śpiące niemowlę
Katarzyna Gmachowska

Wnętrostwo (niezstąpione jądro) – rodzaje, przyczyny, leczenie

Wnętrostwo jest wadą rozwojową, która polega na braku jednego lub obu jąder w mosznie. Niezstąpione jądro może znajdować się np. w pachwinie lub brzuchu. Schorzenie może być groźne, ponieważ zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów jądra. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów, diagnostyki i leczenia wnętrostwa.

Wnętrostwo, nazywane także niezstąpionym jądrem, jest częstą wadą wrodzoną występującą u chłopców. Fizjologicznie proces samoistnego zstępowania jąder u niemowląt płci męskiej powinien się zakończyć przed 6. miesiącem życia. Wnętrostwo zwiększa ryzyko nieprawidłowej późniejszej funkcji jąder oraz rozwoju nowotworów, dlatego istotne jest regularne badanie gonad u chłopców.

Wnętrostwo (niezstąpione jądro) – czym jest i jakie mogą być jego rodzaje?  

Wnętrostwo (łac. cryptorchidism) nazywane także niezstąpionym jądrem, jest częstą wadą wrodzoną występującą u noworodków płci męskiej i polega na braku jednego lub obu jąder w mosznie. Zazwyczaj jądra zstępują samoistnie do moszny w ciągu 6. miesięcy od urodzenia. W przypadku braku jądra w worku mosznowym może znajdować się ono w kanale pachwinowym, w brzuchu lub być nieobecne. Wyróżnia się dwa rodzaje wnętrostwa: wrodzone i nabyte.

U chłopców z wrodzonym wnętrostwem jądro znajduje się poza moszną od urodzenia, natomiast w przypadku nabytego wnętrostwa jądro początkowo znajduje się z mosznie, lecz w okresach późniejszych wędruje np. do kanału pachwinowego.

Jądrem wędrującym określamy stan, w którym jądro spontanicznie może pojawiać się w mosznie i znikać. W przypadku jądra wędrującego gonada jest prawidłowej wielkości i przemieszcza się samoistnie bez poczucia dyskomfortu lub bólu. 

Przyczyny wnętrostwa – co powoduje brak jądra lub jąder w mosznie?

 W trakcie rozwoju płodowego jądra występują w dwóch fazach: brzusznej w pierwszym trymestrze ciąży oraz pachwinowo-mosznowej od 2. trymestru. Jądra zstępują do moszny w 3. trymestrze ciąży lub po urodzeniu, najczęściej do 6. miesiąca życia dziecka. Wnętrostwo częściej występuje u wcześniaków (szacuje się że może dotyczyć nawet 30% noworodków płci męskiej urodzonych przedwcześnie). Do czynników zwiększających ryzyko wystąpienia niezstąpionego jądra u dziecka zaliczamy także dodatni wywiad rodzinny, niską masę urodzeniową, palenie tytoniu w ciąży przez matkę, ciąże mnogie, narażenie na działanie estrogenów oraz nieprawidłowości w osi podwzgórze–przysadka–gonady. Przyczynami wnętrostwa mogą być także krótki powrózek nasienny, przepuklina pachwinowa oraz niskie ciśnienie wewnątrz jamy brzusznej.

Polecane dla Ciebie

Niezstąpione jądro – jak rozpoznać? Kiedy do lekarza?  

U chłopca z wnętrostwem brak jest widocznego i wyczuwalnego jądra w mosznie, a sama moszna może być mniejsza po stronie nieobecnego jądra. Jądra fizjologicznie zstępują poprzez kanał pachwinowy do moszny w ciągu pierwszych 6. miesięcy życia. Jeśli w tym czasie nie dojdzie do samoistnego zstąpienia jądra do moszny, należy skierować dziecko do lekarza pediatry, chirurga dziecięcego lub urologa.

Należy pamiętać, że wnętrostwo nie daje dolegliwości bólowych ani obrzęku moszny. W przypadku wystąpienia takich objawów należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, aby wykluczyć uwięźniętą przepuklinę pachwinową lub skręt jądra.  

Często u chłopców przed  10. rokiem życia występuje przemieszczanie się jąder tzw. jądra wędrujące. Mięsień dźwigacz jądra powoduje podciąganie gonady do kanału pachwinowego w przypadku zimna lub stresowej sytuacji. Jest to mechanizm obronny, mający chronić jądro przed urazami. Podczas snu i ciepłej kąpieli jądra są zazwyczaj obecne w mosznie. Wędrowanie jąder ustaje zazwyczaj po 10. roku życia, gdyż wzrost wielkości jąder uniemożliwia ich podciąganie do kanału pachwinowego. Choć jest to zjawisko fizjologiczne, zaleca się kontrolne badanie lekarskie gonad przynajmniej 1 raz w roku w przypadku chłopców ze stwierdzonym jądrem wędrującym.  

Obustronny brak jąder w mosznie u chłopców wymaga przeprowadzenia diagnostyki w kierunku zaburzenia różnicowania płci i wykluczenia wrodzonego przerostu nadnerczy, który może prowadzić do ciężkich zaburzeń elektrolitowych u dziecka.   

Leczenie wnętrostwa – jak wygląda? Kiedy operacja?  

W przypadku braku jądra w mosznie dziecka pomocne jest wykonanie badania ultrasonograficznego (USG), aby określić położenie gonady. Zazwyczaj znajduje się ono w kanale pachwinowym lub w jamie brzusznej. Obecnie u chłopców z wnętrostwem zaleca się wykonanie zabiegu sprowadzenia jądra do moszny (orchidopeksji) po ukończeniu 6. miesiąca życia, ale przed ukończeniem 18. miesiąca życia.  

Ostateczną decyzję o rodzaju zabiegu w przypadku wnętrostwa podejmuje chirurg po znieczuleniu dziecka, gdyż zdarza się, że po znieczuleniu stwierdza się w badaniu obecność niewyczuwalnego wcześniej jądra. Jeśli jądro jest wyczuwalne, wybór metody leczenia chirurgicznego jest zależny od położenia gonady. Zazwyczaj wykonuje się nacięcia w pachwinie i na mosznie celem przemieszczenia jądra do moszny. Natomiast jądra niewyczuwalne najczęściej operuje się metodą laparoskopową. W leczeniu wnętrostwa nie zaleca się stosowania terapii hormonalnej.  

Czy wnętrostwo może być groźne?  

W przypadku stwierdzenia wnętrostwa u chłopca w wieku powyżej 6. miesiąca życia niezbędne może okazać się wykonanie zabiegu orchidopeksji (przemieszczenia jądra do moszny), gdyż jądra znajdujące się w jamie brzusznej mają większe ryzyko zaniku.

Niezstąpione jądro może być mniejsze od zdrowego i wolniej rosnąć. Jądra, które nie uległy samoistnemu zstąpieniu, mogą wykazywać gorszą funkcję produkcji plemników. Jest to spowodowane zmianami, jakie zachodzą w jądrze w okresie życia płodowego i braku połączenia z najądrzem. W przypadku mężczyzn z jednostronnym wnętrostwem płodność jest podobna do tej występującej w populacji zdrowej, gdyż drugie jądro działa prawidłowo i zapewnia odpowiednią produkcje nasienia.

Wnętrostwo zwiększa także ryzyko rozwoju nowotworów jądra, które zazwyczaj są niebolesne. Dlatego niezbędne jest regularne badanie jąder u chłopców z wnętrostwem, gdyż ryzyko rozwoju nowotworu jądra utrzymuje się także po wykonaniu zabiegu sprowadzenia gonady do moszny. Należy pamiętać, że większość nowotworów wykrytych we wczesnej fazie ma dobre rokowanie, dlatego tak ważna jest regularna kontrolna i badanie jąder.   

Zazwyczaj po przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego wnętrostwa jądra pozostają w mosznie. Zdarza się jednak, że konieczny może być kolejny zabieg, jeśli gonada przemieszcza się z moszny. 

  1. A. W. Pastuszak, L. I Lipshultz, AUA guideline on the diagnosis and treatment of cryptorchidism, „Journal of Urology”, nr 192 2014.
  2. A. Jankowski, Wybrane zagadnienia z patologii moszny u dzieci - przegląd piśmiennictwa, „Pediatria po Dyplomie”, nr 4 2016.  
  3. Ch. Kays., Y. Helbury, Retractile testis. A review of current literature, „Journal of  Pediatric Urology”, nr 8 2012. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pierwsze Święta z dzieckiem

    Boże Narodzenie to cudowny okres w roku. W przypadku świeżo upieczonych rodziców chwile te będą jeszcze bardziej magiczne - pierwsze święta z dzieckiem to niezapomniane przeżycie. Należy jednak pamiętać o tym, że w okresie świątecznym na naszego malca może czekać w domu wiele niebezpieczeństw. Dlatego musimy zadbać o jego bezpieczeństwo i sprawić, aby całe Święta upłynęły w spokoju i aby nie zakłócił ich żaden wypadek.

  • Pierwsza miesiączka – jak się przygotować?

    Pierwsza miesiączka to bardzo ważne wydarzenie dla dojrzewającej dziewczynki. Aby lepiej przygotować dziecko na czekające je zmiany, warto już od wczesnego dzieciństwa rozmawiać na tematy związane z cielesnością.

  • Rozwój wcześniaka – jak wygląda? Na co należy zwrócić uwagę?

    Wcześniak jest dzieckiem, które urodziło się między 22. a 37. tygodniem ciąży. Objawy wcześniactwa związane są przede wszystkim z niewystarczającym rozwinięciem układu oddechowego i problemami z wymianą gazową od pierwszych chwil życia. Dzieci urodzone przedwcześnie są grupą niezwykle heterogenną. Kilogramowy wcześniak zmagać się będzie najczęściej z innymi problemami niż noworodek, któremu do akceptowalnej wagi – 2500 g – zabrakło kilkudziesięciu gramów. Jak wygląda prawidłowy rozwój wcześniaka? Na jakie niepokojące objawy powinni zwrócić uwagę rodzice?

  • Przezierność karkowa – przebieg badania, skuteczność i cena

    Ocena przezierności karkowej to badanie, które pozwala lekarzowi na ocenę zbiorniczka płynu znajdującego się w karku każdego płodu. Dzięki niemu lekarz może zdiagnozować różne wady genetyczne dziecka, jak np. zespół Downa. Jest to badanie przesiewowe, które choć wykazuje bardzo wysoką czułość w wykrywaniu poważnych wad u płodu, tak nigdy nie osiąga 100% skuteczności. Jednak mimo to jest badaniem, które dostarcza wielu informacji na temat rozwoju dziecka i wykonuje się je na całym świecie.

  • Czego nie robić, kiedy dziecko ma gorączkę? Najczęstsze błędy

    Kiedy dziecko jest chore i ma gorączkę, rodzice próbują zbić ją za wszelką cenę. Gorączka u dzieci sama w sobie nie jest chorobą, a jedynie objawem. Jak sobie z nią poradzić? Które domowe sposoby na gorączkę u dziecka mogą wyrządzić mu więcej szkody niż korzyści?

  • Objawy chorób serca u dzieci

    Przyczyn wad serca u dzieci może być wiele. Zalicza się do nich czynniki genetyczne, środowiskowe, a także infekcje przebyte przez kobietę w okresie ciąży. Sposób leczenia dobierany jest w zależności od występującego schorzenia. Czy obserwując swojego malucha, należy przyjrzeć się niespecyficznym objawom, które mogłyby wskazywać na wadę serca dziecka?

  • Jak rozpoznać krótkowzroczność u dziecka?

    Krótkowzroczności nie można cofnąć, natomiast jeśli już wystąpiła, można spowolnić jej rozwój, a nawet czasami jej zapobiec. Ta wada wzroku może mieć różne podłoże, np. genetyczne. Najczęściej postępuje wraz z wiekiem aż do momentu ustabilizowania się, co ma miejsce po zakończeniu wzrostu gałki ocznej. Jak rozpoznać wadę wzroku u dziecka? Na jakie objawy zwrócić uwagę?

  • USG ciąży – jak wygląda badanie? Ile razy należy je robić? Cena, wskazania

    Ultrasonografia (badanie ultrasonograficzne, USG) to badanie obrazowe, które jest całkowicie bezpieczne dla każdego pacjenta, a w przypadku kobiet ciężarnych również dla płodu. Pozwala monitorować prawidłowy przebieg ciąży i rozwój płodu na każdym etapie. Istnieje kilka rodzajów USG. Każde z nich wykonuje się na innym etapie ciąży. Czym różni się USG wczesnej ciąży od tego w późniejszych miesiącach, a także którą chorobę można diagnozować dzięki ultrasonografii?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij