Afty – przyczyny, objawy i leczenie
Ewelina Drelich

Afty – przyczyny, objawy i leczenie

Afty są częstym schorzeniem błony śluzowej jamy ustnej. Zwykle pojawiają się w dzieciństwie. Mogą powodować dyskomfort przy wykonywaniu codziennych czynności, jak mówienie czy jedzenie. Afty i ich przyczyny nie są do końca poznane, dlatego też skuteczne leczenie nawracających aft jest wyzwaniem terapeutycznym.

Afty – ich rodzaje i przyczyny powstawania

Afty są owrzodzeniami w jamie ustnej, które mogą różnić się między sobą wielkością, miejscem, w którym powstają, a także częstotliwością występowania oraz czasem trwania. Stosując tę kategoryzację, rozróżniamy afty małe, duże, opryszczkopodobne, afty Bednara (afty u dzieci). Zwykłe afty zazwyczaj znikają po kilku dniach i nie sprawiają większych problemów. Problem pojawia się w przypadku tzw. aftozy nawrotowej. Mimo że temat aft jest szeroko badany, w dalszym ciągu mamy mało informacji na temat przyczyny ich powstawania. Zalicza się je do schorzeń wieloczynnikowych. Z pewnością nawracające afty to problem medyczny o podłożu immunologicznym. Na podstawie wielu badań można przypuszczać, że jest związek pomiędzy nawrotem aft, a istnieniem chorób o charakterze zapalnym, takich jak celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Czynnikiem inicjującym proces tworzenia się aft w jamie ustnej może być miejscowy uraz, który powstał np. na skutek działań lekarza stomatologa, źle dopasowanego aparatu ortodontycznego, złego szczotkowania zębów albo jedzenia twardych posiłków. W niektórych przypadkach nawracające afty mogą powstawać jako skutek uboczny stosowania leków hormonalnych zawierających progesteron albo świadczyć o tym, że w ciele kobiety poziom tego hormonu jest podwyższony. Jeśli chodzi o predyspozycje genetyczne, u około 40 proc. pacjentów z problemem nawracających aft odnotowano ten problem w rodzinie. Afty powstają również w sytuacjach stresowych, w wyniku wzrostu stężenia kortyzolu w ślinie, co z kolei przyczynia się do osłabienia odporności, a od tego już prosta droga do powstania afty w jamie ustnej.

Afty – przyczyny mogą tkwić w diecie

Dane literaturowe dotyczące przyczyn powstawania aft pokazują, że osoby, u których zdiagnozowano obniżony poziom witamin B, mają predyspozycje do pojawiania się aft. Główną rolę przypisuje się witaminie B12, której deficyt jest ściśle związany z anemią złośliwą. Prowadzone są badania w kierunku niskiego poziomu kwasu foliowego w organizmie jako przyczyny powstawania aft. Nie do końca zrozumiałą rolę w ich powstawaniu odgrywają substancje pokarmowe, które mają udowodnione działanie alergizujące, takie jak: kawa, pomidory, żółty ser, mleko i orzechy, ponieważ tylko u znikomej części pacjentów z problemem nawracających aft eliminacja wymienionych składników pokarmowych powodowała trwałe ustąpienie objawów.

Polecane dla Ciebie

Afty – jakie są objawy?

Objawy aft są bardzo charakterystyczne. Aftę opisuje się jako owrzodzenie śluzówki, którą w niedługim czasie pokrywa biały nalot. Objawem towarzyszącym może być opuchlizna jamy ustnej. Chorzy opisują ten stan jako mało komfortowy o obniżonym progu odczuwania bólu. Nawracające afty występują w trzech różnych wariantach klinicznych i mają różny przebieg czasowy. Małe, drobne owrzodzenia mające mniej niż 1 cm średnicy zanikają samoczynnie w ciągu 4-14 dni. Duże owrzodzenia mające zwykle średnicę 1-3 cm mogą utrzymywać się od 10 dni do 6 tygodni lub czasami nawet dłużej. Są szczególnie niebezpieczne, ponieważ pozostawiają blizny. Trzeci typ stanowią afty bardzo małe, ale zgrupowane, które są niezwykle bolesne i utrzymują się przez 7-10 dni. Odnotowano przypadki występowania nawet 100 owrzodzeń jednocześnie zlewających się w całość. Opisane trzy warianty mogą się czasami pojawiać jednocześnie.

Afty – leczenie miejscowe

Mnogość przyczyn powstawania aft wyklucza stosowanie jednego sposobu leczenia tego schorzenia. Leczenie zależy od rodzaju i rozległości powstałych nadżerek i obejmuje zarówno leczenie miejscowe, jak i diagnostykę w celu wykluczenia schorzeń ogólnoustrojowych. Leczenie miejscowe w połączeniu z wyeliminowaniem czynników zwiększających ryzyko, czyli stresu, nieodpowiedniej higieny jamy ustnej, elementów podrażniających oraz nieodpowiedniej diety, zaleca się przy aftach małych, występujących kilka razy w roku. Skuteczny lek na afty o działaniu miejscowym ma łagodzić stan zapalny, uśmierzać ból, znieczulać, a także przyspieszać proces gojenia. Miejscowe środki znieczulające w postaci żelu lub kremu zawierające lidokainę przynoszą natychmiastową ulgę. Zalecane jest również płukanie jamy ustnej płynem zawierającym lidokainę i chlorek cetylopirydynowy. Płukanki z chlorheksydyną zmniejszają częstość występowania aft, przyspieszają ich gojenie i łagodzą ból. Oktenidyna i cytrynian cynku zapobiegają zakażeniu bakteryjnemu lub grzybicznemu. Gliceryna stanowiąca podstawowy składnik ma za zadanie stworzenie warstwy ochronnej dla uszkodzonego miejsca i nawilżanie go. Skuteczna w leczeniu aft jest również płukanka z szałwii. Na afty można też stosować dekspantenol w różnych postaciach (żel, spray).

Afty – leczenie ogólnoustrojowe

Nawracające afty o ciężkim przebiegu wymagają innego sposobu leczenia. Po pierwsze, należy wykonać badania ogólne krwi, a także poziomu żelaza i witaminy B12, oraz wykluczyć alergię na gluten, istnienie chorób o podłożu zapalnym i pasożytów. Po drugie, należy zastosować, oprócz leczenia miejscowego, odpowiednie leczenie ogólnoustrojowe, w szpitalu pod okiem specjalistów. Obejmuje ono stosowanie sterydów, leków o działaniu immunosupresyjnym i immunostymulującym. Oprócz tego należy włączyć odpowiednią suplementację witamin: A, C, D i PP. Skutecznym sposobem jest również laseroterapia CO2.

Niezależnie od tego, w jaki sposób leczone są afty, należy przestrzegać ogólnych zasad, które przyczynią się do szybszego ustąpienia objawów. W trakcie leczenia pacjenci powinni unikać gorących napojów, zrezygnować z ciepłych potraw, alkoholu i czekolady. Należy również wyeliminować z diety wszelkie cytrusy oraz potrawy o mocno słonym, kwaśnym lub ostrym smaku, które podrażniają jamę ustną i potęgują ból.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Leki przeciwwirusowe na grypę. Czym jest amantadyna, rymantadyna, oseltamiwir i zanamiwir?

    Najsilniejszymi lekami przeciwwirusowymi na grypę są amantadyna, rymantadyna (leki starej generacji), oseltamiwir i zanamiwir (leki nowej generacji). Stosowane są jedynie na wskazanie lekarza, który tylko w uzasadnionych przypadkach wdroży leczenie tymi substancjami. Mają one charakter wirusostatyczny, a leczenie z ich udziałem trwa najczęściej 5. dni. Jakie są przeciwwskazania do stosowania leków przeciwwirusowych, jaki jest ich mechanizm działania oraz kiedy leki na grypę są skuteczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Etenzamid – składnik leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. Właściwości, przeciwwskazania

    Etenzamid, czyli salicylan, to składnik, który często jest łączony z kwasem acetylosalicylowym i kofeiną. Komplet tych związków sprawia, że ich skuteczność przeciwbólowa lub przeciwzapalna jest bardzo wysoka. Zazwyczaj preparaty z tym składnikiem zalecane są w bólach głowy, bólach mięśniowo-szkieletowych, a także bólach o umiarkowanym nasileniu o podłożu zapalnym. Czy u dzieci można stosować etenzamid, jaka jest bezpieczna, maksymalna dawka dzienna tej substancji dla osoby dorosłej i jaki jest mechanizm działania etenzamidu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Izotretynoina – działanie, dawkowanie, skutki oboczne, zasady terapii

    W ostatnich latach bardzo popularne stało się leczenie trądziku izotretynoiną. Pomimo wielu skutków ubocznych, z jakimi wiąże się ta terapia, decydują się na nią nawet te osoby, u których trądzik nie jest wyjątkowo nasilony. Czym jest izotretynoina, dlaczego kobiety w ciąży nie mogą jej stosować oraz jak wylicza się dawkę skumulowaną?

  • Dlaczego profilaktyczne picie płynu Lugola jest niebezpieczne dla zdrowia?

    W ostatnich dniach bardzo wzrosło zainteresowanie płynem Lugola. Niektórzy próbują stosować go profilaktycznie, a nie na skutek wyraźnych wskazań zdrowotnych. Wprawdzie płyn Lugola wykazuje działanie antyseptyczne, a znajdujący się w nim jod wpływa korzystnie na pracę tarczycy, tak zażywanie go na „ własną rękę" może mieć bardzo negatywne, a wręcz tragiczne w skutkach konsekwencje. Dlaczego nie powinniśmy stosować płynu Lugola bez wyraźnych wskazań lekarskich i czym jest trądzik jodowy? 

  • Chlorheksydyna – w czym wystepuje? Leki z nią w składzie

    Chlorheksydyna to jeden ze środków najpowszechniej stosowanych do celów antyseptyki. Warto wiedzieć w jakich produktach występuje oraz jakie są przeciwwskazania do jego użycia. 

  • Jak działa mentol? W jakich produktach można go znaleźć?

    Mentol, który kojarzymy ze świeżym zapachem i odświeżającym smakiem, wykazuje wiele właściwości leczniczych. Z tego względu znajdziemy go nie tylko w kosmetykach czy popularnych produktach spożywczych, ale także i farmaceutykach. Jakie zatem dokładnie działanie wykazuje mentol? Czy może być szkodliwy? Kto powinien ograniczyć jego stosowanie?

  • Co stosować na oparzenia?

    Niewielkie i stosunkowo niegroźne oparzenia objawiają się zaczerwienioną skórą, bólem, obrzękiem lub pęcherzami. Możemy je samodzielnie wyleczyć przy zastosowaniu odpowiednich środków. Jakie zatem preparaty na oparzenia warto mieć w domowej apteczce? Podpowiadamy.

  • Jodek potasu – działanie, dawkowanie, profilaktyka. Kiedy i dlaczego należy go użyć?

    Określoną dla danej grupy wiekowej ilość jodku potasu należy przyjąć w jednorazowej dawce dobowej, która umożliwi wysycenie tarczycy i jej ochronę przed radioaktywnym jodem.  Przyjęcie odpowiedniej ilości jodku potasu chroni przed narażeniem popromiennym przez maksymalnie 24 godziny od przyjęcia dawki wysycającej. Czy profilaktyczne zażywanie jodku potasu jest wskazane i bezpieczne?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij