Otyłość jedną z przyczyn nieskuteczności antykoncepcji awaryjnej

Antykoncepcja awaryjna, popularnie nazywana tabletką „dzień po”, skutecznie zapobiega ciąży po stosunku płciowym bez zabezpieczenia. Jednak czasami, nawet mimo prawidłowego zastosowania, zawodzi. Stąd identyfikacja czynników wpływających na efektywność antykoncepcji awaryjnej stała się przedmiotem wielu badań. Dziś dzięki nim wiadomo, że otyłość jest jednym z nich.

1. Czym jest antykoncepcja awaryjna oparta na lewonorgestrelu?
2. Dlaczego antykoncepcja awaryjna jest nieskuteczna u osób z otyłością?

Czym jest antykoncepcja awaryjna oparta na lewonorgestrelu?

Lewonorgestrel jest jedną z dwóch substancji stosowanych w antykoncepcji awaryjnej (drugą jest octan uliprystalu). Jego działanie polega przede wszystkim na hamowaniu owulacji, wpływa również na błonę śluzową macicy i skład śluzu szyjki macicy. Aby zapobiec nieplanowanej ciąży, zaleca się przyjąć tabletkę zawierającą lewonorgestrel maksymalnie do 72 godzin po odbyciu stosunku. Jednak im wcześniej się to stanie, tym większa skuteczność działania.

Dlaczego antykoncepcja awaryjna jest nieskuteczna u osób z otyłością?

Pojawia się coraz więcej dowodów z rzeczywistej praktyki klinicznej na nieskuteczność antykoncepcji awaryjnej: lewonorgestrel zawodzi 4 razy częściej u kobiet otyłych niż u tych z prawidłową masą ciała. Dlaczego tak się dzieje?

Otyłość wpływa na farmakokinetykę leku – oznacza to, że u kobiet z dodatkowymi kilogramami stężenie leku w osoczu jest zbyt niskie, aby mógł on prawidłowo zadziałać.

W badaniach klinicznych porównywano bezpośrednie stężenie leku w osoczu, a także jak przekłada się ono na pękanie pęcherzyków i uwalnianie komórki jajowej. Kobiety z otyłością miały niemal dwukrotnie niższe stężenie lewonorgestrelu w osoczu niż kobiety z prawidłowym BMI, ponadto u większego odsetka z nich dochodziło do uwolnienia komórki jajowej (co świadczy o tym, że owulacja nie została zahamowana).

Jak sobie radzić z nieskutecznością antykoncepcji awaryjnej w przypadku otyłości?

Najprostszą metodą wydaje się zwiększenie dawki lewonorgestrelu. Rzeczywiście, w badaniach klinicznych wykazano, że podwojenie ilości hormonu u kobiet z otyłością sprawia, że jego stężenie w osoczu rośnie do poziomu obserwowanego u kobiet z prawidłową masą ciała. Wciąż brak jednak jednoznacznych dowodów na to, czy osiągnięcie odpowiedniego stężenia we krwi przekłada się również na skuteczność w hamowaniu owulacji. Ta kwestia wymaga dalszych badań.

A zanim pojawią się nowe dane, kobiety z otyłością jako metodę antykoncepcji awaryjnej mogą rozważyć tabletki zawierające octan uliprystalu.