Zły stan opieki zdrowotnej nad dziećmi w Polsce
Katarzyna Szulik

Zły stan opieki zdrowotnej nad dziećmi w Polsce

Brak spójnej i kompleksowej opieki nad dziećmi i młodzieżą, brak koordynacji działań związanych z ich leczeniem, kulejący system opieki nad uczniami w szkołach – takie wnioski płyną z raportu Najwyższej Izby Kontroli.

Kontrola przeprowadzona przez NIK obejmowała lata 2015-2017. Została przeprowadzona w Ministerstwie Zdrowia, czterech Urzędach Marszałkowskich, dwunastu Urzędach Gmin (czterech miejskich, czterech miejsko-wiejskich i czterech wiejskich), a także w dwunastu podmiotach leczniczych. 

Jakie są główne wnioski wynikające z kontroli NIK? "System opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą w wieku szkolnym, szczególnie w zakresie opieki profilaktycznej, nie gwarantuje bezpieczeństwa zdrowotnego tej populacji, o czym świadczy zwiększająca się liczba dzieci i młodzieży z problemami zdrowotnymi" – czytamy w raporcie.

NIK wylicza najważniejsze problemy zdrowotne dotykające dzieci i młodzież, przytaczając dane z 2016 r. Największym problemem zdrowotnym wśród osób w wieku 5–18 lat były: zniekształcenia kręgosłupa – 219,7 tys., alergie (dychawica oskrzelowa) – 194,8 tys., zaburzenia refrakcji i akomodacji oka – 186,8 tys., otyłość – 93,2 tys., niedokrwistość – 52,4 tys., zaburzenia rozwoju – 50,7 tys., choroby tarczycy – 46,9 tys., alergie skórne – 35,7 tys. oraz choroby układu moczowego – 29,2 tys. W stosunku do roku 2015 r. największy wzrost nastąpił w przypadku rozpoznanych chorób tarczycy - o 2,3 tys. (o 5,3%), nowotworów - o 2,2 tys. (o 14,7%) oraz niedokrwistości - o 1,8 tys. (o 3,6%). Liczba dzieci z cukrzycą wzrosła o 1,0%.

Braki personalne

NIK uważa, że liczba personelu medycznego sprawującego opiekę nad dziećmi i młodzieżą w wieku szkolnym jest niewystarczająca. Z tego powodu równy dostęp do leczenia jest utrudniony, a ponadto wydłuża to czas oczekiwania na leczenie. Sposób organizacji opieki zdrowotnej jest nieefektywny pod względem wykorzystania zasobów osobowych i finansowych, mimo tego, że liczba lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) wzrosła w 2016 r. o 9% w stosunku do roku poprzedniego, pielęgniarek o 9%, a lekarzy dentystów o 17%.

Według NIK problemem są duże dysproporcje w liczbie personelu medycznego pomiędzy poszczególnymi regionami. Przykładowo, w najlepszym pod tym względem województwie śląskim, na 10 tys. dzieci przypada ponad 80 lekarzy POZ. W najgorszym łódzkim 30. Podobne dysproporcje można zaobserwować w liczbie pielęgniarek i higienistek: 29 na 10 tys. w województwie podkarpackim i 2,6 w łódzkim. To samo dotyczy lekarzy specjalistów, chociaż ich liczba w 2017 r. wzrosła o 3,5% w porównaniu do 2015 r. W odróżnieniu od wcześniej wymienionych kategorii, najlepsze okazało się łódzkie. Z kolei w województwie lubuskim w siedmiu specjalizacjach nie było żadnego specjalisty.

NIK wskazuje również, że duży odsetek personelu medycznego opiekującego się dziećmi i młodzieżą ma więcej niż 60 lat. Według Izby, duża liczba lekarzy w wieku bliskim emerytury, w szczególności w dziedzinie chirurgii dziecięcej, neurologii dziecięcej oraz otolaryngologii dziecięcej może w perspektywie najbliższych lat skutkować odejściem z zawodu znacznej liczby specjalistów, a tym samym zmniejszyć dostępność świadczeń zdrowotnych w tych dziedzinach. 

Minister Zdrowia nie był w stanie ocenić, czy liczba specjalistów jest odpowiednia w stosunku do potrzeb, ponieważ nie opracował wskaźników określającą pożądaną liczbę kadry medycznej do opieki nad dziećmi i młodzieżą w stosunku do wielkości populacji. Ministerstwo podjęło jedynie prace dotyczące ustalenia faktycznej liczby lekarzy specjalistów i pielęgniarek przypadających na 100 tys. ludności. Pozwoliło to tylko na porównanie sytuacji kadrowej w poszczególnych dziedzinach.

Problem z opieką w szkołach

NIK zwraca także uwagę na ograniczony dostęp do gabinetów profilaktyki szkolnej i pomocy przedlekarskiej oraz gabinetów stomatologicznych. Wiele szkół ich nie posiada, a ponadto widać duże dysproporcje między miastami a wsiami. Odsetek szkół podstawowych, które mają gabinet profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej wynosił średnio 49,7% (86,4% szkół w miastach oraz 31,6% szkół na wsi). W gimnazjach odsetek ten wynosił średnio 46,0% (w miastach średnio 62,8%, a na wsi 29,8%). W pozostałych rodzajach szkół gabinet profilaktyki posiadało średnio 59,9% szkół , przy czym w miastach 62,0% i 43,8% na wsi.

W pięciu spośród jedenastu kontrolowanych podmiotów leczniczych (45,5%) pielęgniarki lub higienistki szkolne udzielały uczniom profilaktycznych świadczeń zdrowotnych w pomieszczeniach niespełniających warunków realizacji świadczeń określonych przez Ministra Zdrowia. Wynikało to z braku w szkołach gabinetu profilaktyki zdrowotnej i pomocy przedlekarskiej. Pielęgniarki i higienistki musiały pracować w pomieszczeniach zastępczych, w tym m.in. w salach klasowych, pokojach nauczycielskich, bibliotece, sali komputerowej, stołówce szkolnej, w gabinecie logopedy, czy nawet w pomieszczeniach piwnic.   

Ponad połowa skontrolowanych jednostek samorządu terytorialnego nie udzielało wsparcia finansowego szkołom, dla których były organem prowadzącym. Wynikało to m.in. z braku wpływu wniosków w tym zakresie lub braku warunków lokalowych do wydzielenia gabinetu profilaktyki zdrowotnej w szkołach.

Brak spójnej opieki i problem ze szczepieniami

NIK uważa, że trzeba koniecznie opracować i wdrożyć system, który pozwoli na efektywną współpracę między lekarzami, higienistkami/pielęgniarkami oraz dentystami. Obecnie opieka nad uczniami jest rozproszona i sprawowana przez różne podmioty, które nie wymieniają się informacjami np. w zakresie badań bilansowych, testów przesiewowych czy obowiązkowych szczepień zdrowotnych.

Co do szczepień, rośnie liczba osób, które uchylają się od obowiązku szczepienia dzieci. W 2017 r. było już ich ponad 30 tys., czyli aż o 30% więcej w porównaniu do 2016 r. W latach 2013-2017 liczba osób odmawiających obowiązkowych szczepień wzrosła o ponad 300%. Tendencja wzrostowa może skutkować zagrożeniem epidemiologicznym. Powracają choroby, które uznawano za "wymarłe", np. krztusiec (liczba chorych wzrosła w 2016 r. o 224% w porównaniu do 2014 r.). Minister Zdrowia nie znał liczby osób ukaranych za uchylanie się od obowiązku szczepień oraz liczby dzieci i młodzieży, które nie zostały zaszczepione.

Zalecenia

Ministerstwo Zdrowia pracuje nad ustawą o opiece zdrowotnej nad uczniami. Projekt został umieszczony w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów w lutym tego roku, a przewidywany termin wejścia w życie ustawy to 1 września 2018 r. Według NIK termin ten jest mało realny.

NIK wnioskuje m.in. o dokonanie analizy funkcjonowania systemu opieki nad dziećmi i młodzieżą, zapewnienie systemu monitorowania i nadzoru nad organizacją i sposobem sprawowania opieki zdrowotnej nad osobami w wieku szkolnym, w szczególności opieki profilaktycznej, opracowanie wskaźników określających niezbędną liczbę kadry medycznej sprawującej opiekę zdrowotną nad dziećmi i młodzieżą oraz podjęcie działań w celu zapewnienia odpowiedniej liczby lekarzy specjalistów w dziecięcych dziedzinach medycyny.

Źródło: nik.gov.pl, Rzeczpospolita

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Autyzm dziecięcy – objawy, przyczyny, terapia przy zaburzeniach autystycznych

    Autyzm dziecięcy (łac. autismus infantum) jest złożonym zaburzeniem rozwoju i funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, które charakteryzuje się zakłóceniami zdolności komunikowania uczuć i budowania relacji międzyosobowych. Typowe dla autyzmu dziecięcego jest też zubożenie i stereotypowość zachowań oraz trudności z integracją wrażeń zmysłowych.

  • Zapalenie piersi - przyczyny, objawy i leczenie

    Każda kobieta po urodzeniu dziecka stara się karmić je piersią. Mleko matki zawiera m.in. cenne przeciwciała, aminokwasy, enzymy i czynniki wzrostu. Zwykle w czasie karmienia nie pojawiają się żadne problemy zdrowotne, jednak raz na jakiś czas dochodzi do sytuacji, w której rozwija się zapalenie piersi. Jest to stan często połączony z zakażeniem, który objawia się najczęściej w pierwszych sześciu tygodniach od dnia porodu. Przyczyną jest najczęściej nieefektywne i niepełne opróżnianie piersi z mleka, co doprowadza do jego zastoju. Jak leczyć i zapobiegać zapaleniu piersi? Odpowiedź znajduje się w niniejszym artykule.

  • 5 pomysłów na prezent, które ucieszą Twoje dziecko

    Jak wybrać prezent, by ucieszył obdarowaną osobę? Wybór nie jest łatwy, trudno przecież trafić w czyjś gust. Tym bardziej, jeśli obdarowaną osobą ma być dziecko. W tym przypadku możemy być pewni, że otrzymamy szczerą informacje zwrotną o tym, czy prezent spodobał się, czy okazał się nie trafiony.

  • Wyprawka dla noworodka - lista najpotrzebniejszych rzeczy do domu i szpitala

    Oczekiwanie na narodziny dziecka są dla obojga rodziców ogromnym przeżyciem. Czekają oni, kiedy w końcu będą mogli wziąć na ręce i przytulić maluszka, planują, jakie imię otrzyma maleństwo, jak również zastanawiają się, co będzie im potrzebne, kiedy dziecko już się urodzi. Wyprawka dla noworodka jest bowiem bardzo istotną sprawą, w jej skład powinny bowiem wchodzić przedmioty, które będą pomagały nowo upieczonym rodzicom w zajmowaniu się maleństwem i w jego codziennej pielęgnacji.

  • Ochrona dziecka przed upałem – o czym warto pamiętać?

    Odwodnienie, potówki, poparzenia słoneczne czy udar cieplny – to konsekwencje złej ochrony dziecka w czasie upału. Co robić, aby do nich nie dopuścić? Dowiedz się więcej, jak możesz skutecznie ochronić dziecko przed upałem. 

  • Ukąszenia owadów u dzieci – objawy i pierwsza pomoc. Co stosować na ugryzione miejsca?

    Ukąszenia owadów, zwłaszcza w sezonie letnim, przysparzają sporo problemów, gdyż mogą wywoływać silny świąd, obrzęk w miejscu ukłucia lub nawet prowadzić do zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego u osób uczulonych na jad insektów. Jak postępować w przypadku ukąszeń owadów u dzieci? 

  • Koślawość kolan – przyczyny i leczenie koślawych kolan u dzieci i dorosłych. Ćwiczenia na koślawe kolana

    Koślawość kolan to deformacja kończyn dolnych dotycząca przede wszystkim dzieci, choć może występować także u osób dorosłych. Do 6. roku życia koślawe kolana u dziecka są stanem fizjologicznym, jeśli natomiast nieprawidłowa budowa kolan utrzymuje się dłużej, należy udać się do ortopedy oraz fizjoterapeuty. Jak przebiega terapia koślawości kolan?

  • Pediatra – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy lekarz dziecięcy POZ?

    Lekarz pediatra jest specjalistą w zakresie chorób wieku dziecięcego. Pediatra diagnozuje i leczy dzieci w wieku od 2. miesiąca życia do 18. roku życia. Rolą lekarza pediatry jest także profilaktyka, monitorowanie prawidłowego rozwoju i wzrostu oraz kwalifikacja do szczepień ochronnych. Lekarz pediatra przeprowadza także wizytę patronażową u dziecka po urodzeniu.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij