Terapia SI – jak wygląda terapia integracji sensorycznej? Wskazania, przebieg i efekty terapii w zaburzeniach SI
Mateusz Burak

Terapia SI – jak wygląda terapia integracji sensorycznej? Wskazania, przebieg i efekty terapii w zaburzeniach SI

Terapia SI to zespół działań – ćwiczeń, zabaw i aktywności, które mają za zadanie wyzwalanie konkretnych reakcji sensorycznych, dzięki czemu następuje poprawa organizacji wrażeń zmysłowych. Terapia SI jest prowadzona przez terapeutę integracji sensorycznej w specjalnie do tego celu przygotowanej pracowni i z użyciem pomocy do Integracji Sensorycznej. Celem terapii SI jest kontrolowana stymulacja wszystkich systemów zmysłowych, która wpływa na poprawę funkcjonowania w sferze emocjonalnej i motorycznej.

Terapia SI – na czym polegają zaburzenia integracji sensorycznej? 

Zaburzenia SI to nieprawidłowości we właściwym odbieraniu i interpretacji bodźców sensorycznych. W efekcie dochodzi do nieprawidłowej odpowiedzi (reakcji) na poddawane wrażenia zmysłowe. Zaburzenia Integracji Sensorycznej najczęściej rozpoznaje się u dzieci w wieku przedszkolnym oraz szkolnym. Dzieje się to w oparciu o szczegółową diagnozę. 

Terapeuta przeprowadza badanie, posługując się kilkoma narzędziami. Następnie opracowuje plan terapii SI, aby rehabilitacja sensoryczna przebiegała w sposób zoptymalizowany. Ważne jest uwzględnienie potrzeb dziecka oraz oczekiwań rodziców. 

Terapia SI – założenia teorii integracji sensorycznej

Terapia Integracji Sensorycznej jest oparta na założeniach, które zostały stworzone na bazie badań z zakresu neurologii i sfery behawioralnej. Badacze przedmiotu odnoszą się do tzw. plastyczności mózgu. Jest to utrwalona strukturalnie i biologicznie uwarunkowana zdolność do reorganizacji funkcjonowania. Ma ona kluczowe znaczenie w procesie terapii sensorycznej. W praktyce oznacza bowiem możliwość wyrównywania deficytów, dzięki kontrolowanej stymulacji przeprowadzanej w gabinecie SI. 

Mówi się również o stopniowym dojrzewaniu poszczególnych struktur układu nerwowego oraz współzależności między ośrodkami korowymi i podkorowymi. Procesy i zachowania wykazujące dużą złożoność są możliwe do wykształcenia jedynie w oparciu o te bazowe. W odpowiedzi na wrażenia, doznania sensoryczne płynące z otoczenia tworzą tzw. reakcje adaptacyjne. Pozwala to na rozwój procesów SI. Ostatnim założeniem jest, że dziecko posiada mechanizm, który wzbudza w nim chęć do zbierania doświadczeń zmysłowych, eksploracji. 

Terapia SI – wskazania do terapii w zaburzeniach przetwarzania sensorycznego. Kiedy stosuje się terapię sensoryczną?

Terapia sensoryczna dla dzieci jest wskazana w sytuacji potwierdzonych w procesie diagnostycznym zaburzeń SI. Jest to istotne, ponieważ każde dziecko wykazuje różne deficyty, ich nasilenie także bywa zróżnicowane. Wobec tego, oddziaływanie/stymulacja poszczególnych systemów zmysłowych wymaga ukierunkowania i sugestii w oparciu o wyniki obserwacji klinicznej oraz wykonanych testów.

Wskazania do zajęć Integracji Sensorycznej obejmują zaburzenia, dysfunkcje i schorzenia, którym zaburzenia przetwarzania sensorycznego mogą towarzyszyć. Można tutaj wymienić:

  • autyzm,
  • ADHD,
  • mózgowe porażenie dziecięce,
  • zespół Downa,
  • problemy z koncentracją,
  • dyspraksję,
  • zaburzenia koordynacji wzrokowo –ruchowej,
  • zbyt niski lub bardzo wysoki poziom aktywności,
  • opóźniony rozwój mowy,
  • nadmierną wrażliwość (wzrok, słuch, ruch, dotyk),
  • podwrażliwość przedsionkowa, proprioceptywna, dotykowa, słuchowa,
  • trudności w nauce (odwracanie liter, brak stabilizacji pola widzenia, opuszczanie linijek przy przepisywaniu z tablicy),
  • upośledzenie czynności motoryki dużej i małej (problem z trzymaniem długopisu, wycinaniem, nieprawidłowa pozycja podczas siedzenia przy stoliku),
  • usprawnianie funkcji poznawczych.

Doświadczenia autora pokazują, że jednym ze zdecydowanie najczęściej spotykanych zaburzeń SI u dzieci na przestrzeni ostatnich 8 lat jest podwrażliwość proprioceptywna. Polega to na zwiększonym zapotrzebowaniu silnych wrażeń zmysłowych w postaci docisków stawowych i ściskania, czyli stymulacji receptorów czucia głębokiego (propriocepcji).

Terapia SI – na czym polega terapia integracji sensorycznej? Przez kogo prowadzona jest terapia sensoryczna?

Zajęcia SI polegają na dostarczaniu dziecku kontrolowanej dawki doznań sensorycznych, których intensywność jest dostosowana do charakteru i nasilenia zaburzeń. Bardzo ważne jest, aby terapia przebiegała w przyjaznej atmosferze, poczuciu współuczestnictwa przez małego pacjenta w kierowaniu zajęciami. Duże zaangażowanie, motywacja są bardzo dobrym czynnikiem prognostycznym w kwestii rezultatów działań terapeutycznych. Dlatego też zajęcia odbywają się w pracowni sensorycznej, która musi spełniać określone wymogi i posiadać specjalistyczne przyrządy. Sala powinna być wystarczająco doświetlona, mieć odpowiednie wymiary oraz spełniać warunki bezpieczeństwa. 

Pomoce do Integracji Sensorycznej to przede wszystkim stelaże, podwieszki, różnorodne huśtawki, trampoliny, maglownice oraz cała gama sprzętu naziemnego, które służą głównie stymulacji układu przedsionkowego i proprioceptywnego. Pozwala to zapewnić różnorodność. Dzięki temu dziecko utrzymuje wysoki poziom zaangażowania i wewnętrznej motywacji. Terapeuta SI wykorzystuje także masę drobnych pomocy sensorycznych, często wykonuje je samodzielnie lub wspólnie z dzieckiem. Pozwala to na rozwój kreatywności po obu stronach, umożliwia tworzenie nieskończonych kombinacji zadań i urozmaicanie zajęć w gabinecie Integracji Sensorycznej

Wszystkie działania w terapii SI są aranżowane w oparciu o dysfunkcje poszczególnych rodzajów zmysłów. Powinny mieć charakter aktywnej stymulacji w jak największym stopniu. Oznacza to, że ćwiczenia i zabawy należy konstruować tak, aby podczas ich wykonywania dziecko samodzielnie mogło zbierać doświadczenia zmysłowe. Przykładem może być zadanie, którego elementem jest przechodzenie po jeżykach sensorycznych, tory przeszkód, turlanie się w beczce. 

Terapia SI u małych dzieci

Dziecko w wieku przedszkolnym z zaburzeniami Integracji Sensorycznej poza podjęciem terapii w pracowni powinno otrzymać zalecenia do domu – dobór zadań powinien być dostosowany do wieku. Konstrukcja i aranż tego typu ćwiczeń w terapii SI odbywają się w oparciu o wiedzę z zakresu rozwoju psychomotorycznego dziecka. Pozwala to ustalić, co dziecko może już wykonywać. Daje również punkt odniesienia oraz możliwość utrzymywania wysokiego poziomu zaangażowania pacjenta. Ponadto likwiduje obawę, że coś jest zbyt trudne i/lub nieadekwatne. Przykładem może być matematyka sensoryczna ucząca rozpoznawania kształtów, kolorów, wielkości. 

W przypadku niemowlaków stymulacja odbywa się poprzez kreowanie odpowiednich zabaw sensorycznych i stosowania czynności pielęgnacyjnych w sposób zaproponowany przez terapeutę. Terapeuta Integracji Sensorycznej ma także za zadanie poinformowanie o możliwych konsekwencjach nieleczonych deficytów. Mogą to być zaburzenia napięcia mięśniowego (wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe), orientacji przestrzennej, schematu ciała, równowagi czy ruchów oczu. 

Terapia SI u dzieci starszych

Dziecko w wieku szkolnym z zaburzeniami Integracji Sensorycznej otrzymuje więcej zadań do domu. Pamiętając o założeniach tej metody sensorycznej, należy zaznaczyć, że możliwości reorganizacji, modyfikacji działania mózgu kurczą się wraz z wiekiem. Im starsze dziecko, tym wyrównywanie deficytów może stać się dłuższe. Zabawy dla takich dzieci mogą zostać wzbogacone o bardziej wyszukane zadania sekwencyjne, wymagające znacznie większego zaangażowania. Przykładem może być zadanie wykorzystujące niestabilne podłoże, połączone z wykonywaniem na nim określonych czynności z nadzorem terapeuty. 

Terapia SI w domu – ćwiczenia wspomagające integrację sensoryczną

Nie należy spodziewać się efektów przy braku zaangażowania i niestosowaniu się do zaleceń terapeuty w środowisku domowym. Terapia SI w domu to jeden z gwarantów późniejszych rezultatów. Do skonstruowania opinii na temat zaburzeń sensorycznych dziecka terapeuta zawsze powinien dołączyć zalecenia. Znajdują się tam istotne informacje odnośnie postępowania, modyfikacji pewnych dotychczasowych zachowań poza gabinetem SI. 

W domu można przeprowadzić ciekawe zajęcia z plastyki sensorycznej. Opiekun wspólnie z dzieckiem, wykorzystując masę solną, barwienie ryżu czy samą strukturę różnych produktów spożywczych, stwarza sprzyjające warunki do pracy nad deficytami. Jest to również stworzenie przestrzeni do spędzenia razem czasu. Takie masy sensoryczne w postaci tzw. inteligentnej plasteliny (świecącej czy zmieniającej kolor) można także zakupić w sklepie. Integracja Sensoryczna oferuje także pomoce w postaci kołder obciążeniowych, kamizelek, obciążników na stawy. Doskonale sprawdzają się w terapii dysfunkcji układu proprioceptywnego

Bardzo popularne jest zawijanie dziecka w kocyk – ćwiczenie nazywane powszechnie „naleśnikiem” (po zawinięciu prosimy dziecko, aby samo spróbowało się z takiego „naleśnika” wydostać). Inną propozycją lubianą przez dzieci jest zabawa w „mumię”. Owijamy elastyczne bandaże na ciele malucha, po czym razem próbujemy je zdjąć. W tym celu opiekun przytrzymuje końcówkę bandaża, a mały pacjent kręci się dookoła. To ćwiczenie zawiera w sobie komponenty stymulacji zarówno układu przedsionkowego (obroty, kręcenie) oraz układu proprioceptywnego (docisk bandaży).

Terapia SI – efekty

Terapeuta Integracji Sensorycznej dokonuje oceny rezultatów w oparciu o obserwacje rodziców, swoje oraz ponowną diagnozę. Jej ponowne wykonanie jest konieczne, ponieważ umożliwia bardzo dokładne porównanie wyników, które odnoszą się do norm wiekowych. Dzięki temu zarówno opiekunowie, jak i terapeuta sensoryczny ma pewność co do rezultatów. W razie potrzeby może podjąć także modyfikację dotychczas stosowanych działań. Taka rediagnoza powinna odbywać się nie częściej niż raz na pół roku. Jest to minimalny odstęp czasowy, który pozwala na uchwycenie ewentualnych zmian. 

Standardowy czas trwania terapii SI to dwa lata, choć nie jest to regułą. Częstotliwość spotkań to zazwyczaj 1–2 razy w tygodniu. Rozpiętość czasowa pojedynczej sesji bywa różna i wynosi 30–60 minut. Należy zwracać uwagę na możliwości zaangażowania dziecka w takim przedziale i wybrać ten optymalny.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Zaburzenia SI – czym są zaburzenia integracji sensorycznej? Jak je rozpoznać i jak wygląda terapia SI?

    Zaburzenia SI pojawiają się w momencie, w którym układ nerwowy w sposób nieprawidłowy organizuje bodźce zmysłowe. Dysfunkcje w przetwarzaniu bodźców sensorycznych mogą obejmować systemy: czuciowy (dotyk oraz czucie głębokie), słuchowy, wzrokowy, węchowy, smakowy oraz zmysł równowagi. Zaburzenia integracji sensorycznej mogą objawiać się w rozmaity sposób, np. wzmożoną lub obniżoną wrażliwością na bodźce czy zmniejszonym bądź zwiększonym poziomem aktywności ruchowej. Jakie są przyczyny zaburzeń SI? Jak wygląda terapia SI?

  • Złamanie zielonej gałązki – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie złamania podkostnowego u dzieci

    Złamanie zielonej gałązki jest charakterystyczne dla wieku dziecięcego, dotyczy niemowląt, małych dzieci oraz nastolatków. Jest to złamanie zamknięte, podkostnowe – bez przerwania ciągłości okostnej. Kość przypomina wtedy ułamaną, młodą gałązkę drzewa, stąd nazwa tego urazu. Złamania typu zielona gałązka nie są skomplikowane, nie wymagają nastawiania ani operacji, a kość zazwyczaj szybko się zrasta. Jak wygląda leczenie i rehabilitacja złamania typu torus?

  • PIMS-TS – groźny dziecięcy zespół "pocovidowy". Jakie daje objawy?

    Przeważnie, jeżeli dochodzi zakażenia SARS-CoV-2 u dzieci, to infekcja ma bezobjawowy lub łagodny przebieg. Jednak u niektórych pacjentów po przebyciu zakażenia kronawirusem (także skąpoobjawowo), obserwuje się poważny stan i  liczne powikłania – jest to wieloukładowy zespół zapalny PIM-TS, nazywany "dziecięcym zespołem pocovidowym".

  • Jąkanie u dzieci – jakie są jego przyczyny? Jak pomóc dziecku, które się jąka?

    Jąkanie u dzieci jest zaburzeniem płynności mowy, które może być wywołane przez czynniki logopedyczne, psychologiczne, genetyczne lub społeczne. Objawi się ono m.in. powtarzaniem głosek, słów lub części zdań, co nieco utrudnia komunikację dziecka z otoczeniem. Na czym polega terapia jąkania u dzieci? O czym powinni pamiętać rodzice dzieci, które się jąkają? Podpowiadamy. 

  • Witamina D dla dzieci – dawkowanie, objawy i skutki niedoboru

    Witamina D jest hormonem steroidowym, który kontroluje wiele istotnych dla organizmu procesów. Dostarczenie jej (poprzez syntezę skórną oraz wraz z pożywieniem) jest szczególnie ważne w przypadku najmłodszych. Witamina D wpływa na układ kostny dzieci poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, działa immunomodulująco, podnosząc odporność i obniżając poziom cytokin prozapalnych, ma również działanie antykancerogenne oraz neuro- i kardioprotekcyjne. Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku? Witamina D dla dzieci w kroplach, kapsułkach twist-off, sprayu czy tabletkach?

  • Stulejka u dziecka – jak rozpoznać stulejkę i jak wygląda jej leczenie?

    Stulejkę definiuje się jako niezdolność do odsunięcia napletka pokrywającego żołądź prącia. Jest to niewielka wada anatomiczna występująca najczęściej u chłopców (do 3.-4. roku życia stan ten dotyczy ok. 90% dzieci płci męskiej i jest on fizjologiczny). U starszych dzieci w przypadku stulejki zaleca się zabiegi polegające na delikatnym odsuwaniu napletka i stosowaniu maści sterydowej. Stulejka patologiczna, która wymaga interwencji chirurgicznej, powstaje przeważnie na skutek stanów zapalnych bądź urazów.

  • Dyspraksja (syndrom niezdarnego dziecka) – przyczyny i objawy dyspraksji rozwojowej

    Dyspraksja, nazywana również syndromem dziecka niezdarnego, to dysfunkcja percepcyjno-motoryczna przejawiająca się zaburzeniami koordynacji rozwojowej. Dzieci dyspraktyczne mają trudności z planowaniem i wykonywaniem czynności zarówno w zakresie motoryki małej (np. z rysowaniem, pisaniem, zapinaniem guzików), jak i w zakresie motoryki dużej (np. gra w piłkę, jazda na rowerze). Dyspraksja objawia się także opóźnionym rozwojem mowy, trudnościami ze skupieniem i z nauką czy zaburzeniami równowagi. Nie wpływa ona jednak na inteligencję. Aby pomóc dziecku, warto udać się do specjalistów, m.in. terapeuty SI, logopedy, pedagoga, aby dobrać odpowiednią terapię.

  • Kołdra obciążeniowa – działanie i wskazania do stosowania kołdry sensorycznej

    Kołdra obciążeniowa jest wykorzystywana w zaburzeniach propriocepcji, które pojawiają się m.in. u osób z autyzmem, ADHD czy zaburzeniami przetwarzania sensorycznego. Często jest także zalecana przy bezsenności, depresji, zespołach lękowych. Kołderka sensoryczna stymuluje czucie głębokie, "wyciszając" układ nerwowy. Jej stosowanie rozluźnia, relaksuje, poprawia jakość snu, redukuje napięcie. Wyjaśniamy, jak prawidłowo używać kołdrę obciążającą oraz jak dobrać jej wagę i rozmiar do potrzeb użytkownika. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij