Kiedy stosowanie probiotyków jest szkodliwe lub niewskazane
Sylwia Smolińska-Kunicka

Kiedy stosowanie probiotyków jest szkodliwe lub niewskazane

Probiotyki według definicji WHO to „żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza”. Bardzo dużo mówi się o ich dobroczynnym działaniu na organizm człowieka, o tym, że wspomagają pracę i tworzą ważną mikroflorę jelit szczególnie po chorobach i infekcjach. Dlatego są zalecane podczas antybiotykoterapii, biegunkach czy chorobach trawiennych. Znacznie mniej uwagi poświęca się informacjom w jakich przypadkach, chorobach czy schorzeniach zastosowanie preparatów probiotycznych jest szkodliwe czy też niewskazane. Czy istnieją przeciwskazania do stosowania „dobrych bakterii”? 

Posocznica 

Jest to rodzaj zakażenia organizmu częściej znana pod nazwą sepsa. Polega na dostawaniu się do krwi zarazków, powodujących uszkodzenie i niewydolności różnych narządów. Jej przebieg jest bardzo gwałtowny i stanowi poważne zagrożenie dla życia i zdrowia człowieka.  

Wspomniane powyżej zakażenie przytrafiło się pacjentce, która w wieku 24 lat była hospitalizowana ze względu na niewydolność krążenia, która była poprzedzona dwa miesiące wcześniej zapalaniem jamy serca, na które przepisano antybiotyki oraz zastosowano profilaktyczną suplementacje preparatami probiotycznymi zawierającymi szczepy Lactobacillus rhamnosus (terapia trwała 6 tygodni do momentu trafienia do szpitala). Ze względu na sekwencje kolejnych zdarzeń zdecydowano wykonać wymianę zastawki aortalnej. Następstwem operacji była wysoka gorączka i pierwsze objawy stanów zapalnych w całym organizmie. Po pobraniu krwi i wykonaniu badań molekularnych udowodniono, że szczepy Lactobacillus odpowiedzialne za sepsę w porównaniu do szczepów Lactobacillus zawartych w probiotykach miały identyczne profile elektroforezy. Istotną informacją w tym przypadku było również to, że pacjentka otrzymywała zalecenie przyjmowania dawki probiotyku tj. 1.x 1010 CFU dwa razy dziennie w przypadku terapii antybiotykowej. Prawdopodobną przyczyną wystąpienia sepsy było przejście bakterii probiotycznych przez nabłonek śluzówki jelita do krążenia wtórnego. Bariera ta była osłabiona przez niedokrwienie spowodowane niewydolnością serca pacjentki.

Opisany przypadek wskazuje na potencjalne niekorzystne skutki przyjmowania probiotyków przez osoby u których występują zaburzenia czynności narządów oraz u osób stosujących leki immunosupresyjne w celu zmniejszenia ryzyka odrzucenia przeszczepu. Dlatego u tych osób przyjmowanie „dobrych bakterii” jest niewskazane. 

Ostre zapalenie trzustki 

Ostre zapalenie trzustki (OZT) to choroba, która często jest wynikiem nadmiernego spożycia alkoholu lub wynikiem kamicy żółciowej. Następstwem schorzenia są powikłania i ryzyko zgonu. Przeprowadzone badania miały określić wpływ leczenia z użyciem wielogatunkowych preparatów probiotycznych u pacjentów z OZT. Przeprowadzono próby u 298 pacjentów, u których przewidywano ostre zapalenie trzustki na podstawie systemu klasyfikacji ciężkości choroby (APACHE II). Metoda badawcza zakładała zastosowanie środków placebo w celu porównania wyników i z tego powodu powstały dwie grupy badawcze tj. 153 osoby otrzymywały probiotyki (Grupa I) a 145 placebo (Grupa II). Czas trwania badania wynosił 28 dni i w tym okresie podawano preparat dojelitowo dwa razy dziennie. Otrzymane wyniki wykazały większy udział procentowy pacjentów otrzymujących preparaty probiotyczne (30%) u których wystąpiły powikłania zakaźne w stosunku do osób otrzymujących placebo (28%). Natomiast odnotowano 16% wynik zgonów pacjentów w grupie z preparatami probiotycznymi w porównaniu do 9 zgonów w grupie przyjmujących plecebo (stanowi to tylko 6% grupy). Dodatkowo w Grupie I odnotowano przypadki z niedokrwieniem jelit z czego osiem przypadków zakończyło się śmiercią pacjenta. Natomiast w Grupie II nie było żadnego przypadku niedokrwienia jelit. 

Stosowanie probiotyków jako profilaktyki przy ostry zapaleniu trzustki nie zmniejsza ryzyka powikłań infekcyjnych, natomiast powoduje większe ryzyko śmiertelności. W związku z powyższym dla tej choroby nie jest wskazane stosowanie probiotyków. 

Osłabienie odporności 

Należy zachować bardzo dużą ostrożność przy chorobach obniżających ogólną odporność organizmu. Dotyczy to przypadku osób zakażonych wirusem HIV u których dochodzi do uszkodzenia układu odpornościowego, gdzie w pierwszej kolejności następuje uszkodzenie komórek błony śluzowej jelit.  

Podobnie sytuacja wygląda u osób u których wykryto raka i rozpoczęto leczenie. Uniwersytet Maryland Medical Center informował, że zażywanie suplementów w trakcie terapii może być niebezpieczne dla zdrowia pacjentów. Stosowana chemioterapia uszkadza szpik kostny, w którym powstają komórki odpornościowe i mimo faktu, że stosowane w suplementach probiotycznych są bakterie, które nie są zakaźne to przy tak osłabionym organizmie, bakterie te mogą rozprzestrzenić się na inne narządy, prowadząc do zakażenia krwi lub serca. U osób z osłabioną odpornością stosowanie probiotyków może być szkodliwe. 

Kontrola jakości probiotyków

Preparaty probiotyczne są często wykorzystywane do zapobiegania lub leczenia chorób. Z punktu widzenia prawa środki te są suplementami diety i podlegają innym standardom kontroli jakości i produkcji. Ten stan rzeczy na pewno przysłużył się do powstania śmiertelnego przypadku w trakcie terapii leczniczej stosowanej u wcześniaka. Pacjentowi podano suplement diety zawierający Bifidobacterium animalis subsp. lactis, Streptococcus thermophilus i Lactobacillus rhamnosus, który był zainfekowany przez gatunek pleśni (patogen Rhizopus oryzae). Jak się okazało do zakażenia produktu doszło na etapie produkcji. Przypadek jasno pokazuje, że konieczne są zmiany w przepisach umożliwiających lepszą kontrole nad wytwarzaniem suplementów oraz zmiany w samych standardach jakości stosowanych przez producentów probiotyków. 

W literaturze jest bardzo dużo informacji o pozytywnych aspektach stosowania kultur bakterii zarówno do poprawy ogólnego stanu organizmu oraz jako środki lecznicze. Należy jednak pamiętać, że preparaty te jak każde inne należy przyjmować rozsądnie a w razie wątpliwości swoją decyzję skonsultować z lekarzem. 

  1. P. Kochan, A. Chmielarczyk, L. Szymaniak, M. Brykczynski, K. Galant, A. Zych, K. Pakosz, S. Giedrys-Kalemba, E. Lenouvel, P. B. Heczko, Lactobacillus rhamnosus administration causes sepsis in a cardiosurgical patient—is the time right to revise probiotic safety guidelines?, Clinical Microbiology and Infection, Volume 17, Issue 10, October 2011. 
  2. Marc GHBesselink MD, Hjalmar Cvan Santvoort MD, Erik Buskens MD, Marja A Boermeester MD, Harryvan Goor MD, Harro MTimmerman PhD, Vincent B Nieuwenhuijs MD, Thomas LBollen MD, Bertvan Ramshorst MD, Ben JM Witteman MD, Camiel Rosman MD, Prof Rutger J Ploeg MD, Menno A Brink MD, Alexander FM Schaapherder MD, Cornelis HC Dejong MD, Peter J Wahab MD, Cees JHM van Laarhoven MD, Erwinvan der Harst MD, Casper HJ van Eijck MD, Prof Miguel A Cuesta MD, Prof Louis MA Akkermans PhD, Prof Hein G Gooszen MD, for the Dutch Acute Pancreatitis Study Group, Probiotic prophylaxis in predicted severe acute pancreatitis: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial, The Lancet, Volume 371, Issue 9613, 23–29 February 2008. 
  3. Mary Ellen Sanders, Daniel J. Merenstein, Arthur C. Ouwehand, GregorReid, Seppo Salminen, Michael D. Cabana, George Paraskevakos, Gregory Leyer, Probiotic use in at-risk populations, Journal of the American Pharmacists Association, Volume 56, Issue 6, November–December 2016. 

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Szczepionka 5w1 – chakraterystka, cena, skutki uboczne

    Na rynku dostępne są dwa rodzaje szczepionki 5w1, których koszt to kilkaset złotych. Jest to szczepionka wielodawkowa, podawana w różnych miesiącach życia niemowlaka lub dziecka. Skutki uboczne szczepienia nie są inwazyjne, często dotycząc jedynie podwyższonej temperatury pacjenta lub niewielkiego obrzęku w miejscu podania szczepionki 5w1. Jak wygląda to obowiązkowe szczepienie, ile kosztuje i jak się do niego przygotować? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw pneumokokom – charakterystyka, cena, skutki uboczne szczepionki

    Pneumokoki są bardzo groźnymi bakteriami, które najczęściej wywołują zapalenie płuc i ucha środkowego, w najcięższych przypadkach infekcję opon mózgowo-rdzeniowych, szpiku, wsierdzia, a nawet sepsę (posocznicę). Szczepionka przeciwko pneumokokom jest obowiązkowa i została umieszczona w Programie Szczepień Obowiązkowych. Oprócz niemowlaków i dzieci nową grupą społeczną, której zaleca się szczepienie przeciwko pneumokokom, są osoby po 60 roku życia. Dlaczego to zalecenie dotyczy teraz także seniorów, ile kosztuje szczepionka, czy jest refundowana przez NFZ i czy jest bezpieczna? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka przeciw ospie wietrznej – charakterystyka, cena, skutki uboczne szczepionki

    Szczepionka na ospę wietrzną jest zalecana w Programie Szczepień Ochronnych. Chroni przed zachorowaniem i powikłaniami po przejściu choroby. Szczepionka na polskim rynku występuje w formie jednego preparatu i można ją podawać dzieciom, które skończyły 9 miesięcy. Kilkudziesięcioletnią oporność na ospę zapewnia podanie dwóch dawek leku, w określonych odstępach czasu. Ile kosztuje szczepionka, jak się przygotować do szczepienia przeciwko ospie wietrznej i czy jest ona bezpieczna? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka DTP – charakterystyka, cena, skutki uboczne szczepionki

    Szczepionka DTP znajduje się w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) i jest obowiązkowa. Preparat stosuje się w celu czynnego uodpornienia pacjenta przeciwko wystąpieniu błonicy, tężca i krztuśca. Szczepionka DTP zalecana jest do podania dzieciom w kilku dawkach między 6 tygodniem życia i przed ukończeniem 2 roku życia. Jaki jest skład szczepionki DTP, ile kosztuje, czy jest refundowana i jakie są przeciwwskazania do zastosowania tego preparatu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • Szczepionki skojrzaone 5w1 i 6w1 – wady i zalety. Którą szczepionkę wybrać?

    Szczepionka 5w1 oraz szczepionka 6w1 zapewniają jednoczesną ochronę przed pięcioma lub sześcioma chorobami zakaźnymi. Preparaty te nie są refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Przeznaczone są dla niemowlaków od 2 miesiąca życia, zaś ostatnią dawkę dziecko przyjmuje zanim skończy 3 lata. Przed podjęciem decyzji, dotyczącej wyboru schematu szczepień i preparatu szczepionkowego, rodzice często zastanawiają się, którą szczepionkę wybrać 5w1 czy 6w1? Czy lepsze są szczepienia skojarzone, czy tradycyjne, jakie są zalety oraz wady szczepionek 6w1 oraz 5w1? Odpowiedzi na te pytania udzielamy w niniejszym artykule.

  • Domowe sposoby na przetłuszczające się włosy - płukanki, maski, peelingi

    Domowe sposoby na przetłuszczające się włosy mogą być naprawdę bardzo skuteczne. Należy tylko wiedzieć, co służy tłustym włosom, a czego lepiej w ich pielęgnacji unikać. Obecnie przemysł kosmetyczny oferuje wiele bardzo nowoczesnych i specjalistycznych produktów do dbania o różne rodzaje włosów, w tym także do włosów przetłuszczających się. Kosmetyki zostały opracowane tak, aby oczyścić gruczoły łojowe, dodatkowo normalizując ich wzmożoną aktywność. Ogromnym wsparciem dla profesjonalnych produktów mogą być również te naturalne, czyli domowe sposoby na przetłuszczające się włosy. Które domowe sposoby na tłuste włosy są skuteczne i czym należy się kierować w wyborze szamponu i odżywki do włosów z takim problemem? Odpowiedzi na te i inne pytania, porady i przepisy na domowe płukanki i odżywki znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pulsoksymetr – jaki wybrać, jak odczytać wynik, ile kosztuje urządzenie?

    Pulsoksymetr to mały i prosty w obsłudze sprzęt do mierzenia saturacji. Jeszcze kilka miesięcy temu był wykorzystywany głównie w szpitalach, poradniach pulmonologicznych lub gabinetach lekarzy pierwszego kontaktu. Jednak od kilku miesięcy cieszy się ogromnym zainteresowaniem i można śmiało powiedzieć, że właśnie trawa jego przysłowiowe 5 minut. Co to jest pulsoksymetr, na jakiej zasadzie działa i jak interpretować wyniki pomiaru? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Witamina E – gdzie występuje? Funkcje w organizmie, suplementacja, niedobór i nadmiar

    Witamina E jest silnym antyoksydantem (przeciwutleniaczem). Zapobiega nie tylko starzeniu się komórek, ale również przeciwdziała bezpłodności u mężczyzn. Potwierdzono także jej udział w procesie krzepnięcia krwi, zapobieganiu powstawianiu miażdżycy, wspomaganiu pracy mięśni oraz korzystnym wpływie na kondycję skóry i włosów. Przez wzgląd na te właściwości często nazywana jest „witaminą młodości” oraz „witaminą płodności”. Jaka jest zalecana dzienna dawka witaminy E, w których produktach się znajduje i czym charakteryzują się niedobory tej witaminy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij