Przyczyny bezpłodności u mężczyzn
Katarzyna Kuśmierska

Przyczyny bezpłodności u mężczyzn

Staracie się o dziecko, mija kilka miesięcy, potem lat, a test nadal pokazuje jedną kreskę. Lekarze, wizyty, badanie oraz diagnoza – bezpłodność u niego. Ale dlaczego my? Zadajecie sobie pytanie i analizujecie – co mogło pójść nie tak? Jakie są przyczyny bezpłodności u mężczyzn, a także co można zrobić, aby jednak mieć dziecko?

Bezpłodność to termin oznaczający trwałą i nieodwracalną niezdolność pary do posiadania własnego dziecka. Gdy mówimy o bezpłodności u mężczyzn, oznacza to, że właśnie po ich stronie leży problem z poczęciem potomstwa, a dokładniej – taki mężczyzna nigdy nie zostanie biologicznym ojcem.

Przyczyny:

  • brak wykształconych narządów płciowych lub ich niedorozwój,
  • urazy mechaniczne, wypadki, operacje, w wyniku których mężczyzna stracił oba jądra lub zostały na tyle uszkodzone, że nie produkują plemników,
  • trwałe komplikacje po przebytych w dzieciństwie chorobach zakaźnych, np. świnka – jedno z powikłań to obustronne zapalenie jąder, a docelowo ich zwłóknienie,
  • wrodzone zaburzenia genetyczne – mężczyzna nie ma odpowiedniej ilości chromosomów (występuje ich za dużo lub za mało) i w wyniku tego defektu nie może począć dziecka.

Bezpłodność u mężczyzn a męska niepłodność

Oba terminy, choć nie tożsame, często używane są zamiennie. Bezpłodność, jak już zostało wspomniane, to nieodwracalna niemożność posiadania potomstwa. Bezpłodności u mężczyzn się nie leczy. Jedynym sposobem, aby mieć dziecko, jest skorzystanie z banku spermy, użycie nasienia anonimowego dawcy lub adopcja. Kobieta zajdzie w ciążę metodą inseminacji lub in vitro.

Niepłodność według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) to niezdolność do poczęcia dziecka przez 12 miesięcy regularnego współżycia (co drugi-trzeci dzień) bez używania środków antykoncepcyjnych. Niepłodność w Polsce dotyka 1,5 miliona par, a według statystyk u 30 do 40 proc. par jest spowodowana czynnikiem męskim. Jednak niepłodność, w odróżnieniu od bezpłodności, można leczyć.

Przyczyny niepłodności u mężczyzn

Męska płodność zależy od ciągłej produkcji nasienia przez nabłonek plemnikotwórczy. Proces ten jest złożony i jeśli na jakimkolwiek jego etapie dojdzie do zaburzeń spermatogenezy, dochodzi do niepłodności. Przyczyną niepłodności niekiedy są czynniki mechaniczne, czyli niedrożność dróg wyprowadzających nasienie. Niedrożność dróg może być wynikiem zaburzeń rozwojowych, urazów fizycznych, przebytych chorób zakaźnych, infekcji czy pozostałości stanów zapalnych. Niepłodność czasem jest konsekwencją zaburzeń w spermatogenezie spowodowanej pierwotnym lub wtórnym uszkodzeniem jąder, zmianami genetycznymi lub rozwojowymi.

Przyczyny niepłodności męskiej dzieli się na:

  • przedjądrowe – związane z zaburzeniami sekrecji hormonów płciowych,
  • jądrowe – kryptorchizm (wnętrostwo), czyli brak jąder w worku mosznowym od razu po urodzeniu, żylaki powrózka nasiennego, pierwotna niewydolność kanalików nasiennych, powikłania po zapaleniu jąder w wyniku chorób zakaźnych (świnka, gruźlica, rzeżączka), autoimmunizacyjne zapalenie jądra prowadzące do powstawania przeciwciał przeciwplemnikowych, chemioterapeutyki stosowane w leczeniu nowotworów,
  • pozajądrowe – brak lub niedrożność jednego lub obu nasieniowodów (spowodowany chorobami genetycznymi: mukowiscydoza czy wielotorbielowatość nerek typu dorosłych), wrodzona bądź poinfekcyjna niedrożność nasieniowodów, choroby ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca, anemia, stwardnienie rozsiane, choroby układu moczowego, wątroby, zaburzenia odżywiania i choroby nerek.

Przyczyną niepłodności męskiej może być także nieodpowiedni styl życia prowadzący do nadwagi i otyłości, palenie papierosów, picie alkoholu, praca w warunkach szkodliwych oraz długotrwałe przegrzewanie lub uciskanie jąder.

Diagnostyka przyczyn niepłodności oraz sposoby leczenia

Pierwszym krokiem dla mężczyzny, gdy rozpoczyna diagnostykę w związku z problemem z poczęciem dziecka, powinna być wizyta u urologa. Lekarz przeprowadzi szczegółowy wywiad i badanie fizykalne pacjenta. Podczas wizyty specjalista może stwierdzić nieprawidłowości w budowie jąder lub zasugerować problemy z płodnością w związku z przebytą np. świnką w dzieciństwie. Następnie, badanie ultrasonograficzne (USG) oceniające wielkość, budowę i strukturę jąder, najądrzy oraz ilość płynu w worku mosznowym. Podczas diagnostyki wykonywane jest również badanie kariotypu, czyli zestawu chromosomów charakterystycznych dla ludzi. Test pozwala ocenić czy występują nieprawidłowości w ilości bądź budowie chromosomów. Kolejnym krokiem, jaki powinni wykonać panowie starający się o dziecko, jest badanie nasienia.

Badanie nasienia jest podstawowym testem pozwalającym ocenić liczbę, jakość i aktywność plemników. Mówi o czasie upłynnienia, lepkości, objętości, pH oraz aglutynacji nasienia (czyli przylegania do siebie ruchliwych plemników). Rozszerzona wersja badania to technika MSOME-6600 – pozwala na obejrzenie plemnika w 6000-tysięcznym powiększeniu i ocenę jego morfologii. Jeśli wynik jest prawidłowy, mówimy o normospermii.

W przypadku jakichkolwiek odchyleń od normy wyróżnia się:

  • oligospermię (oligozoospermię) – liczba plemników w nasieniu jest mniejsza niż 15 mln/1 ml,
  • astenospermię (astenozoospermię) – plemniki mają zmniejszoną ruchliwość (mniej niż 32 proc. wykazuje ruch postępowy),
  • teratospermię (teratozoospermię) – w nasieniu jest mniej niż 4 proc. prawidłowo zbudowanych plemników,
  • aspermię (azoospermię) – czyli brak plemników w nasieniu.

Panowie, w zależności od wskazań lekarza, mogą być skierowani na posiew nasienia oraz badanie fragmentacji DNA plemników (test SCD). Czasami konieczna jest biopsja jąder (przy azoospermii), aby sprawdzić czy znajdują się w nich komórki plemnikotwórcze. Leczenie zależy od przyczyny niepłodności mężczyzny. Stosuje się leczenie hormonalne w przypadku zaburzeń hormonalnych. Jeśli przyczyną niepłodności były infekcje w obrębie najądrzy, gruczołu krokowego lub pęcherza, jakość nasienia poprawia leczenie farmakologiczne. W przypadku żylaków powrózka nasiennego płodności pomaga operacja ich usunięcia. Czasem jedynym rozwiązaniem jest skorzystanie z metod wspomagania zapłodnienia: inseminacji domacicznej bądź in vitro.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Jajeczko kobiety selekcjonuje plemniki, które mogą je zapłodnić

    Proces starań o dziecko bywa długi i żmudny, a wielu kobietom nie udaje się zajść w ciążę bez dodatkowej pomocy w ramach zabiegów inseminacji i in vitro. Nawet u par całkowicie zdrowych i świadomych faz cyklu, szanse na zapłodnienie nie są pewne – naukowcy z Uniwersytetów w Sztokholmie i Manchesterze odkryli kolejną przyczynę, która może stać za tą prawidłowością. Z ich badań wynika, że to, czy plemnik połączy się z komórką jajową nie zależy tylko od jakości spermy, ale też od biologicznych „preferencji” kobiecego jajeczka. 

  • Przedwczesny wytrysk – leczenie. Przyczyny oraz skutki przedwczesnego wytrysku

    Przedwczesny wytrysk to jedno z najczęstszych zaburzeń seksualnych. Polega na niemożności kontroli ejakulacji, skutkiem czego jest wytrysk po minimalnej stymulacji seksualnej. Przedwczesny wytrysk uniemożliwia osiągnięcie satysfakcji seksualnej przez partnerkę, a u mężczyzn generuje stres i lęk przed kolejnymi zbliżeniami. Przyczyny przedwczesnego wytrysku mogą być neurobiologiczne, somatyczne bądź psychogenne. Leczenie obejmuje naukę technik opóźniających ejakulację, a w przypadku braku rezultatów leczenie farmakologiczne. Na przedwczesny wytrysk można również zastosować preparat z lidokainą działający miejscowo.

  • Badania na choroby weneryczne – jakie są rodzaje badań na choroby przenoszone drogą płciową i kiedy je wykonać?

    Choroby weneryczne to choroby przenoszone drogą płciową, wywoływane przez wirusy, grzyby, bakterie oraz pasożyty. Do zachorowania dochodzi najczęściej na skutek kontaktów seksualnych odbywanych bez zabezpieczenia. Niektóre choroby przenoszone drogą płciową dają charakterystyczne objawy, inne zakażenia przebiegają bezobjawowo lub skąpoobjawowo. Jakie istnieją rodzaje badań na choroby weneryczne, które można wykonać w celu przeprowadzenia diagnozy? Do jakiego lekarza udać się w tym celu?

  • Naukowcy odkryli męski gen pożądania

    Libido jest kontrolowane z poziomu genów – takiego odkrycia dokonali badacze z Uniwersytetu Northwestern w USA. Ta wiedza może pomóc w opracowywaniu terapii zaburzeń libido, prowadzących do zaniku lub nadmiernych przejawów zainteresowania aktywnością seksualną. 

  • Plastry mikroigłowe – czy staną się przyszłością antykoncepcji?

    W badaniu opublikowanym w „Science Advances” czytamy, że naukowcy z Georgia Institute of Technology i University of Michigan opracowali bardzo prosty, ale skuteczny w użyciu środek antykoncepcyjny, który wygląda bardzo podobnie do plastra i w dodatku jest biodegradowalny. Jak działają antykoncepcyjne plastry mikroigłowe?

  • Neurony RFRP – odnaleziono element łączący stres i niepłodność

    Naukowcy z Centrum Neuroendokrynologii Uniwersytetu Otago w Nowej Zelandii dostarczyli dowodów na neuronalne powiązanie między stresem a niepłodnością. Testy laboratoryjne wykazały, że neurony RFRP są aktywne w sytuacjach stresowych i tłumią działanie hormonów rozrodczych.

  • Z Programu Zdrowia Publicznego na lata 2021-2025 znika kompleksowa ochrona zdrowia prokreacyjnego

    Resort zdrowia wycofuje się z projektu dotyczącego prokreacji i podjął decyzje o zakończeniu jego finansowania. Według MZ inicjatywa, która miała zastąpić in vitro okazała się mało popularna i nie przyniosła satysfakcjonujących efektów

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij