Afty – przyczyny, objawy i leczenie
Ewelina Drelich

Afty – przyczyny, objawy i leczenie

Afty są częstym schorzeniem błony śluzowej jamy ustnej. Zwykle pojawiają się w dzieciństwie. Mogą powodować dyskomfort przy wykonywaniu codziennych czynności, jak mówienie czy jedzenie. Afty i ich przyczyny nie są do końca poznane, dlatego też skuteczne leczenie nawracających aft jest wyzwaniem terapeutycznym.

Afty – ich rodzaje i przyczyny powstawania

Afty są owrzodzeniami w jamie ustnej, które mogą różnić się między sobą wielkością, miejscem, w którym powstają, a także częstotliwością występowania oraz czasem trwania. Stosując tę kategoryzację, rozróżniamy afty małe, duże, opryszczkopodobne, afty Bednara (afty u dzieci). Zwykłe afty zazwyczaj znikają po kilku dniach i nie sprawiają większych problemów. Problem pojawia się w przypadku tzw. aftozy nawrotowej. Mimo że temat aft jest szeroko badany, w dalszym ciągu mamy mało informacji na temat przyczyny ich powstawania. Zalicza się je do schorzeń wieloczynnikowych. Z pewnością nawracające afty to problem medyczny o podłożu immunologicznym. Na podstawie wielu badań można przypuszczać, że jest związek pomiędzy nawrotem aft, a istnieniem chorób o charakterze zapalnym, takich jak celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Czynnikiem inicjującym proces tworzenia się aft w jamie ustnej może być miejscowy uraz, który powstał np. na skutek działań lekarza stomatologa, źle dopasowanego aparatu ortodontycznego, złego szczotkowania zębów albo jedzenia twardych posiłków. W niektórych przypadkach nawracające afty mogą powstawać jako skutek uboczny stosowania leków hormonalnych zawierających progesteron albo świadczyć o tym, że w ciele kobiety poziom tego hormonu jest podwyższony. Jeśli chodzi o predyspozycje genetyczne, u około 40 proc. pacjentów z problemem nawracających aft odnotowano ten problem w rodzinie. Afty powstają również w sytuacjach stresowych, w wyniku wzrostu stężenia kortyzolu w ślinie, co z kolei przyczynia się do osłabienia odporności, a od tego już prosta droga do powstania afty w jamie ustnej.

Afty – przyczyny mogą tkwić w diecie

Dane literaturowe dotyczące przyczyn powstawania aft pokazują, że osoby, u których zdiagnozowano obniżony poziom witamin B, mają predyspozycje do pojawiania się aft. Główną rolę przypisuje się witaminie B12, której deficyt jest ściśle związany z anemią złośliwą. Prowadzone są badania w kierunku niskiego poziomu kwasu foliowego w organizmie jako przyczyny powstawania aft. Nie do końca zrozumiałą rolę w ich powstawaniu odgrywają substancje pokarmowe, które mają udowodnione działanie alergizujące, takie jak: kawa, pomidory, żółty ser, mleko i orzechy, ponieważ tylko u znikomej części pacjentów z problemem nawracających aft eliminacja wymienionych składników pokarmowych powodowała trwałe ustąpienie objawów.

Powiązane produkty

Afty – jakie są objawy?

Objawy aft są bardzo charakterystyczne. Aftę opisuje się jako owrzodzenie śluzówki, którą w niedługim czasie pokrywa biały nalot. Objawem towarzyszącym może być opuchlizna jamy ustnej. Chorzy opisują ten stan jako mało komfortowy o obniżonym progu odczuwania bólu. Nawracające afty występują w trzech różnych wariantach klinicznych i mają różny przebieg czasowy. Małe, drobne owrzodzenia mające mniej niż 1 cm średnicy zanikają samoczynnie w ciągu 4-14 dni. Duże owrzodzenia mające zwykle średnicę 1-3 cm mogą utrzymywać się od 10 dni do 6 tygodni lub czasami nawet dłużej. Są szczególnie niebezpieczne, ponieważ pozostawiają blizny. Trzeci typ stanowią afty bardzo małe, ale zgrupowane, które są niezwykle bolesne i utrzymują się przez 7-10 dni. Odnotowano przypadki występowania nawet 100 owrzodzeń jednocześnie zlewających się w całość. Opisane trzy warianty mogą się czasami pojawiać jednocześnie.

Afty – leczenie miejscowe

Mnogość przyczyn powstawania aft wyklucza stosowanie jednego sposobu leczenia tego schorzenia. Leczenie zależy od rodzaju i rozległości powstałych nadżerek i obejmuje zarówno leczenie miejscowe, jak i diagnostykę w celu wykluczenia schorzeń ogólnoustrojowych. Leczenie miejscowe w połączeniu z wyeliminowaniem czynników zwiększających ryzyko, czyli stresu, nieodpowiedniej higieny jamy ustnej, elementów podrażniających oraz nieodpowiedniej diety, zaleca się przy aftach małych, występujących kilka razy w roku. Skuteczny lek na afty o działaniu miejscowym ma łagodzić stan zapalny, uśmierzać ból, znieczulać, a także przyspieszać proces gojenia. Miejscowe środki znieczulające w postaci żelu lub kremu zawierające lidokainę przynoszą natychmiastową ulgę. Zalecane jest również płukanie jamy ustnej płynem zawierającym lidokainę i chlorek cetylopirydynowy. Płukanki z chlorheksydyną zmniejszają częstość występowania aft, przyspieszają ich gojenie i łagodzą ból. Oktenidyna i cytrynian cynku zapobiegają zakażeniu bakteryjnemu lub grzybicznemu. Gliceryna stanowiąca podstawowy składnik ma za zadanie stworzenie warstwy ochronnej dla uszkodzonego miejsca i nawilżanie go. Skuteczna w leczeniu aft jest również płukanka z szałwii. Na afty można też stosować dekspantenol w różnych postaciach (żel, spray).

Afty – leczenie ogólnoustrojowe

Nawracające afty o ciężkim przebiegu wymagają innego sposobu leczenia. Po pierwsze, należy wykonać badania ogólne krwi, a także poziomu żelaza i witaminy B12, oraz wykluczyć alergię na gluten, istnienie chorób o podłożu zapalnym i pasożytów. Po drugie, należy zastosować, oprócz leczenia miejscowego, odpowiednie leczenie ogólnoustrojowe, w szpitalu pod okiem specjalistów. Obejmuje ono stosowanie sterydów, leków o działaniu immunosupresyjnym i immunostymulującym. Oprócz tego należy włączyć odpowiednią suplementację witamin: A, C, D i PP. Skutecznym sposobem jest również laseroterapia CO2.

Niezależnie od tego, w jaki sposób leczone są afty, należy przestrzegać ogólnych zasad, które przyczynią się do szybszego ustąpienia objawów. W trakcie leczenia pacjenci powinni unikać gorących napojów, zrezygnować z ciepłych potraw, alkoholu i czekolady. Należy również wyeliminować z diety wszelkie cytrusy oraz potrawy o mocno słonym, kwaśnym lub ostrym smaku, które podrażniają jamę ustną i potęgują ból.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – co to jest? Skutki uboczne

    Menopauza jest jednym z przełomowych etapów w życiu kobiety. Charakterystyczne dla tego okresu jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz tych bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej? Czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Suplementacja przy insulinooporności

    Insulinooporność jest zaburzeniem metabolizmu, które może zamienić się w poważną chorobę, która obecnie może dotyczyć nawet 2 milionów Polaków. Przyczynia się do tego przede wszystkim siedzący tryb życia, przetworzona, wysokoenergetyczna żywność, a także przewlekły stres wpływający na nasze zachowania żywieniowe – „zajadanie” problemów. Insulinooporność nie musi być leczona, niemniej jeśli na czas nie zareagujemy zmianą dotychczasowego stylu życia, może przerodzić się w pełnoobjawowe schorzenie – cukrzycę. Cennym elementem uzupełniającym dietoterapię może być racjonalna, przemyślana suplementacja. Jakie składniki szczególnie wspierają zdrowie metaboliczne?

  • Suplementacja w Hashimoto – jak wpływają na to nutraceutyki?

    Hashimoto, a raczej autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, jest coraz powszechniej diagnozowanym schorzeniem. Mówimy o nim wtedy, gdy nasz układ odpornościowy atakuje tarczycę. W chorobie tej może dojść zarówno do podwyższonej czynności gruczołu, jak i normalnej lub obniżonej czynności. Hashimoto dotyka znacznie częściej kobiety niż mężczyzn. Wsparciem działania tarczycy, jak i całej terapii, może być racjonalna suplementacja w oparciu o składniki, których skuteczność potwierdzają wyniki badań naukowych.

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij