Muzykoterapia może złagodzić ból u pacjentów z oparzeniami

Liczne badania potwierdzają pozytywny wpływ muzykoterapii na przebieg rozmaitych schorzeń czy łagodzenie dolegliwości. Jej zastosowanie ma pozytywny wpływ między innymi na proces leczenia pacjentów zmagających się z chorobami neurologicznymi, zaburzeniami psychicznymi czy nowotworami. Prace naukowe dowodzą również, że terapia z wykorzystaniem muzyki może redukować ból u osób z oparzeniami skóry.

1. Oparzenie – jeden z najbardziej bolesnych urazów
2. Muzykoterapia w leczeniu oparzeń – odwrócenie uwagi od bólu
3. Kiedy jeszcze wykorzystuje się muzykoterapię?

Oparzenie – jeden z najbardziej bolesnych urazów

Oparzenie to uszkodzenie skóry lub tkanek głębszych powstające na skutek działania wysokiej temperatury, substancji chemicznej, prądu elektrycznego lub promieni słonecznych. Rozległe oparzenia są niezwykle bolesnymi rodzajami urazów – jednymi z najboleśniejszych, jakich może doświadczyć człowiek. Dolegliwości występują przez cały proces leczenia, który często trwa bardzo długo. Poparzeni pacjenci doświadczają silnego stresu związanego z cierpieniem fizycznym, ale także z hospitalizacją czy wyglądem swojego ciała po wygojeniu ran. Często zmagają się z obniżeniem nastroju, depresją, stanami lękowymi.

Kontrola bólu w przypadku oparzeń jest trudna, ponieważ jego nasilenie i sposób odczuwania są bardzo indywidualnymi kwestiami. Wielu chorych nadużywa środków przeciwbólowych powodujących senność, co sprawia, że możliwości innej terapii niż farmakologia są ograniczone. Specjaliści zajmujący się leczeniem ran coraz częściej zwracają jednak uwagę na terapeutyczną rolę muzyki w łagodzeniu skutków oparzeń. Czym jest muzykoterapia i jak działa?

Muzykoterapia w leczeniu oparzeń – odwrócenie uwagi od bólu

Jak pokazują liczne badania naukowe, muzykoterapia, czyli metoda terapeutyczna wykorzystująca utwory muzyczne i dźwięki w celu poprawy zdrowia psychicznego lub fizycznego pacjenta, może skutecznie wspierać kompleksowe leczenie wielu schorzeń i dolegliwości. Jednym z jej pozytywnych oddziaływań na organizm jest łagodzenie bólu o różnym nasileniu i rozmaitego pochodzenia. Wielowymiarowy charakter terapii muzyką pozwala na zastosowanie jej m.in. w psychiatrii, kardiologii, geriatrii, położnictwie, stomatologii, a także w leczeniu ran.

W artykule opublikowanym w czasopiśmie „Forum Leczenia Ran” badacze Ewa Kłosińska i Kamil Alijew dokonują przeglądu informacji wskazujących na pozytywny wpływ muzykoterapii na leczenie chorych z oparzeniami. Jakie wnioski płyną z prac zgłębiających ten temat?

Wiele centrów oparzeń, które wdrożyły protokoły muzykoterapii w ramach rutynowych procedur takich jak zmiany opatrunków czy ćwiczenia zwiększające zakres ruchu, obserwowało wyraźną redukcję bólu u pacjentów. Podstawowym mechanizmem, który umożliwia zniesienie dolegliwości, jest odwrócenie uwagi od bólu i skierowanie jej na muzykę. W zależności od konkretnej metody (dobiera się ją indywidualnie) w trakcie słuchania odpowiednio dobranych dźwięków terapeuta może prosić chorych o wykonywanie pewnych zadań, np. systematyczne napinanie i uwalnianie określonych grup mięśniowych (adaptowana progresywna relaksacja mięśni, APMR) czy przywoływanie i skupianie się na obrazach związanych z określonym scenariuszem (Music Based Imagery, MBI). Obserwacje kliniczne dają jasny obraz – muzykoterapia przynosi korzyści w procesie leczenia pacjentów, którzy doznali oparzeń, niezależnie od wieku czy stopnia nasilenia urazu.

Kiedy jeszcze wykorzystuje się muzykoterapię?

Choć muzykę w leczeniu schorzeń zaczęto stosować w XIX wieku, m.in. na oddziałach leczących rannych żołnierzy, to jej terapeutyczny wpływ na organizm człowieka został dostrzeżony już znacznie wcześniej. Obecnie spektrum zastosowania muzykoterapii jest bardzo szerokie – w zależności od jednostki chorobowej, konkretnych dolegliwości czy oczekiwań pacjenta można wykorzystywać wiele metod terapeutycznych.

Muzykoterapię można stosować m.in. w przypadku:

• Zaburzeń psychicznych – muzykoterapia może być stosowana w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych oraz innych chorób psychicznych (istnieją badania potwierdzające jej pozytywny wpływ w przypadku pacjentów chorych na schizofrenię). Pomaga regulować emocje, obniżać poziom stresu, redukować napięcie.
• Chorób neurologicznych – terapeutyczna moc muzyki może być skutecznym narzędziem w leczeniu pacjentów z chorobami neurologicznymi, takimi jak choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane czy udar. Poprzez stymulowanie mózgu za pomocą muzyki można skutecznie wspierać poprawę funkcji poznawczych i motorycznych u chorych, a także pobudzać mowę.
• Chorób onkologicznych – osoby zmagające się z nowotworami mogą korzystać z muzykoterapii w celu łagodzenia działań niepożądanych towarzyszących leczeniu takich jak nudności. Ponadto badania pokazują, że terapia muzyką obniża poziom stresu i lęku u pacjentów onkologicznych, a tym samym przyczynia się do poprawy jakości ich życia.
• Rehabilitacji – muzykoterapia jest coraz częściej narzędziem stosowanym w rehabilitacji kardiologicznej (m.in. pomaga regulować tętno i oddech oraz zmienia siłę i szybkość krążenia krwi). Ponadto może wspomagać proces rehabilitacji pacjentów długotrwale unieruchomionych. Co ciekawe, naukowcy zbadali, w jaki sposób muzykoterapia oddziałuje na pacjentki rehabilitowane po mastektomii. Zaobserwowano np. zmniejszenie mimowolnego drżenia mięśniowego i napięcia spoczynkowego mięśni oraz poprawę zręczności manipulacyjnej dłoni.
• Opieki paliatywnej – w opiece nad osobami w terminalnym stadium choroby muzykoterapia może pomagać w łagodzeniu bólu, stresu oraz lęku.
• Ciąży i porodu – muzykoterapia pozwala ciężarnym zrelaksować się i odprężyć. Udowodniono też, że w trakcie porodu pozwala zwiększyć próg bólowy kobiety.
• Dzieci – specjaliści dostrzegli, że podczas stosowania muzykoterapii na oddziałach neonatologicznych u wcześniaków obserwuje się wzrost poziomu nasycenia krwi tlenem, zmniejszenie częstości akcji serca i ogólne uspokojenie. Muzyka wpływa również pozytywnie na matki dzieci urodzonych przedwcześnie – w połączeniu z kangurowaniem zmniejsza bowiem ich niepokój.
• Otępienia – badania pokazały, że zastosowanie muzykoterapii zmniejsza poczucie lęku u osób dotkniętych demencją, poprawia nastrój oraz zmniejsza pobudzenie.
• Wizyt u stomatologa – muzykoterapia może pomóc nie tylko złagodzić dolegliwości bólowe pojawiające się w trakcie zabiegów stomatologicznych, ale także obniżyć poziom strachu czy niepokój ruchowy.