą obiekty, Przed podróżą oraz w jej trakcie nie należy przejadać się, spożywać ciężkostrawnych produktów typu fast food, słonych przekąsek oraz pić słodkich i gazowanych napojów. Zaleca się za to zjedzenie lekkiego posiłku około godzinę przed planowaną podróżą. Objawy choroby lokomocyjnej może nasilać też stres.

Preparaty na chorobę lokomocyjną z apteki

Do preparatów łagodzących objawy choroby lokomocyjnej zalicza się produkty zawierające substancje antyhistaminowe (m.in. prometazynę), które działają przeciwwymiotnie, uspakajająco oraz antyalergicznie.

Preparaty przeciwwymiotne zawierające substancje antyhistaminowe należy przyjąć około 30 minut przez planowaną podróżą. Pomocne mogą być także preparaty zawierające imbir, który ma naturalne właściwości przeciwwymiotne i przeciwzapalne. 

Alternatywą może być stosowanie opasek uciskowych (wykorzystanie akupresury) na nadgarstek. 

Kinetoza – najczęściej zadawane pytania

Czy zaklejanie pępka pomaga przy chorobie lokomocyjnej?

Aktualnie nie ma żadnych dowodów naukowych na skuteczność przyklejania plasterka na pępek w zapobieganiu objawom choroby lokomocyjnej.  

Czy banany pomagają na chorobę lokomocyjną? 

Osoby, u których występuje choroba lokomocyjna, powinny unikać tłustych i ciężkostrawnych posiłków przed podróżą. Lepszym wyborem mogą być lekkostrawne banany, które są sycące i mają neutralny zapach, co nie drażni dodatkowo zmysłów. 

Jaki sok jest dobry na chorobę lokomocyjną? 

Pomocny może być sok z imbirem, ponieważ kłącze imbiru może łagodzić nudności. 

Czy przyczyną choroby lokomocyjnej jest niedobór witamin?

Niedobór witamin nie jest przyczyną choroby lokomocyjnej. Za objawy odpowiada tzw. konflikt sensoryczny, czyli rozbieżność między sygnałami docierającymi z narządu równowagi oraz wzroku. 

Co na chorobę lokomocyjną u niemowląt?

W przypadku niemowląt choroba lokomocyjna występuje rzadziej, a w razie dolegliwości zaleca się metody niefarmakologiczne – podróżowanie w porach snu dziecka czy częstsze postoje i wietrzenie auta. U starszych pociech, po konsultacji lekarskiej, można zastosować preparaty z imbirem.