Zły stan opieki zdrowotnej nad dziećmi w Polsce
Katarzyna Szulik

Zły stan opieki zdrowotnej nad dziećmi w Polsce

Brak spójnej i kompleksowej opieki nad dziećmi i młodzieżą, brak koordynacji działań związanych z ich leczeniem, kulejący system opieki nad uczniami w szkołach – takie wnioski płyną z raportu Najwyższej Izby Kontroli.

Kontrola przeprowadzona przez NIK obejmowała lata 2015-2017. Została przeprowadzona w Ministerstwie Zdrowia, czterech Urzędach Marszałkowskich, dwunastu Urzędach Gmin (czterech miejskich, czterech miejsko-wiejskich i czterech wiejskich), a także w dwunastu podmiotach leczniczych. 

Jakie są główne wnioski wynikające z kontroli NIK? "System opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą w wieku szkolnym, szczególnie w zakresie opieki profilaktycznej, nie gwarantuje bezpieczeństwa zdrowotnego tej populacji, o czym świadczy zwiększająca się liczba dzieci i młodzieży z problemami zdrowotnymi" – czytamy w raporcie.

NIK wylicza najważniejsze problemy zdrowotne dotykające dzieci i młodzież, przytaczając dane z 2016 r. Największym problemem zdrowotnym wśród osób w wieku 5–18 lat były: zniekształcenia kręgosłupa – 219,7 tys., alergie (dychawica oskrzelowa) – 194,8 tys., zaburzenia refrakcji i akomodacji oka – 186,8 tys., otyłość – 93,2 tys., niedokrwistość – 52,4 tys., zaburzenia rozwoju – 50,7 tys., choroby tarczycy – 46,9 tys., alergie skórne – 35,7 tys. oraz choroby układu moczowego – 29,2 tys. W stosunku do roku 2015 r. największy wzrost nastąpił w przypadku rozpoznanych chorób tarczycy - o 2,3 tys. (o 5,3%), nowotworów - o 2,2 tys. (o 14,7%) oraz niedokrwistości - o 1,8 tys. (o 3,6%). Liczba dzieci z cukrzycą wzrosła o 1,0%.

Braki personalne

NIK uważa, że liczba personelu medycznego sprawującego opiekę nad dziećmi i młodzieżą w wieku szkolnym jest niewystarczająca. Z tego powodu równy dostęp do leczenia jest utrudniony, a ponadto wydłuża to czas oczekiwania na leczenie. Sposób organizacji opieki zdrowotnej jest nieefektywny pod względem wykorzystania zasobów osobowych i finansowych, mimo tego, że liczba lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) wzrosła w 2016 r. o 9% w stosunku do roku poprzedniego, pielęgniarek o 9%, a lekarzy dentystów o 17%.

Według NIK problemem są duże dysproporcje w liczbie personelu medycznego pomiędzy poszczególnymi regionami. Przykładowo, w najlepszym pod tym względem województwie śląskim, na 10 tys. dzieci przypada ponad 80 lekarzy POZ. W najgorszym łódzkim 30. Podobne dysproporcje można zaobserwować w liczbie pielęgniarek i higienistek: 29 na 10 tys. w województwie podkarpackim i 2,6 w łódzkim. To samo dotyczy lekarzy specjalistów, chociaż ich liczba w 2017 r. wzrosła o 3,5% w porównaniu do 2015 r. W odróżnieniu od wcześniej wymienionych kategorii, najlepsze okazało się łódzkie. Z kolei w województwie lubuskim w siedmiu specjalizacjach nie było żadnego specjalisty.

NIK wskazuje również, że duży odsetek personelu medycznego opiekującego się dziećmi i młodzieżą ma więcej niż 60 lat. Według Izby, duża liczba lekarzy w wieku bliskim emerytury, w szczególności w dziedzinie chirurgii dziecięcej, neurologii dziecięcej oraz otolaryngologii dziecięcej może w perspektywie najbliższych lat skutkować odejściem z zawodu znacznej liczby specjalistów, a tym samym zmniejszyć dostępność świadczeń zdrowotnych w tych dziedzinach. 

Minister Zdrowia nie był w stanie ocenić, czy liczba specjalistów jest odpowiednia w stosunku do potrzeb, ponieważ nie opracował wskaźników określającą pożądaną liczbę kadry medycznej do opieki nad dziećmi i młodzieżą w stosunku do wielkości populacji. Ministerstwo podjęło jedynie prace dotyczące ustalenia faktycznej liczby lekarzy specjalistów i pielęgniarek przypadających na 100 tys. ludności. Pozwoliło to tylko na porównanie sytuacji kadrowej w poszczególnych dziedzinach.

Problem z opieką w szkołach

NIK zwraca także uwagę na ograniczony dostęp do gabinetów profilaktyki szkolnej i pomocy przedlekarskiej oraz gabinetów stomatologicznych. Wiele szkół ich nie posiada, a ponadto widać duże dysproporcje między miastami a wsiami. Odsetek szkół podstawowych, które mają gabinet profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej wynosił średnio 49,7% (86,4% szkół w miastach oraz 31,6% szkół na wsi). W gimnazjach odsetek ten wynosił średnio 46,0% (w miastach średnio 62,8%, a na wsi 29,8%). W pozostałych rodzajach szkół gabinet profilaktyki posiadało średnio 59,9% szkół , przy czym w miastach 62,0% i 43,8% na wsi.

W pięciu spośród jedenastu kontrolowanych podmiotów leczniczych (45,5%) pielęgniarki lub higienistki szkolne udzielały uczniom profilaktycznych świadczeń zdrowotnych w pomieszczeniach niespełniających warunków realizacji świadczeń określonych przez Ministra Zdrowia. Wynikało to z braku w szkołach gabinetu profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej. Pielęgniarki i higienistki musiały pracować w pomieszczeniach zastępczych, w tym m.in. w salach klasowych, pokojach nauczycielskich, bibliotece, sali komputerowej, stołówce szkolnej, w gabinecie logopedy, czy nawet w pomieszczeniach piwnic.   

Ponad połowa skontrolowanych jednostek samorządu terytorialnego nie udzielało wsparcia finansowego szkołom, dla których były organem prowadzącym. Wynikało to m.in. z braku wpływu wniosków w tym zakresie lub braku warunków lokalowych do wydzielenia gabinetu profilaktyki zdrowotnej w szkołach.

Brak spójnej opieki i problem ze szczepieniami

NIK uważa, że trzeba koniecznie opracować i wdrożyć system, który pozwoli na efektywną współpracę między lekarzami, higienistkami/pielęgniarkami oraz dentystami. Obecnie opieka nad uczniami jest rozproszona i sprawowana przez różne podmioty, które nie wymieniają się informacjami np. w zakresie badań bilansowych, testów przesiewowych czy obowiązkowych szczepień zdrowotnych.

Co do szczepień, rośnie liczba osób, które uchylają się od obowiązku szczepienia dzieci. W 2017 r. było już ich ponad 30 tys., czyli aż o 30% więcej w porównaniu do 2016 r. W latach 2013-2017 liczba osób odmawiających obowiązkowych szczepień wzrosła o ponad 300%. Tendencja wzrostowa może skutkować zagrożeniem epidemiologicznym. Powracają choroby, które uznawano za "wymarłe", np. krztusiec (liczba chorych wzrosła w 2016 r. o 224% w porównaniu do 2014 r.). Minister Zdrowia nie znał liczby osób ukaranych za uchylanie się od obowiązku szczepień oraz liczby dzieci i młodzieży, które nie zostały zaszczepione.

Zalecenia

Ministerstwo Zdrowia pracuje nad ustawą o opiece zdrowotnej nad uczniami. Projekt został umieszczony w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów w lutym tego roku, a przewidywany termin wejścia w życie ustawy to 1 września 2018 r. Według NIK termin ten jest mało realny.

NIK wnioskuje m.in. o dokonanie analizy funkcjonowania systemu opieki nad dziećmi i młodzieżą, zapewnienie systemu monitorowania i nadzoru nad organizacją i sposobem sprawowania opieki zdrowotnej nad osobami w wieku szkolnym, w szczególności opieki profilaktycznej, opracowanie wskaźników określających niezbędną liczbę kadry medycznej sprawującej opiekę zdrowotną nad dziećmi i młodzieżą oraz podjęcie działań w celu zapewnienia odpowiedniej liczby lekarzy specjalistów w dziecięcych dziedzinach medycyny.

Źródło: nik.gov.pl, Rzeczpospolita

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

    Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

  • Szczepionka przeciwko COVID-19 dla dzieci w wieku od 5 do 11 lat

    Szczepionka Pfizer/BioNTech jest obecnie zatwierdzona dla dzieci, które ukończyły 12. rok życia i starszych. Producent wydał oświadczenie, że produkt jest bezpieczny i generuje silną odpowiedź immunologiczną także u dzieci w wieku od 5 do 11 lat, o czym świadczą wyniki najnowszych badań klinicznych. Kiedy ruszą szczepienia dla kolejnej grupy wiekowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij