Kurki (pieprznik jadalny) – co to za grzyby? Właściwości i wartości odżywcze kurek. Zdrowe przepisy z kurkami
Katarzyna Turek-Kawecka

Kurki (pieprznik jadalny) – co to za grzyby? Właściwości i wartości odżywcze kurek. Zdrowe przepisy z kurkami

Kurka (pieprznik jadalny, Cantharellus cibarius) jest grzybem o charakterystycznym wyglądzie i szerokim zastosowaniu w kuchni. Dlaczego warto je włączyć do jesiennego menu? Jakie wartości odżywcze ma pieprznik jadalny i jakie są jego właściwości prozdrowotne? 

Kurki, poprawnie nazywane pieprznikiem jadalnym, znane są także jako lisice, liszki, lisiczki, stągiewki lub kurze nogi. Ich inna ciekawa nazwa to „grzyb żydowski”. Ponieważ nie jedzą ich owady, można uznać je za grzyby koszerne, a co za tym idzie odpowiednie do spożycia dla ortodoksyjnych Żydów. Są jednym z najbardziej popularnych grzybów dostępnych w Polsce, zarówno w lasach, zagajnikach, jak i targowiskach lub supermarketach. 

Kurki – charakterystyka, występowanie   

Pieprznik jadalny ma bardzo charakterystyczny wygląd. Owocnik jest żółty, w odcieniu od bladego do rdzawożółtego. Młode kurki mają wypukłe kapelusze, które z wiekiem robią się coraz bardziej wklęsłe, aż u dojrzałych grzybów będą mieć lejkowaty, pofalowany kształt. Trzon kurki zwęża się ku dołowi, a kolor ma taki sam jak kapelusz grzyba. Spód kapelusza pokryty jest blaszkami w tym samym kolorze co miąższ i trzon. Sam grzyb ma lekko owocowy, delikatny zapach i bardzo łagodny smak.  

Nazwa pieprznik wynika z tego, że w starszych okazach grzyba można wyczuć nutkę pieprzu. Kurki występują w lasach liściastych oraz iglastych, rosną bardzo często w dużych skupiskach (czasem kręgach), schowanych pod mchem lub stertą opadłych liści. W lasach znaleźć je można od czerwca do października – najczęściej pod świerkiem, sosną, bukiem, grabem lub dębem. 

Kurki a lisówka pomarańczowa  

Kurki mają swój niejadalny odpowiednik – lisówkę pomarańczową. Jest to podobny do kurek grzyb, który nie jest trujący, ale spożyty (szczególnie w dużych ilościach) może powodować dolegliwości trawienne. Podobnie jak pieprznik jadalny jest żółto-pomarańczowy i pod spodem kapelusza ma blaszki. Można je odróżnić, przyglądając się ich blaszkom: lisówka ma gęściejsze blaszki pod kapeluszem, cieńszą nóżkę i zazwyczaj jest trochę ciemniejsza. Występuje w podobnych miejscach i w podobnym okresie jak pieprznik jadalny, ale nie jest tak powszechna. 

Kurki – wartości odżywcze i właściwości  

Kurki mają dużą zawartość wody, co powoduje, że są niskokaloryczne. 100 g świeżych grzybów dostarcza około 60 kcal. Mają dość dużą zawartość wartościowego białka, błonnika, beta-karotenu oraz witamin z grupy B, szczególnie witaminy B1.

Dodatkowymi prozdrowotnymi związkami zawartymi w pieprzniku jadalnym są związki fenolowe o silnym właściwościach przeciwutleniających, zdolnych do ochrony przed wolnymi rodnikami. Są nieocenionym składnikiem zdrowej diety, szczególnie w sezonie letnio-jesiennym.  

Kurki – kto nie powinien ich jeść?  

Kurek nie powinny jeść osoby mające problemy z funkcjonowaniem układu trawiennego – w związku z zawartością chityny, dość długo zalegają w żołądku i są ciężkostrawne. Z tego powodu pieprznik nie jest odpowiednim składnikiem diety dla dzieci do lat 7 oraz osób starszych i z chorym przewodem pokarmowym.

Kurki, jak każde grzyby, są absolutnie zabronione u osób będących na diecie łatwostrawnej z powodu chorób przewodu pokarmowego, a w szczególności z chorą wątrobą, trzustką lub zapaleniem pęcherzyka żółciowego. Dodatkowo na kurki marynowane w occie powinny uważać osoby, które ograniczają sól w swojej diecie: osoby z nadciśnieniem i innymi chorobami układu krążenia – ich marynata jest bardzo słona. 

Kurki – jak je przyrządzać?  Jak myć i mrozić kurki? 

Kurki można przyrządzać na świeżo, mrozić je bądź marynować. Bardzo ważne jest odpowiednie oczyszczenie kurek, w związku ze swoją budową są mocno zanieczyszczone mchem, piaskiem czy ziemią. Jak oczyścić kurki? Najpierw konieczne jest wyrzucenie grzybów z robakami i przemoczonych. Następnie należy je dokładnie oczyścić nożykiem lub specjalną szczoteczką, a gdy to nie pomoże można je krótko przepłukać w misce z wodą i solą.  

Nie można ich długo moczyć czy płukać pod bieżącą wodą, ponieważ wchłaniają wtedy dużą ilość wody i tracą swój smak. 

Jak mrozić kurki? W przypadku mrożenia kurek konieczne jest wcześniejsze ich przesmażenie lub ugotowanie, zanim się je umieści w szczelnie zamkniętych woreczkach lub pojemniczkach w zamrażarce. W przeciwnym razie będą gorzkie. Kurki świeże lub mrożone można wykorzystać do zrobienia jajecznicy, sosu z kurkami, zupy, makaronu, gulaszu. Kurki marynowane są świetnym dodatkiem do kanapek, sałatek oraz tatara. 

Dietetyczne przepisy z kurkami   

Jak zrobić kurki? Oto kilka zdrowych przepisów z kurkami:

Sos z kurek - kurki w śmietanie 

Składniki: 

  • 1 płaska łyżeczka masła klarowanego (w dietetycznej, bardziej zdrowej wersji zamień na olej), 
  • 125 g kurek, 
  • 1/4 cebuli, 
  • 1 ząbek czosnku, 
  • szczypta soli i pieprzu, 
  • kilka kropli soku z cytryny, 
  • 50 ml śmietanki 30% (w wersji dietetycznej użyj jogurtu greckiego lub naturalnego), 
  • 2 łyżki posiekanej natki pietruszki. 

Większe grzyby podziel na kawałki, rozrywając kapelusze razem z nóżkami. Cebulę posiekaj w kostkę, czosnek w cienkie plasterki lub przeciśnij przez praskę. Na patelni lub w rondelku z grubym dnem rozgrzej tłuszcz i podsmaż na średnim ogniu cebulę i czosnek, uważając, aby się nie przypaliły. Dodaj kurki i smaż przez około kwadrans, mieszając, aby nie uległy spaleniu. Dodaj sok z cytryny, sól, pieprz i śmietankę lub jogurt. W przypadku śmietanki gotuj kilka minut, w razie użycia jogurtu ściągnij z ognia i tylko wymieszaj, aby sos się nie ściął. Posyp natką pietruszki i podawaj z makaronem, pieczywem lub innymi dodatkami. 

Makaron z kurkami 

Składniki: 

  • porcja sosu z kurek (z przepisu wyżej), 
  • łyżka parmezanu lub płatków drożdżowych, 
  • 100 g makaronu (najlepiej nadaje się tagliatelle). 

Makaron ugotuj al dente. Do sosu z kurek dodaj łyżkę wody spod makaronu. Wymieszaj z makaronem i posyp parmezanem oraz natką pietruszki. 

Lekki makaron z kurkami i pomidorami 

Składniki: 

  • 100 g makaronu (najlepiej nadaje się tagliatelle lub spaghetti), 
  • 1 łyżka oleju rzepakowego lub oliwy z oliwek, 
  • 2 ząbki czosnku, 
  • 2 duże świeże pomidory, 
  • gałązka świeżego tymianku lub rozmarynu, 
  • sól i pieprz do smaku, 
  • łyżka parmezanu lub płatków drożdżowych, 
  • 2 łyżki posiekanej natki pietruszki, 
  • opcjonalnie: 50 ml wina białego wytrawnego lub półwytrawnego. 

Pomidory obierz ze skórki i posiekaj – jeden w drobniejszą kostkę, drugi w grubszą. Grzyby oczyść, podziel na mniejsze kawałki. Na rozgrzany tłuszcz wrzuć czosnek i gałązkę tymianku lub rozmarynu. Smaż chwilę, uważając, aby nie zrumienić czosnku. Dodaj grzyby, smaż kilka minut, mieszając, aby się nie przypaliły. Wlej wino (możesz ten etap pominąć) i odparuj, mieszając. Dodaj pomidory i duś chwilę, aż staną się miękkie. Wyciągnij zioła, dodaj ugotowany w międzyczasie makaron i parmezan lub płatki drożdżowe. Podawaj posiekany natką pietruszki. 

Jajecznica z kurkami 

Składniki: 

  • 150 g kurek, 
  • 1/2 cebuli, 
  • 1 łyżeczka oleju, 
  • 3 jajka, 
  • szczypta soli i pieprzu, 
  • 2 łyżki posiekanego koperku, 
  • 2 kromki chleba żytniego. 

Oczyść grzyby i większe pokrój wzdłuż, a mniejsze zostaw w całości. Cebulę posiekaj w kostkę. Na patelni rozgrzej olej i podsmaż cebulę do zezłocenia. Dodaj grzyby, smaż 5 minut, mieszając. Wbij jajka, przypraw i smaż do takiego ścięcia się masy jajecznej jak lubisz. Podawaj jajecznicę z pieczywem (może być stostowane) posypaną świeżym koperkiem z porcją świeżych warzyw –pomidorami lub papryką. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • L-karnityna – co to za związek i jak działa? Kiedy sięgnąć po preparaty z karnityną?

    L-karnityna to tzw. substancja witaminopodobna, pełniąca ważne dla funkcjonowania organizmu role. Pobieramy ją z pożywieniem w produktach mięsnych i mlecznych, jednak przede wszystkim jest ona syntetyzowana w organizmie. Czym zatem jest karnityna i jaki jest sens jej suplementacji? 

  • Adaptogeny – Rhodiola rosea – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania różańca górskiego

    Preparaty z rożeńca górskiego są polecane w okresie zwiększonej pracy umysłowej oraz wyższego narażenia na stres. Jego suplementacja jest wskazana także podczas przesilenia wiosennego, które często objawia się nadmierną sennością, zmianami depresyjnymi lub ogólną apatią. Rhodiola rosea jest bogata w związki, takie jak rozawina, rozaryna i solidorozyd, czyli substancje obniżające napięcie i korzystanie wpływające na pracę układu nerwowego. Które preparaty z adaptogenem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka różeńca górskiego i czy rhodiola rosea należy przyjmować na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Guma arabska (E414) – właściwości i zastosowanie. Jak guma akacjowa wpływa na zdrowie?

    Guma arabska to substancja o niezwykle uniwersalnym zastosowaniu: spotkamy ją zarówno w produktach spożywczych i w farmaceutykach, jak również w klejach i farbach. Czym jest i jakie ma właściwości? Czy jest dla nas zdrowa? A może jej obecność na liście dodatków do żywności powinna nas niepokoić? Poznajmy najciekawsze fakty. 

  • Adaptogeny – Żeń-szeń – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania

    Żeń-szeń, nazywany również ginsengiem lub wszechlekiem, jest jednym z najlepiej opisanych adaptogenów. Według medycyny chińskiej powinno się stosować go jedynie w miesiącach zimowych. Żeń-szeń wpływa na poprawę funkcji kognitywnych (poznawczych), poprawia samopoczucie i pamięć, łagodzi stres oraz działa korzystanie na skórę i potencję seksualną. Na rynku można kupić wiele preparatów z żeń-szeniem, zarówno w formie tabletek, kapsułek czy płynnych ekstraktów. Który preparat z żeń-szeniem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka tego adaptogenu oraz w jakiej porze dnia należy zażywać ten suplement? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Bromelaina – jak działa i jakie ma właściwości? Na co pomoże bromelina?

    Fitoskładniki, czyli substancje aktywne biologicznie pochodzenia naturalnego, niezwykle często wykazują pozytywne oddziaływanie na organizm ludzki. Zwracanie się ludzkości w stronę natury sprawia, że coraz więcej z nich staje się obiektem rzetelnych badań naukowych. Tym samym niejednokrotnie potwierdzone zostają przesłanki ich stosowania w ludowej medycynie. Co więcej, dokładne badania właściwości fitoskładników sprawiają, że stają się użyteczne w różnorodnych gałęziach przemysłu. Idealnym przykładem takiej substancji jest bromelaina. Pozyskiwana z ananasów, a stosowana między innymi w medycynie, kosmetyce, przemyśle spożywczym oraz tekstylnym. Jak działa i dlaczego jest tak wszechstronnie używana? Kiedy warto ją suplementować? Podpowiadamy! 

  • Witamina K – funkcje w organizmie i skutki niedoboru u dzieci i dorosłych. Witamina K dla noworodka

    Witamina K to tak naprawdę grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które odgrywają istotną rolę w procesie krzepnięcia krwi, metabolizmie kości i regulacji poziomu wapnia we krwi. Wyróżnia się witaminę K1 (filochinon), występującą w zielonych warzywach oraz witaminę K2 (menachinon), która jest syntezowana w układzie pokarmowym. Jakie są przyczyny i objawy niedoboru witaminy K? Dlaczego podaje się ją noworodkom tuż po urodzeniu?

  • Kreatyna – właściwości, działanie, efekty. Jak ją dawkować?

    Kreatyna – jakie pełni funkcje? Czy ma potencjał, aby stać się suplementem kojarzonym nie tylko z odżywkami dla sportowców? Czym różnią się jej formy? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w poniższym artykule.

  • Witamina A – rola w organizmie, źródła, suplementacja

    Witamina A to nazwa grupy związków chemicznych, która odnosi się do rozpuszczalnych w tłuszczach retinoidów (m.in. retinolu) i niektórych karotenoidów (np. beta-karotenu). Witamina A wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, narządu wzroku, układu rozrodczego, a także na stan skóry (ma silne właściwości antyoksydacyjne). Niedobór witaminy A może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, takich jak kłopoty ze wzrokiem. W jakich produktach szukać witaminy A?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij