Najczęstsze choroby nerek

Nie moglibyśmy żyć bez sprawnie działających nerek, ponieważ to one nieustająco filtrują krew, usuwając szkodliwe produkty przemiany materii do moczu.

Sytuacja może się zmienić, gdy dotyka nas poważna i długotrwała choroba nerek. która jest w stanie doprowadzić do uszkodzenia tych narządów. Najczęściej dotykają nas kamica nerkowa i zakażenie nerek.

Diagnostyka chorób nerek

Niekiedy schorzeniom układu moczowego nie towarzyszą odchylenia od normy w badaniu ogólnym moczu.
Z drugiej strony obecność zmian w tym badaniu nie zawsze świadczy o chorobie nerek, gdyż mogą one towarzyszyć innym dolegliwościom, np. cukrzycy. Czasem zlecany jest posiew moczu, który ma na celu wykrycie drobnoustroju, będącego przyczyną zakażenia nerek.


Badaniami obrazowymi, dostarczającymi wielu informacji o stanie układu moczowego są:

  • ultrasonografia obrazująca nerki, pęcherz moczowy i prostatę
  • urografia, czyli badanie radiologiczne układu moczowego, wymagające dożylnego podania kontrastu. Ta metoda rozpoznania umożliwia także ocenę czynności wydzielniczej obu nerek

W szczególnych przypadkach diagnostykę chorób nerek poszerza się o tomografię komputerową, badania izotopowe i naczyniowe.

Kamica nerkowa

Polega na samoistnym powstawaniu w obrębie nerek twardych tworów, podobnych do kamieni. Fachowo są one nazywane złogami.


Do rozwoju kamicy moczowej może przyczynić się styl życia i stan zdrowia, np.:

  • dieta bogata w produkty mleczne oraz twardą wodę, które dają nadmiar wapnia;
  • przedłużające się zakażenia dróg moczowych;
  • zmiany anatomiczne w układzie moczowym, prowadzące do zalegania moczu;
  • zaburzenia przemiany materii, prowadzące do nadmiernego wydalania z moczem wapnia, szczawianów, kwasu moczowego, fosforanów;
  • zaburzenia hormonalne: nadczynność przytarczyc i kory nadnerczy;
  • choroby kości, np. szpiczak mnogi, przerzuty rakowe;
  • przedawkowanie witaminy D3;
  • nadużywanie leków zobojętniających sok żołądkowy;
  • niektóre choroby krwi (białaczki, niedokrwistość hemolityczna, czerwienica);
  • intensywna chemioterapia nowotworów.

Kolka nerkowa

Napad kolki nerkowej pojawia się wtedy, gdy złóg zaczyna przemieszczać się z miedniczki nerkowej do moczowodu i drażni ich ścianki, wywołując bardzo silny ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący do podbrzusza, pachwiny, narządów płciowych lub uda. Bólu nie łagodzi żadna pozycja ciała. Często dołącza do niego wzdęcie brzucha, a czasem nudności i wymioty. Chory co kilka minut ma potrzebę korzystania z toalety. Ból jest tak silny, że często zmusza do wezwania pogotowia ratunkowego celem podania skutecznych leków przeciwbólowych i rozkurczowych. Atak kolki nerkowej ustępuje, gdy tylko złóg zostanie z moczem wydalony na zewnątrz. Przedłużająca się kolka nerkowa jest wskazaniem do hospitalizacji.

Mając kamicę, należy pamiętać, żeby:

  1. zwiększyć ilości przyjmowanych płynów w ciągu doby do 2,5-3 litrów, ponieważ nerki wydzielają wówczas mocz bardziej rozcieńczony. Warto pić wodę mineralną „Jan” z krynickiego zdroju, natomiast unikać należy soków owocowych;
  2. wypijać szklankę wody przed snem;
  3. w zależności od rodzaju złogu (co można ustalić w laboratorium wykonując analizę chemiczną kamienia) unikać niektórych pokarmów:
  • kamica szczawianowa – zalecane jest wyeliminowanie z jadłospisu szczawiu, szpinaku, rabarbaru, buraków, herbaty, kawy i czekolady,
  • kamica moczanowa – przeciwwskazane są produkty i sosy mięsne, galarety mięsne, śledzie i sardynki, rośliny strączkowe, kakao, kawa i herbata. Ograniczać należy potrawy smażone, pieczone i duszone,
  • kamica fosforanowa – należy zmniejszyć spożywanie potraw zawierających wapń. Korzystnie wpływają natomiast: jaja, ryby, mięso, sery, śliwki,
  • kamica cystynowa – podstawę diety powinny stanowić mleko i jego przetwory oraz produkty roślinne. Ograniczamy natomiast mięso i jego przetwory.


Zakażenie nerek

Zakażenia układu moczowego są w okresie dzieciństwa jedną z najczęstszych postaci chorób bakteryjnych, drugą po zakażeniach układu oddechowego. U osób dorosłych częstość ich występowania się zmniejsza, ale nadal mogą być poważnym problemem zdrowotnym. Nieleczone lub źle leczone mogą trwać długo i niekorzystnie wpływać na funkcjonowanie nerek.


Niepowikłane, ostre, odmiedniczkowe zapalenie nerek

Do infekcji nerek dochodzi najczęściej drogą wstępującą z pęcherza moczowego. Ostre, odmiedniczkowe zapalenie nerek zaczyna się z reguły nagle, wysoką gorączką, dreszczami, nudnościami i wymiotami. W okolicy lędźwiowej występują silne, tępe bóle, promieniujące do łopatek, brzucha i pachwin. Oddawanie moczu staje się częste i bolesne. Czasem zapalenie nerek może być jednak prawie bezobjawowe.


Niezależnie od przebiegu choroby, konieczne jest zgłoszenie się do lekarza, który potwierdzi rozpoznanie niepowikłanego, ostrego, odmiedniczkowego zapalenia nerek laboratoryjną analizą moczu i jego posiewem. Bardzo ważną rolę odgrywa szybkie i energiczne leczenie ostrego zapalenia nerek, ponieważ niewyleczone do końca może powodować komplikacje lub przejść w stan zapalny, przewlekły. Leczenie polega na podaniu antybiotyku lub chemioterapeutyku przez 10 do 14 dni. Wskazane jest leżenie w łóżku. Sprzyja ono lepszemu działaniu leków. Cięższe przypadki zapalenia nerek są wskazaniem do hospitalizacji.

Powikłane zakażenie nerek

Rozpoznajemy wówczas, gdy zakażenie wikłają dodatkowe, wyżej wymienione czynniki. Objawy powikłanego zakażenia układu moczowego mogą mieć różny zakres – od zapalenia nerek do urosepsy, czyli ciężkiego, uogólnionego zakażenia, powstałego najczęściej w reakcji na zainfekowanie nerek toksycznymi, chorobotwórczymi drobnoustrojami. Diagnostyka zawsze powinna obejmować wykonanie badania ogólnego moczu i posiewu. Zalecane jest usg. układu moczowego. W zależności od stanu, leczenie może być ambulatoryjne lub w szpitalu. Często konieczna bywa interwencja urologiczna.

Profilaktyka zakażeń nerek


W ostatnich latach dużą popularność w profilaktyce zakażeń układu moczowego zdobyły preparaty z żurawiną, które są dostępne w aptekach bez recepty.
W soku z żurawiny znajduje się grupa tanin, zwanych proantocyjanidami, które oddziałują na bakterie Escherichia coli. Zmieniają one jej kształt oraz strukturę ściany komórkowej, przez co utrudniają bakterii przyczepienie się do komórek nabłonka układu moczowego i nie pozwalają na kolonizację dróg moczowych.

Drugą grupą środków wartych polecania są dopochwowe preparaty zawierające Lactobacillus, które uzupełniając fizjologiczną florę bakteryjną pochwy i okolicy ujścia cewki moczowej, zapobiegają przenikaniu bakterii chorobotwórczych do dróg moczowych. Wiadomo bowiem, że kobiety z ostrymi i przewlekłymi zapaleniami dróg moczowych zakażają się w większości przypadków szczepami E. coli, pochodzącymi z własnego przewodu pokarmowego oraz pochwy.

Istotną rolę pełnią także zmiany w stylu życia, takie jak:

  1. zwiększenie wypijania płynów w ciągu dnia
  2. nieprzetrzymywanie moczu w pęcherzu, jeśli pojawia się uczucie parcia na mocz
  3. unikanie przez kobiety stosowania dopochwowo: tamponów, środków plemnikobójczych, kapturków czy dezodorantów intymnych oraz oddawanie moczu zaraz po stosunku płciowym
  4. unikanie płynów do kąpieli


Zarówno ataki kamicy nerkowej, jak i zakażenia nerek u części ludzi mogą się powtarzać po kilka razy w życiu, dlatego bardzo ważna jest profilaktyka, obejmująca nie tylko regularne stosowanie leków, ale także zmiany w stylu życiu.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus