Zdrowe serce to podstawa - portal DOZ.pl
Zdrowe serce to podstawa
Jerzy Głuszek

Zdrowe serce to podstawa

Choroby sercowo-naczyniowe są przyczyną prawie połowy zgonów ogółu mieszkańców Europy, w tym także Polski. Odsetek zgonów osób poniżej 65 roku życia (tzw. przedwczesnych zgonów), w ponad 25% wywołany jest schorzeniami sercowo-naczyniowymi.

Profilaktyka chorób serca

Prewencyjne działania kardiologiczne mogą obejmować całe społeczeństwo (mówimy o strategii ogólnopoplulacyjnej) lub osoby szczególnie zagrożone chorobami serca, a więc np. osoby z wysokim stężeniem cholesterolu lub dużym nadciśnieniem tętniczym (strategia wysokiego ryzyka). Nieco inna będzie prewencja pierwotna, dotycząca osób bez żadnych schorzeń kardiologicznych i prewencja wtórna, odnosząca się do tych pacjentów, którzy już chorowali.

Czynniki ryzyka chorób serca

Wiele międzynarodowych badań klinicznych wykazało, że zmniejszenie natężenia lub eliminacja tzw. wieńcowych czynników ryzyka istotnie redukuje zachorowalność i śmiertelność z powodu niedokrwiennej choroby serca, która obok niewydolności serca i udarów mózgu jest głównym schorzeniem powodującym  zgony w naszym kraju. Do najważniejszych wieńcowych czynników ryzyka, na które nie mamy wpływu należą wiek, płeć oraz czynniki genetyczne. Na szczęście więcej jest czynników, na które mamy wpływ i poprzez zmniejszenie ich natężenia możemy efektywnie zapobiegać chorobom serca. Należą do nich, m.in.: nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu w surowicy krwi czy palenie papierosów.

Polecane dla Ciebie

Lepiej zapobiegać, niż  leczyć

Niezależnie od tego, czy czujemy się zdrowi, czy przebyliśmy już jakąś chorobę serca, powinniśmy znać wartości swojego ciśnienia tętniczego i dbać o to, aby pozostawało ono poniżej 140/90 mm Hg. Nadciśnienie tętnicze jest bardzo ważnym, a według wielu badaczy najważniejszym czynnikiem ryzyka chorób serca i niekontrolowane przyspiesza proces miażdżycowy, rozwój choroby niedokrwiennej serca oraz niewydolność krążenia.

Zapobieganie rozwojowi nadciśnienia lub zmniejszenie jego wartości, gdy już  się ujawni,  możemy osiągnąć poprzez zmniejszenie spożycia soli kuchennej w naszej codziennej diecie. 

Spożycie soli kuchennej w naszym kraju wynosi średnio 12 g na dobę i należy je zmniejszyć do 5-6 gramów. W społeczeństwach, w których udało się zbliżyć do takich ilości, obniżyły się wartości ciśnienia, zmniejszyła zapadalność na udar mózgu, niewydolność oraz niedokrwienie serca.

Prawidłowa dieta – dieta śródziemnomorska

Dieta zbliżona do śródziemnomorskiej wykazuje własności zmniejszające ryzyko pojawienia się choroby niedokrwiennej serca, ponadto sprzyja obniżeniu ciśnienia tętniczego. Duża zawartość jarzyn i owoców zapobiega rozwojowi nadciśnienia tętniczego i spowalnia procesy miażdżycowe, a zawarty w nich potas obniża ciśnienie tętnicze, a także bezpośrednio chroni przed udarem mózgu.

Dieta wysokobiałkowa

Stosunkowo niedawno wykazano, że dieta wysokobiałkowa oparta na białkach pochodzenia roślinnego również zmniejsza ryzyko rozwoju nadciśnienia tętniczego. Bardzo korzystne są tłuszcze z ryb morskich. Zawierają one kwasy tłuszczowe omega-3, które mają istotne działanie kardioprewencyjne i obniżają ciśnienie tętnicze.  Proste węglowodany (słodycze) są niekorzystne, sprzyjają rozwojowi nadwagi i otyłości. Wiele badań wykazało związek pomiędzy otyłością, a nadciśnieniem tętniczym i zwiększonym ryzykiem choroby niedokrwiennej serca. Szczególnie niekorzystna jest otyłość wywołująca  znacznie zwiększony obwód brzucha. Ten typ otyłości wraz z nadciśnieniem, nieprawidłową gospodarką węglowodanową i lipidową nazywany bywa zespołem metabolicznym. Redukcja nadwagi prowadzi do spadku wartości ciśnienia tętniczego.

Aktywność fizyczna

Redukcji otyłości bardzo pomaga zwiększona aktywność fizyczna, która zapobiega wystąpieniu choroby niedokrwiennej serca, chroni przed rozwojem nadciśnienia tętniczego, a odpowiednio nadzorowana pomaga również chorym z niewydolnością krążenia. Szczególnie preferowane są szybkie spacery, jazda rowerem, pływanie, wiosłowanie. Często zdarza się, że osoby w średnim wieku (lub  starsze) przez cały rok wykonujące prace siedzącą za biurkiem lub przy komputerze postanawiają w czasie urlopu nadrobić brak ruchu i gwałtownie zwiększają swoją aktywność fizyczną. Może się to skończyć dla tych osób groźnym powikłaniem sercowo-naczyniowym. Przed podjęciem intensywnego sportu w okresie urlopu osoby te powinny zasięgnąć porady lekarskiej. Warto również zwrócić uwagę na wysiłek fizyczny u osób już dotkniętych chorobą niedokrwienną serca.

Tytoniowa śmierć dla serca

Bardzo ważnym czynnikiem rozwoju choroby niedokrwiennej serca jest palenie papierosów, które dwukrotnie zwiększa ryzyko śmierci sercowej. Wykazano wprost proporcjonalną zależność pomiędzy ilością wypalonych w ciągu życia papierosów, a rozwojem niedokrwiennej choroby serca. Papierosy nasilają rozwój miażdżycy, oraz agregację płytek. Agregacja (zlepianie) płytek zapoczątkowuje powstanie skrzepliny w naczyniach wieńcowych, która zatyka ich światło i prowadzi do zawału serca.  Ryzyko rozwoju miażdżycy wzrasta również u osób narażonych na „bierne” palenie. Zaprzestanie palenia papierosów stopniowo zmniejsza ryzyko powstania choroby niedokrwiennej serca. Warto pamiętać, że palenie papierosów zwiększa ryzyko rozwoju wielu chorób nowotworowych.

Problemowy cholesterol

Kolejnym ważnym czynnikiem profilaktyki chorób serca jest utrzymywanie prawidłowego stężenia cholesterolu i trójglicerydów w surowicy krwi. Zmniejszenie wysokiego stężenia cholesterolu redukuje ryzyko choroby niedokrwiennej serca. Cholesterol w surowicy krwi występuje w kilku składowych, z których najważniejszy jest, tzw. cholesterol LDL i cholesterol HDL. Wysoki poziom tego ostatniego w surowicy krwi zapobiega chorobie niedokrwiennej serca (dlatego czasem zwany jest „dobrym” cholesterolem, natomiast wysokie stężenie cholesterolu LDL („złego”) przyspiesza miażdżycę tętnic i rozwój choroby niedokrwiennej serca. Prawidłowe stężenie cholesterolu całkowitego u zdrowego człowieka nie powinno przekraczać 190 mg/dl (poniżej 5 mmol/l), stężenie cholesterolu LDL powinno wynosić poniżej 115 mg/dl (poniżej 3 mmol/l) a cholesterolu HDL kształtować się powyżej 40 mg/dl u mężczyzn i 45 mg/dl u kobiet. Ważny jest też stosunek cholesterolu całkowitego do cholesterolu HDL, który powinien być niższy niż 5. Stężenie trójglicerydów w surowicy krwi u zdrowych osób nie powinno przekraczać 150 mg/dl.

Bardzo ważna jest odpowiednia dieta, zwiększenie aktywności fizycznej i normalizacja masy ciała. 

Należy unikać tłustych potraw, pełnotłustych produktów mlecznych (śmietana, masło, sery pełnotłuste), nasyconych kwasów tłuszczowych, które znajdują się w tłuszczach zwierzęcych (wieprzowina, pasztety, kaczki) olejach palmowym i kokosowym.  Wskazane są kwasy tłuszczowe jednonienasycone (oliwa z oliwek, olej rzepakowy, arachidowy, chude mięsa, kurczaki, indyk po zdjęciu skóry, cielęcina,, dziczyzna). 

Czynniki pozwalające określić ryzyko wystąpienia chorób serca

Określenie ryzyka wystąpienia chorób serca lub zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych wymaga łącznej oceny omówionych wyżej czynników ryzyka występujących u danej osoby. Do najważniejszych czynników należy wiek, przebyta choroba serca, nadciśnienie, palenie papierosów, hiperlipidemia oraz płeć. Wystąpienie choroby niedokrwiennej serca świadczy o zaawansowanym już procesie miażdżycowym i zwiększa prawdopodobieństwo kolejnych powikłań. Stosowana u takich chorych prewencja wtórna musi być bardziej rygorystyczna i wymaga od chorego dobrej współpracy z lekarzem. Udowodniono korzystny efekt stosowania małych dawek aspiryny, które zwłaszcza u mężczyzn, zapobiegają w znacznej mierze ponownemu zawałowi serca. 

Profilaktyka poprzez edukację

Warunkiem skutecznej prewencji chorób serca jest edukacja. Wielokrotnie wykazano, że przestrzeganie omówionych zaleceń w znacznie większym stopniu może zmniejszyć odsetek zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych, niż nowoczesne i nawet bardzo drogie procedury lecznicze u osób, które już zachorowały na serce. Niestety w wielu  krajach zachodnich odsetek ludzi przestrzegających zasad zdrowego stylu życia zmniejszył się.

Zmiana stylu życia (odpowiednia dieta, duża aktywność fizyczna, porzucenie palenia papierosów, okresowa ocena i ewentualne leczenie nadciśnienia czy podwyższonego stężenia cholesterolu) skutecznie zapobiega chorobom serca i może istotnie przedłużyć w zdrowiu nasze życie. Od nas zależy jaki wybierzemy model naszego stylu życia.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Cukrzyca a przewlekłe zapalenie trzustki

    Insulina, hormon chroniący przed rozwojem cukrzycy, wytwarzany jest w trzustce. Przewlekłe zapalenie trzustki nie zawsze jednak jest przyczyną cukrzycy, z kolei występująca najczęściej cukrzyca typu 2 i typu 1 przebiega bez objawów przewlekłego zapalenia tego narządu.

  • Uwaga! Epidemia nadciśnienia

    Prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego nie zależnie od wieku chorego kształtują się poniżej 140/90 mm Hg. Wartości równe lub wyższe są traktowane jako nadciśnienie tętnicze. Optymalne wartości ciśnienia są jednak niższe i wynoszą poniżej120/80 mm Hg.

  • Co to jest czynnik reumatoidalny (RF)? Normy, podwyższony. Kiedy należy wykonać badanie RF?

    Czynnik reumatoidalny (RF) jest badaniem, które może wskazać, że w organizmie rozwija się reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, zespół Sjogrena, sarkoidoza czy borelioza. Co ciekawe nie musi być jednak parametrem świadczącym tylko o rozwoju tych chorób, ponieważ u nawet 20% społeczeństwa występuje on fizjologicznie. Najczęściej świadczy tym, że w organizmie rozwija się stan zapalny, związany albo z chrząstką stawową albo tkanką łączną. Jakie specyficzne objawy powinny skłonić do zbadania RF, ile kosztuje oznaczenie czynnika reumatoidalnego i czy należy posiadać skierowanie do wykonania tego badania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule

  • Badanie poziomu aminokwasów w organizmie – kiedy należy sprawdzić ich poziom?

    Do oceny stężenia wolnych aminokwasów służy aminogram (profil aminokwasów). Badanie jest stosowane w diagnostyce wrodzonych wad metabolicznych, ale także przy projektowaniu odpowiedniej diety uzupełniającej lub obniżającej poziom konkretnych aminokwasów. Badanie poziomu aminokwasów zaleca się także sportowcom. Wynik oznaczenia w tym przypadku pozwala na wprowadzenie właściwej suplementacji diety, od której m.in. zależy osiągnięcie założonych celów treningowych.  Czy do profilu aminokwasów trzeba być na czczo, ile kosztuje aminogram i jakie są objawy niedoboru i nadmiaru aminokwasów?

  • Zmiany w cyklu miesiączkowym po szczepionce na COVID-19?

    Zaburzenia cyklu miesiączkowego po przyjęciu szczepionki na COVID-19 – to jeden z wątków, który od pewnego czasu jest tematem wiodącym na nie jednym forum internetowym czy społecznościowych grupach dyskusyjnych. Naukowcy postanowili przyjrzeć się temu problemowi, wyciągając pierwsze wnioski.

  • Norowirusy – charakterystyka, objawy zarażenia, leczenie

    1/3 przypadków zakażeń norowirusami dotyczy dzieci poniżej 5. roku życia., jednak norowirusy bardzo łatwo przenoszą się również na osoby dorosłe i wywołują te same dolegliwości. Jakie są objawy zakażenia norowirusem? Co robić, by zapobiegać zarażeniu? Podpowiadamy.

  • Hipotermia – przyczyny, objawy, pierwsza pomoc

    Hipotermia to wychłodzenie organizmu, do którego dochodzi, gdy temperatura ciała spada poniżej 35℃. Co ją może spowodować? Czy jej skutki mogą być groźne dla zdrowia? Jak wygląda pierwsza pomoc osobie z hipotermią? Podpowiadamy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij