Zapalenie spojówek u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie
Katarzyna Makos

Zapalenie spojówek u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie spojówek u dzieci może mieć kilka przyczyn. Przeważnie ma ono podłoże bakteryjne, rzadziej wirusowe, dość często występuje także alergiczne zapalenie spojówek. Objawy, które się wówczas pojawiają to przede wszystkim świąd oczu, przekrwienie spojówek, obrzęk powiek oraz śluzowa lub ropna wydzielina sklejająca rzęsy. Leczenie zapalenia spojówek u pacjentów pediatrycznych jest uzależnione od czynnika, który go wywołał i może trwać od 5 dni do nawet kilku tygodni.

Zapalenie spojówek u dzieci – przyczyny 

Zapalenie spojówek to stan zapalny błony śluzowej wewnętrznej powieki oka i błony śluzowej pokrywającej gałkę oczną, w warunkach prawidłowych nawilżaną łzami i wydzieliną gruczołów tarczkowych. 

Może on być wywołany czynnikami zakaźnymi, do których zalicza się bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki. Wyróżnia się także przyczyny niezakaźne (zapalenie spojówek proste, alergiczne i związane z zaburzeniami filmu łzowego) oraz autoimmunologiczne (w przebiegu zespołu Stevensa-Johnsona, ocznej pęcherzycy rzekomej). 

Zapalenie spojówek niezakaźne

Zapalenie spojówek proste występuje w odpowiedzi na różne substancje chemiczne (zawarte np. w kosmetykach), fizyczne (promieniowanie UV, wiatr, pyły, wrastające rzęsy, ciało obce – np. szkła kontaktowe), w przebiegu wad wzroku, a także przy utrudnionym odpływie filmu łzowego przy zapaleniu błony śluzowej nosa, zatok, niedrożności kanalików łzowych. Stan zapalny może występować w przebiegu alergii wziewnej (alergeny lotne, jak pyłki roślin, zarodniki pleśni, alergeny sierści zwierząt, kurz domowy) – objawy występują wówczas całorocznie lub sezonowo, w zależności od występowania alergenu w powietrzu. Zapalenie może także występować w odpowiedzi alergicznej na miejscowo stosowane środki (antybiotyki i inne leki do oczu, substancje w kosmetykach). 

Zaburzenia związane z filmem łzowym prowadzą do wystąpienia zespołu suchego oka, który wbrew swojej nazwie może objawiać się nadmiernym łzawieniem. Czynniki go wywołujące to: zaburzenia wydzielania łez, nadmierne parowanie łez (zaburzenia funkcji powiek, rzadkie mruganie, dysfunkcja gruczołów tarczkowych, suche powietrze, klimatyzacja). Warto wspomnieć, że w trakcie korzystania z urządzeń elektronicznych, oprócz stałego narażenia na światło, dochodzi także do rzadszego mrugania, co sprzyja wysychaniu gałki ocznej i prowadzi do zapalenia spojówek. 

Zapalenie spojówek w przebiegu innych schorzeń

Nawrotowe zapalenia spojówek występują w przebiegu chorób reumatologicznych (zespół Reitera, spondyloartropatie, toczeń układowy, zespół Sjogrena, twardzina, zapalenie skórno-mięśniowe), chorobie Leśniowskiego-Crohna, zaburzeniach tarczycy. W zespole oczno-węzłowym, w przebiegu choroby kociego pazura, tularemii, gruźlicy, mononukleozy, kiły obserwuje się ziarninujące zapalenie spojówek i powiększenie węzłów chłonnych po tej samej stronie. 

Do rzadkich chorób należy atopowe zapalenie spojówek w przebiegu AZS, głównie dotyczy ono nastoletnich chłopców, a jego objawy występują całorocznie, z nasileniem w sezonie zimowym. Schorzenie ma ciężki przebieg, może dochodzić do przerostu brodawek, tworzenia się blizn, częstych nadkażeń gronkowcem

Zapalenie spojówek u dzieci – objawy 

Wirusowe zapalenie spojówek u dzieci 

Wirusowe zapalenie spojówek u dzieci najczęściej wywołane jest przez adenowirusy, wirusa opryszczki HSV, wirusa półpaśca (w przypadku dwóch ostatnich mogą być obecne pęcherzyki z surowiczą wydzieliną w okolicy oka).

Zapalenie spojówek o podłożu wirusowym występuje rzadziej niż bakteryjne i charakteryzuje się silnym przekrwieniem spojówek z wylewami podspojówkowymi, umiarkowanym świądem, pieczeniem, łzawieniem, obecnością obfitej wodnistej, surowiczej wydzieliny, światłowstrętem.

Mogą występować także: grudkowanie spojówek, obrzęk powiek i powiększenie węzłów chłonnych podżuchwowych i przyusznych. Objawy często pojawiają się asymetrycznie – najpierw zajęte jest jedno oko, a ze względu na dużą zakaźność, po kilku dniach infekcja przenosi się do drugiego oka.

Objawy wirusowego zapalenia spojówek u dzieci trwają dłużej niż w przypadku infekcji bakteryjnej – nawet do 3 tygodni. W wywiadzie choroba poprzedzona jest często infekcją górnych dróg oddechowych. Zapalenie spojówek z reguły towarzyszy typowym chorobom wieku dziecięcego – mononukleozie, odrze, różyczce, grypie, śwince, ospie wietrznej. Warto także pamiętać o chorobie Kawasaki, gdzie zapalenie spojówek przebiega bez wydzieliny ropnej. Jako powikłanie mogą wystąpić nacieki w rogówce, co wiąże się z pogorszeniem widzenia.

Bakteryjne zapalenie spojówek u dzieci 

Bakteryjne zapalenie spojówek objawia się zaczerwieniem i obrzękiem spojówek, brodkawkowaniem, a śluzowo-ropna wydzielina często powoduje sklejanie się rzęs.

Dziecko odczuwa świąd, pieczenie, uczucie ciała obcego. W przypadku etiologii paciorkowcowej można zaobserwować tzw. błony prawdziwe. Infekcja trwa zazwyczaj 5–7 dni, oprócz wcześniej wymienionych paciorkowców często wywołana jest przez gronkowce, rzadko H. influenzae (ze względu na ogólne szczepienia) czy Moraxellę. 

Alergiczne zapalenie spojówek u dzieci

W przypadku alergicznego zapalenia spojówek wiodącym objawem jest świąd oczu i obfite łzawienie. Poza tym można stwierdzić inne typowe symptomy zapalenia, zazwyczaj współwystępuje też zapalenie błony śluzowej nosa. Cięższą postacią jest wiosenne alergiczne zapalenie spojówek, występujące raczej w rejonach tropikalnych, cechuje się obecnością śluzowej wydzieliny z opadnięciem powiek, olbrzymiobrodawkowym zapaleniem, prowadzi ono do uszkodzenia rogówki. 

Zapalenie spojówek u noworodków – przyczyny i objawy 

U dzieci rzadko mamy do czynienia z zakażeniami Neisseria gonorrhoeae (dwoinka rzeżączki) czy Chlamydią, ponieważ są one przenoszone drogą płciową. W przypadku noworodków istnieje jednak ryzyko przeniesienia infekcji od matki w trakcie porodu naturalnego. W przypadku rzeżączki objawy zazwyczaj pojawiają się po około 2–4 dniach po narodzinach, charakterystyczna jest obfita, tryskająca wydzielina, zakażenie może penetrować do wnętrza gałki ocznej. Jako profilaktykę tej infekcji u każdego noworodka stosuje się zabieg Credego – dziecko ma zakrapiane oczy roztworem azotanu srebra (sam roztwór jako czynnik drażniący może przejściowo wywołać łagodne zapalenie spojówek, ustępujące samoistnie po 1–2 dniach). Chlamydiowe zapalenie spojówek występuje natomiast około 5–12 dni po porodzie, może prowadzić do zapalenia płuc czy ucha. 

W przypadku noworodków częstym problemem jest niedrożność kanalika łzowego, prowadzi to do utrudnionego odpływu łez, co wiąże się z większym ryzykiem nadkażenia bakteryjnego. Przy ucisku okolicy woreczka łzowego można zaobserwować wydobywanie się z punktów łzowych w wewnętrznym kąciku oka treści ropnej. 

Zapalenie spojówek u dzieci – leczenie 

  1. Wirusowe zapalenie spojówek – w przypadku półpaśca podaje się acyklowir dożylnie oraz w maści ocznej, a w przypadku opryszczki – acyklowir w maści lub gancyklowir w żelu. Stosuje się także leczenie przeciwzapalne sterydami, pod kontrolą lekarza. 
  2. Bakteryjne zapalenie spojówek – miejscowo stosuje się antybiotyki (krem, maść, krople) o szerokim spektrum działania, przez 5–7 dni. Są to najczęściej aminoglikozydy (tobramycyna, biodacyna, gentamycyna) i fluorochinolony (lewofloksacyna lub moksyfloksacyna). Większość zakażeń bakteryjnych ma charakter samoograniczający się. Czasem infekcja wymaga zastosowania antybiotyku ogólnoustrojowo, np. w przypadku H. influenza podaje się amoksycylinę, w razie rzeżączki – cefuroksym lub benzylpenicylinę, a chlamydii – erytromycynę lub tetracykliny (powyżej 8. roku życia), a miejscowo lekiem z wyboru jest azytromycyna. 
  3. Alergiczne zapalenie spojówek – podstawą leczenia jest wyeliminowanie czynnika alergizującego. W przypadku alergenów wziewnych/lotnych należy pamiętać o unikaniu długotrwałego przebywania na zewnątrz w okresie pyleń, zmianie ubrania po powrocie z dworu, codziennym prysznicu, łącznie z umyciem głowy, częstej zmianie pościeli (co 7 dni), zamykaniu okien w trakcie jazdy samochodem, unikaniu wietrzenia pokoju i suszenia prania na zewnątrz w okresie pyleń. Istotne jest stosowanie filtrów powietrza w domu, a w przypadku alergii na pleśnie, nie zaleca się posiadania w domu kwiatów doniczkowych.

Ulgę przynieść mogą również zimne okłady na powieki oraz krople nawilżające z kwasem hialuronowym. Wskazane są leki przeciwhistaminowe – stosowane miejscowo działają szybciej niż doustne, w kroplach dostępne są np.: ketotifen >2 r.ż., azelastyna >4 r.ż., emedastyna >3 r.ż., epinastyna >12 r.ż. Lekiem o podwójnym działaniu jest olopatadyna (>3 r.ż.), która działa przeciwhistaminowo, zmniejszając świąd, a także profilaktycznie, stabilizując komórki tuczne. Z doustnych leków przeciwhistaminowych można stosować ketotifen – >6 m.ż., cetyryzynę >2 r.ż., bilastynę >6 r.ż., a jeśli współistnieje alergiczny nieżyt nosa: rupatadynę, desloratadynę, lewocetyryzynę. W przypadku nieustępowania objawów czasem lekarz decyduje o krótkotrwałym włączeniu sterydów miejscowych, mogą one jednak zwiększać ciśnienie w gałce ocznej, dlatego są przeciwwskazane w jaskrze oraz powodować zaćmę. 

Zapalenie spojówek u dzieci – zapobieganie

W zapobieganiu zapaleniu spojówek u dzieci istotne jest unikanie czynników wpływających negatywnie na nawilżenie gałki ocznej, tj. klimatyzacji, promieniowania UV, silnego wiatru, pyłów, dymu tytoniowego, przewlekłego korzystania z komputera itp. Ważne są również: dbanie o odpowiednią wilgotność w pomieszczeniu, dieta bogata w kwasy omega-3, stosowanie kropli nawilżających bez konserwantów, z środkami osmoprotekcyjnymi (trehaloza, L-karnityna, erytrytol, betaina), odpowiednia higiena powiek. 

  1. K. Stencel-Gabriel, Choroby alergiczne oka u dzieci z punktu widzenia lekarza praktyka, „Alergia Astma Immunologia” 2018, z. 23 (3), s. 128–132.
  2. I. Grabska-Liberek, E. Mrukwa-Kominek, J. Szaflik i in., Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego dotyczące diagnostyki i leczenie zespołu suchego oka.
  3. D. Średzińska-Kita, Alina Bakunowicz-Łazarczyk, D. Sielicka, Nawrotowe zapalenie spojówek – kiedy szukać choroby ogólnoustrojowej i jakiej, „Pediatria po Dyplomie” 2015, nr 06.
  4. C. E. Gilbert, T. Senaratne, Primary eye conjunctivitis, „researchgate.net” [online], https://www.researchgate.net/publication/26403816_Conjunctivitis.
  5. A. A. Azari, N. P. Barney, Conjunctivitis. A systematic review of diagnosis and treatment, „wisconsinacep.org” [online], [online] http://www.wisconsinacep.org/resources/LLSA%20Articles/Conjuntivitis.pdf.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

    Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

  • Refluks u niemowlaka – przyczyny, objawy, leczenie choroby refluksowej przełyku u dzieci

    Refluks u noworodka czy niemowlaka często bywa przez rodziców mylony z ulewaniem. Jednak regurgitacje to zjawisko fizjologiczne i jeśli nie towarzyszą mu dodatkowe objawy, nie wymaga interwencji lekarskiej. Jeżeli natomiast cofaniu się treści żołądkowej do jamy ustnej dziecka towarzyszą wymioty, nawracające infekcje dróg oddechowych, problemy z karmieniem, snem czy przybieraniem na wadze przez malucha, należy podejrzewać refluks żołądkowo-przełykowy. Należy także pamiętać, że refluksowi może w ogóle nie towarzyszyć ulewanie, a jedynymi symptomami schorzenia są płacz czy prężenie się i odginanie głowy podczas karmienia (zespół Sandifera).

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij