Czym kierować się przy wyborze preparatu łagodzącego objawy przeziębienia?

Takie infekcje to temat aktualny niezależnie od pory roku. Jak sobie bezpiecznie pomóc, skoro wokół tyle preparatów mających likwidować wszelkie objawy przeziębienia?

Leki na przeziębienie to zwykle preparaty o złożonym składzie

Są to leki zawierające kilka składników (3, a nawet 4) w postaci tabletek lub saszetek z proszkiem do sporządzenia ciepłego płynu. Reklama w środkach masowego przekazu przypisuje tym lekom właściwości szybkiego i skutecznego niwelowania wszystkich dokuczliwych objawów przeziębienia. Traktujemy je więc jako nowoczesne, kompleksowe rozwiązanie i chętnie po nie sięgamy. Przygotowanie i picie ciepłego „napoju” przywodzi nam na myśl zdrowe, domowe metody radzenia sobie z przeziębieniem. W dodatku nazwy tego typu preparatów sugerują, że dany środek można zastosować u każdego przeziębionego. Tymczasem w rzeczywistości są one wskazane tylko i wyłącznie przy określonych objawach. Przyjmowane niezgodnie z zaleceniami mogą powodować różnego rodzaju zagrożenia. Tu nieodzowny jest nasz osobisty konsultant - „Doktor Zdrowy Rozsądek”.

Paracetamol, kwas acetylosalicylowy czy ibuprofen?

Przede wszystkim zwróćmy uwagę na skład. Co zawierają tego typu preparaty?

Podstawowym składnikiem jest substancja o działaniu przeciwgorączkowym i przeciwbólowym. Najczęściej jest to paracetamol, kwas acetylosalicylowy lub ibuprofen.

Paracetamol to lek przeciwgorączkowy i przeciwbólowy. W porównaniu z innymi substancjami nie podrażnia błony śluzowej przewodu pokarmowego (może być więc bezpiecznie stosowany nawet w czynnej fazie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy). Paracetamol jest również bezpiecznym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym dla osób z nadciśnieniem tętniczym, gdyż nie zmienia ciśnienia krwi i nie wpływa na skuteczność stosowanych w tej chorobie leków. Największą wadą paracetamolu jest - przy zbyt długim stosowaniu leku lub podawaniu go w dużych dawkach - możliwość szkodliwego oddziaływania na wątrobę, czyli hepatotoksyczność. Na toksyczne działanie paracetamolu szczególnie wrażliwi są ludzie cierpiący z powodu przewlekłych chorób wątroby (między innymi osoby uzależnione od alkoholu).

Kwas acetylosalicylowy i ibuprofen to leki o właściwościach przeciwgorączkowych i przeciwbólowych. Dodatkowo działają również przeciwzapalnie, co jest korzystne w bólu z komponentą zapalną. Niestety ich nieumiejętne stosowanie również może się wiązać z określonymi zagrożeniami. Preparaty te drażnią błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, a w niektórych przypadkach mogą także spowodować napad astmy.

A co z katarem?

Wiele z leków złożonych przeznaczonych do zwalczania objawów przeziębienia i grypy zawiera też składnik zwalczający katar. Najczęściej spotyka się pseudoefedrynę i fenylefrynę. Obecność tych związków ma pomóc opanować wodnistą wydzielinę i udrożnić nos. Nie powinny być one stosowane między innymi przez osoby z chorobami serca, ciężkim nadciśnieniem czy nadczynnością tarczycy.

Leki przeciwhistaminowe w okresie przeziębienia?

Wspomagająco w przebiegu grypy i przeziębienia stosuje się niektóre leki przeciwhistaminowe: chlorfeniraminę, feniraminę, difenhydraminę, triprolidynę. W preparatach wieloskładnikowych oprócz osuszającego wpływu na śluzówkę, łagodzenia kichania, wykorzystywane jest także ich działanie uboczne: senność, uspokojenie. Niektóre leki złożone przeznaczone do zwalczania objawów grypy i przeziębienia zawierają również substancje zwalczające kaszel. Bywają to zwykle środki przeciwkaszlowe, zazwyczaj dekstrometorfan, który łagodzi dokuczliwe napady suchego kaszlu.

W składzie możemy również dostrzec witaminę C oraz kofeinę – składnik, który ma potęgować przeciwbólowe działanie paracetamolu.

Uwzględnijmy nasze objawy

Taki skład porównajmy z naszymi objawami. Pamiętajmy, że nie zawsze wszystkie składniki preparatu złożonego są niezbędne dla konkretnego chorego. Lek powinien być dobrany adekwatnie do obserwowanych objawów. Czasem wystarczy zastosowanie preparatu prostego, zawierającego pojedynczy lek (zwykle przeciwgorączkowy, przeciwbólowy). Bywa, że składnikiem leku złożonego jest składnik przeciwkaszlowy (wspomniany już dekstrometorfan). Stosowanie takich preparatów w przeziębieniu jest nieuzasadnione, jeśli nie występuje kaszel (lub kaszel jest mokry). W niektórych przypadkach może być wręcz szkodliwe dla chorego.

Preparaty takie mogą bowiem spowodować zaleganie wydzieliny w górnych drogach oddechowych i w związku z tym przedłużyć oraz powikłać przebieg przeziębienia.

A jeśli oprócz gorączki, kataru faktycznie męczy nas kaszel?

Tu należy zwrócić uwagę czy jest to kaszel mokry, produktywny (kasłanie jest wówczas odruchem, który usuwa lepki śluz) czy kaszel nieproduktywny (kaszel suchy). Ten ostatni to łaskoczący, drażniący i powtarzający się odruch w drogach oddechowych, bez wykrztuszania wydzieliny. Dwa rodzaje kaszlu to również dwojakie postępowanie.

Kilka dostępnych na rynku preparatów zawiera jednocześnie środki wykrztuśne i hamujące kaszel. Lepiej unikać takich połączeń.

Objawy to nie jedyne kryterium wyboru

Pamiętajmy, że nie zawsze wszystkie składniki preparatu złożonego są wskazane dla konkretnego chorego z uwagi na współistniejącą chorobę (np. astma oskrzelowa w przypadku kwasu acetylosalicylowego) czy przyjmowane leki. Duży problem stanowi przeziębienie w przebiegu chorób przewlekłych, dotyczących między innymi układu pokarmowego czy sercowo-naczyniowego. Osoby z chorobą wrzodową nie powinny zażywać leków zawierających kwas acetylosalicylowy. Diabetycy powinni zwrócić uwagę na to czy stosowany przez nich środek przeciwbólowy nie wpływa na wartość glikemii.

Zalety leków złożonych

Oczywiście nie możemy całkowicie demonizować preparatów złożonych. Umiejętnie stosowany lek wieloskładnikowy ma również swoje zalety. Kupujemy przecież jeden lek zamiast kilku na poszczególne objawy.

Kupując jeden lek złożony, mamy większą łatwość w aplikowaniu poszczególnych substancji we właściwej dawce i unikaniu niekorzystnych oddziaływań między nimi. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę jeszcze na jedno niebezpieczeństwo. Kupując kilka różnych preparatów (od różnych producentów) na przeziębienie, które często zawierają tę samą substancję, możemy nieświadomie ją przedawkować. Kojarzenie kilku preparatów zawierających paracetamol może prowadzić do szybkiego przedawkowania tego leku.

W żadnym wypadku nie stosujmy kilku preparatów złożonych jednocześnie!

Ostrożnie z wyborem leku dla dziecka

Podsumowując – wybór odpowiedniego preparatu złożonego zależy od istniejących dolegliwości (katar, kaszel czy tylko gorączka), współistniejących chorób (np. astma, choroba wrzodowa, cukrzyca itd.) oraz innych równocześnie stosowanych leków.

Istotny jest jednak także wiek. Dzieciom poniżej 12 roku życia nie należy podawać żadnych leków wieloskładnikowych (chyba, że producent wyraźnie zaznaczył taką możliwość w ulotce).

Populacja pediatryczna oraz tak szczególne stany jak ciąża czy karmienie piersią stanowią już jednak materiał na odrębny, obszerny artykuł. Tu postępowanie bezwzględnie określa lekarz.

Przestrzegajmy dawkowania

Kiedy już zakupimy złożony preparat przestrzegajmy skrupulatnie dawkowania. Bywa bowiem, że traktujemy go jak smaczną, cytrynową herbatkę lub mając na celu jak najszybsze wyzdrowienie nie kontrolujemy zupełnie dawkowania. Takie postępowanie może mieć groźne konsekwencje dla naszego zdrowia i życia.

Ważna jest też umiejętność odróżniania przypadków lekkich od poważnych, wymagających interwencji lekarza (np. nadkażenie bakteryjne).

W tym miejscu warto podkreślić, że leczenie przeziębienia (niepowikłanej infekcji wirusowej) nie wymaga stosowania antybiotyków, które często mamy w apteczce jako pozostałość niewykorzystaną po poprzedniej kuracji. Teoretycznie wiemy, że nie wolno ich ordynować samodzielnie, ale praktyka jest niestety często zupełnie inna. Powszechne stosowanie antybiotyków prowadzi do narastania oporności wśród drobnoustrojów (dotyczy to również nowych grup leków przeciwbakteryjnych).

Nie należy również zapominać o domowych sposobach na przeziębienie. Rozgrzewanie i porządne wypocenie oraz właściwa dieta to klucz do pokonania choroby.

Pamiętajmy, że podczas przeziębienia przebiegającego z gorączką, bardzo ważne jest uzupełnianie płynów w organizmie.

Istotnym elementem walki z chorobą jest także regularne wietrzenie pomieszczeń w których przebywamy.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus