śpiące niemowlę
Katarzyna Gmachowska

Wnętrostwo (niezstąpione jądro). Jak rozpoznać brak jądra w mosznie? Przyczyny, leczenie.

Wnętrostwo jest wadą rozwojową, która polega na braku jednego lub obu jąder w mosznie. Niezstąpione jądro może znajdować się np. w pachwinie lub brzuchu. Schorzenie może być groźne, ponieważ zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów jądra. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów, diagnostyki i leczenia wnętrostwa.

  1. Wnętrostwo (niezstąpione jądro) – czym jest i jakie mogą być jego rodzaje?  
  2. Przyczyny wnętrostwa – co powoduje brak jądra lub jąder w mosznie?
  3. Niezstąpione jądro – jak rozpoznać wnętrostwo? Kiedy do lekarza?
  4. Leczenie wnętrostwa – jak wygląda? Kiedy operacja?  
  5. Czy wnętrostwo może być groźne?  

Wnętrostwo, nazywane także niezstąpionym jądrem, jest częstą wadą wrodzoną występującą u chłopców. Fizjologicznie proces samoistnego zstępowania jąder u niemowląt płci męskiej powinien się zakończyć przed 6. miesiącem życia. Wnętrostwo zwiększa ryzyko nieprawidłowej późniejszej funkcji jąder oraz rozwoju nowotworów, dlatego istotne jest regularne badanie gonad u chłopców.

Wnętrostwo (niezstąpione jądro) – czym jest i jakie mogą być jego rodzaje?  

Wnętrostwo (łac. cryptorchidism) nazywane także niezstąpionym jądrem, jest częstą wadą wrodzoną występującą u noworodków płci męskiej i polega na braku jednego lub obu jąder w mosznie. Zazwyczaj jądra zstępują samoistnie do moszny w ciągu 6. miesięcy od urodzenia. W przypadku braku jądra w worku mosznowym może znajdować się ono w kanale pachwinowym, w brzuchu lub być nieobecne. Wyróżnia się dwa rodzaje wnętrostwa: wrodzone i nabyte.

U chłopców z wrodzonym wnętrostwem jądro znajduje się poza moszną od urodzenia, natomiast w przypadku nabytego wnętrostwa jądro początkowo znajduje się z mosznie, lecz w okresach późniejszych wędruje np. do kanału pachwinowego.

Jądrem wędrującym określamy stan, w którym jądro spontanicznie może pojawiać się w mosznie i znikać. W przypadku jądra wędrującego gonada jest prawidłowej wielkości i przemieszcza się samoistnie bez poczucia dyskomfortu lub bólu. 

Przyczyny wnętrostwa – co powoduje brak jądra lub jąder w mosznie?

 W trakcie rozwoju płodowego jądra występują w dwóch fazach: brzusznej w pierwszym trymestrze ciąży oraz pachwinowo-mosznowej od 2. trymestru. Jądra zstępują do moszny w 3. trymestrze ciąży lub po urodzeniu, najczęściej do 6. miesiąca życia dziecka. Wnętrostwo częściej występuje u wcześniaków (szacuje się, że może dotyczyć nawet 30% noworodków płci męskiej urodzonych przedwcześnie). Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia niezstąpionego jądra u dziecka zaliczamy także dodatni wywiad rodzinny, niską masę urodzeniową, palenie tytoniu w ciąży przez matkę, ciąże mnogie, narażenie na działanie estrogenów oraz nieprawidłowości w osi podwzgórze–przysadka–gonady. Przyczynami wnętrostwa mogą być także krótki powrózek nasienny, przepuklina pachwinowa oraz niskie ciśnienie wewnątrz jamy brzusznej.

Powiązane produkty

Niezstąpione jądro – jak rozpoznać wnętrostwo? Kiedy do lekarza?

U chłopca z wnętrostwem brak jest widocznego i wyczuwalnego jądra w mosznie, a sama moszna może być mniejsza po stronie nieobecnego jądra. Jądra fizjologicznie zstępują poprzez kanał pachwinowy do moszny w ciągu pierwszych 6. miesięcy życia. Jeśli w tym czasie nie dojdzie do samoistnego zstąpienia jądra do moszny, należy skierować dziecko do lekarza pediatry, chirurga dziecięcego lub urologa.

Należy pamiętać, że wnętrostwo nie daje dolegliwości bólowych ani obrzęku moszny. W przypadku wystąpienia takich objawów należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, aby wykluczyć uwięźniętą przepuklinę pachwinową lub skręt jądra.  

Często u chłopców przed  10. rokiem życia występuje przemieszczanie się jąder tzw. jądra wędrujące. Mięsień dźwigacz jądra powoduje podciąganie gonady do kanału pachwinowego w przypadku zimna lub stresowej sytuacji. Jest to mechanizm obronny, mający chronić jądro przed urazami. Podczas snu i ciepłej kąpieli jądra są zazwyczaj obecne w mosznie. Wędrowanie jąder ustaje zazwyczaj po 10. roku życia, gdyż wzrost wielkości jąder uniemożliwia ich podciąganie do kanału pachwinowego. Choć jest to zjawisko fizjologiczne, zaleca się kontrolne badanie lekarskie gonad przynajmniej 1 raz w roku w przypadku chłopców ze stwierdzonym jądrem wędrującym.  

Obustronny brak jąder w mosznie u chłopców wymaga przeprowadzenia diagnostyki w kierunku zaburzenia różnicowania płci i wykluczenia wrodzonego przerostu nadnerczy, który może prowadzić do ciężkich zaburzeń elektrolitowych u dziecka.   

Leczenie wnętrostwa – jak wygląda? Kiedy operacja?  

W przypadku braku jądra w mosznie dziecka pomocne jest wykonanie badania ultrasonograficznego (USG), aby określić położenie gonady. Zazwyczaj znajduje się ono w kanale pachwinowym lub w jamie brzusznej. Obecnie u chłopców z wnętrostwem zaleca się wykonanie zabiegu sprowadzenia jądra do moszny (orchidopeksji) po ukończeniu 6. miesiąca życia, ale przed ukończeniem 18. miesiąca życia.  

Ostateczną decyzję o rodzaju zabiegu w przypadku wnętrostwa podejmuje chirurg po znieczuleniu dziecka, gdyż zdarza się, że po znieczuleniu stwierdza się w badaniu obecność niewyczuwalnego wcześniej jądra. Jeśli jądro jest wyczuwalne, wybór metody leczenia chirurgicznego jest zależny od położenia gonady. Zazwyczaj wykonuje się nacięcia w pachwinie i na mosznie celem przemieszczenia jądra do moszny. Natomiast jądra niewyczuwalne najczęściej operuje się metodą laparoskopową. W leczeniu wnętrostwa nie zaleca się stosowania terapii hormonalnej.  

Czy wnętrostwo może być groźne?  

W przypadku stwierdzenia wnętrostwa u chłopca w wieku powyżej 6. miesiąca życia niezbędne może okazać się wykonanie zabiegu orchidopeksji (przemieszczenia jądra do moszny), gdyż jądra znajdujące się w jamie brzusznej mają większe ryzyko zaniku.

Niezstąpione jądro może być mniejsze od zdrowego i wolniej rosnąć. Jądra, które nie uległy samoistnemu zstąpieniu, mogą wykazywać gorszą funkcję produkcji plemników. Jest to spowodowane zmianami, jakie zachodzą w jądrze w okresie życia płodowego i braku połączenia z najądrzem. W przypadku mężczyzn z jednostronnym wnętrostwem płodność jest podobna do tej występującej w populacji zdrowej, gdyż drugie jądro działa prawidłowo i zapewnia odpowiednią produkcje nasienia.

Wnętrostwo zwiększa także ryzyko rozwoju nowotworów jądra, które zazwyczaj są niebolesne. Dlatego niezbędne jest regularne badanie jąder u chłopców z wnętrostwem, gdyż ryzyko rozwoju nowotworu jądra utrzymuje się także po wykonaniu zabiegu sprowadzenia gonady do moszny. Należy pamiętać, że większość nowotworów wykrytych we wczesnej fazie ma dobre rokowanie, dlatego tak ważna jest regularna kontrolna i badanie jąder.   

Zazwyczaj po przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego wnętrostwa jądra pozostają w mosznie. Zdarza się jednak, że konieczny może być kolejny zabieg, jeśli gonada przemieszcza się z moszny. 

  1. A. W. Pastuszak, L. I Lipshultz, AUA guideline on the diagnosis and treatment of cryptorchidism, „Journal of Urology”, nr 192 2014.
  2. A. Jankowski, Wybrane zagadnienia z patologii moszny u dzieci - przegląd piśmiennictwa, „Pediatria po Dyplomie”, nr 4 2016.  
  3. Ch. Kays., Y. Helbury, Retractile testis. A review of current literature, „Journal of  Pediatric Urology”, nr 8 2012. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból jądra – przyczyny bolącego jądra

    Jądra, podobnie jak jajniki u kobiet, są narządami rozrodczymi (gonadami). Znajdują się w worku mosznowym, a ich głównym zadaniem jest produkcja plemników (tzw. spermatogeneza). Pełnią one również funkcję hormonalną – wydzielają testosteron, który uczestniczy m.in. w kształtowaniu męskiej sylwetki.

  • Wodniak jądra u dorosłych i dzieci – objawy, leczenie, operacja

    Jądro to parzysta męska gonada, która mieści się u człowieka w worku mosznowym. Jądra powstają w życiu płodowym człowieka pod wpływem działania czynnika determinującego rozwój jader. Należy pamiętać o tym, że jądra wchodzą w skład tak naprawdę dwóch układów w organizmie człowieka: są one bowiem składnikiem zarówno układu rozrodczego, jak również układu endokrynnego.

  • Biopsja jądra — jak przebiega badanie i czy jest bolesne?

    Jądra znajdują się w mosznie, a ich główną funkcją jest produkowanie plemników, czyli spermatogeneza. Biorą też udział w produkcji niektórych męskich hormonów płciowych, między innymi testosteronu. Są bardzo wrażliwe na wszelkiego rodzaju urazy. Jeśli dochodzi do zaburzenia ich funkcji, zachodzi potrzeba wykonania diagnostyki dzięki której będzie wiadomo, z jaką chorobą boryka się pacjent. Jednym z badań, które jest wykorzystywane w diagnozowaniu zaburzeń w funkcjonowaniu jąder jest biopsja jądra.

  • Zapalenie najądrza – przyczyny, objawy, leczenie i powikłania

    Ból i obrzęk moszny mogą świadczyć o zapaleniu najądrza. Przypadłość ta może mieć różne przyczyny i to od nich zależy, jak będzie leczona. Jakie są objawy zapalenia najądrza? Jak wygląda diagnostyka tego schorzenia? 

  • USG jąder – jak wygląda badanie? Jak się do niego przygotować?

    Wykonanie USG jąder pozwala ocenić zarówno stan jąder, najądrzy, jak i całej moszny. Jest bardzo pomocnym badaniem w sytuacji podejrzenia chorób jąder, takich jak żylaki powózka nasiennego, guz jądra, skręt i przyczepka jądra czy wodniaki. Ultrasonografia to metoda ogólnie dostępna, pozwalającą na szybką diagnozę niepokojących objawów męskiej strefy intymnej oraz na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia. Jak wygląda USG jąder i jak się do niego przygotować?

  • Choroby męskich narządów płciowych

    Choroby narządów płciowych są dla większości mężczyzn bardzo wstydliwe. Często pacjenci do tego stopnia czują się skonsternowani, że w ogóle nie chcą skorzystać z pomocy lekarza i odwlekają wizytę do momentu, kiedy dolegliwości są już tak nasilone, że bez użycia właściwych leków nie mogą normalnie funkcjonować. Należy zaznaczyć, że takie zachowanie jest bardzo nieodpowiedzialne. Brak leczenia lub niewłaściwe leczenie domowymi metodami może doprowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, czasami nawet nieodwracalnych — do niepłodności włącznie.

  • Spodziectwo – czym jest? Przyczyny i objawy

    Spodziectwo (ang. hypospadias) jest wrodzoną wadą układu moczowo-płciowego dotykającą chłopców. Manifestuje się nieprawidłową lokalizacją ujścia cewki moczowej, które znajduje się na brzusznej stronie prącia. Spodziectwo leczone jest operacyjnie.

  • Męski problem, czyli choroby gruczołu krokowego

    Schorzenia prostaty występują głównie u mężczyzn w wieku dojrzałym. Rozrost gruczołu krokowego, który doprowadza do zaburzeń w oddawaniu moczu dotyczy znacznej części populacji mężczyzn po 50 roku życia. Regularne badania profilaktyczne przeprowadzane u mężczyzn w tym wieku umożliwiają wczesne wykrycie stanów nowotworowych prostaty.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl