×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Narkolepsja - objawy, leczenie i przyczyny

Narkolepsja to jednostka chorobowa, będąca rzadkim zaburzeniem snu. Etiopatogeneza narkolepsji jak dotąd nie została poznana. Narkolepsja charakteryzuje się przede wszystkim nadmierną sennością w ciągu dnia oraz katapleksją, czyli epizodami nagłej utraty napięcia mięśniowego. Poza tym, pacjenci cierpiący z powodu narkolepsji często muszą też borykać się z innymi objawami, przed wszystkim omamami (halucynacjami) oraz porażeniem przysennym.

Czy narkolepsja jest częstym zaburzeniem snu?

Nie. Narkolepsja występuje stosunkowo rzadko, jednak jej rozpowszechnienie nie jest jednakowe. W niektórych krajach występuje ona bowiem zdecydowanie częściej, ma to miejsce np. w Stanach Zjednoczonych, zaś w innych miejscach na świecie przypadki narkolepsji są sporadyczne, np. w Izraelu. Polska należy do tej grupy krajów, w której narkolepsji także nie obserwuje się często. 

Kto zwykle cierpi z powodu narkolepsji?

Z powodu narkolepsji cierpią tak samo często kobiety, jak i mężczyźni. Choroba zwykle ujawniania się już w młodym wieku, zwykle pierwsze objawy pojawiają się pomiędzy 15 a 20 rokiem życia pacjenta, często w momencie rozpoczęcia dojrzewania płciowego. Bardzo często zdarza się, że narkolepsja występuje rodzinnie. 

Jakie są przyczyny narkolepsji?

Przyczyny narkolepsji jak do tej pory nie zostały do końca poznane. Przypuszcza się, że być może "sprawcą" narkolepsji jest mutacja genu kodującego antygen HLA, który zlokalizowany jest na chromosomie 6. U osób z taką mutacją jest zwiększona predyspozycja do wystąpienia narkolepsji, a czynnikiem inicjującym powstanie objawów często jest nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego (dochodzi do reakcji autoimmunologicznej, czyli organizm produkuje przeciwciała, które są "wymierzone" przeciwko jego własnym komórkom i tkankom) na skutek czynnika infekcyjnego, którym zazwyczaj bywa wirus. Wirus lub inny czynnik infekcyjny zaczyna atakować komórki nerwowe (neurony), które produkują białko o nazwie hipokretyna. Białko to odpowiedzialne jest za właściwą regulacje faz snu w ludzkim organizmie. Dlatego też, kiedy dochodzi do zniszczenia komórek je produkujących, może dojść do powstania zaburzeń snu pod postacią narkolepsji. Należy jednak pamiętać, że w dalszym ciągu jest to tylko hipoteza i tak naprawdę przyczyny narkolepsji nie zostały do końca poznane. 

Jakie są objawy narkolepsji?

Pełnoobjawową narkolepsje cechują cztery objawy (mówi się o tetradzie objawów). Pierwszym z objawów narkolepsji jest senność narkoleptyczna. Do niedawana ujmowano ją jako napady snu, zaś obecnie opisuje się ją jako stała senność, w wyniku której pacjenci zasypiają przymusowo od kilku do nawet kilkunastu razy w ciągu dnia w bardzo rożnych okolicznościach. Do zaśnięcia może zatem dojść w czasie rozmowy, w czasie pracy, spaceru czy nawet w czasie prowadzenia samochodu. Widać zatem, że napady snu mogą być bardzo niebezpieczne. Na szczęście jednak sen jest krotki i pacjenta łatwo można z niego wybudzić. Kolejny objaw narkolepsji to katapleksja. Na czym polega katapleksja? Katapleksja polega na nagłym, napadowym, chwilowym zwiotczeniu mięśni przy zachowaniu przytomności. Występuje ona z bardzo różną częstością w bardzo różnych okolicznościach, zwykle dochodzi do niej pod wpływem emocji, zwłaszcza w czasie śmiechu (mówi sie wtedy o gelopleksji). Może być ona wyrażona tylko przez opadnięcie głowy, może jednak też wyrazić się upadkiem na zmienię. Jeszcze jednym objawem narkolepsji jest porażenie przysenne. Co to takiego? Porażeniem przysennym nazywa się napady chwilowego porażenia mięśni z nagłym obudzeniem, czasem mogą one być identyczne z katapleksja. Ostatnim, czwartym zasadniczym objawem narkolepsji są omamy (halucynacje) przysenne. Są to omamy rzekome, gdyż nie towarzyszy im poczucie realności. Omamy te są omamami wzrokowymi - pacjent widzi baśniowe sceny lub postacie oraz słuchowymi - pacjent słyszy pojedyncze słowa lub zdania. Należy pamiętać, że poza tymi zasadniczymi objawami narkolepsji w jej przebiegu mogą być też obecne jeszcze inne zaburzenia. Zalicza się do nich automatyzmy, czyli stany nieświadomego i niekontrolowanego wykonywania prostych czynności (często po takim automatycznym wykonywaniu czynności u chorych występuje przebudzenie oraz dodatkowo niepamięć dotycząca wykonywania tych czynności), jak również przemijające dwojenie, impotencję oraz paradoksalnie upośledzenie snu nocnego. 

Jak rozpoznaje się narkolpesje?

Rozpoznanie narkolepsji stawia się przede wszystkim na podstawie obecności wszystkich wymienionych wcześniej objawów. Poza tym, do rozpoznania narkolepsji powinno się także przeprowadzić badanie w laboratorium snu, gdzie można wykonać zapis badania EEG w czasie snu narkoleptycznego - jeśli pacjent cierpi z powodu narkolepsji, wtedy też w takim badaniu będą wyraźnie widoczne zaburzone fazy snu. Dodatkowym badaniem, które można wykonać przy podejrzeniu narkolepsji, jest też badanie antygenów HLA i oznaczenie mutacji na chromosomie szóstym. 

Jak wygląda leczenie narkolepsji?

Leczenie narkolepsji jest objawowe. Do leczenia narkolepsji wykorzystywane są zatem leki psychostymulujące, które mają za zadanie walczyć  z nadmierną sennością. Leki te stymulują ośrodkowy układ nerwowy, dzięki czemu pacjent czuje się mniej senny. Zalicza się do nich przede wszystkim metylofenidat, metamfetaminę oraz penolinę. Poza tym, do walki z objawami katapleksji i porażeń przysennych stosuje się przede wszystkim imipramine, klomipramine, fluoksetyne oraz wenlafaksyne. Do leczenia natomiast naprawdę ciężkich postaci narkolepsji wykorzystywany bywa też hydroksymaślan sodu. Należy też pamiętać o tym, że u pacjentów cierpiących z powodu narkolepsji bardzo ważne jest też utrzymywanie regularnego rytmu snu i czuwania. Dlatego też wszystkim pacjentom z narkolepsją zaleca się dodatkowe, krótkie piętnastominutowe drzemki w ciągu dnia. Bardzo ważne jest też dla nich, aby unikać alkoholu i innych używek, które także mogą zburzyć rytm snu i czuwania. Wskazany jest również regularny wysiłek fizyczny. 

Jakie jest rokowanie w przebiegu narkolepsji?

W przypadku tej choroby rokowanie dotyczące wyleczenia jest  bardzo niepewne, może zdarzyć się, że niestety nie da się do końca wyleczyć objawów choroby i pacjent będzie musiał zmagać się z nią do końca życia. 


Podziel się: