Demon nad łóżkiem śpiącego - alegoria paraliżu sennego
Paulina Kłos-Wojtczak

Paraliż senny – czym jest i jak się przejawia?

Zaburzenia snu są powszechnym zjawiskiem dotykającym co drugą osobę na świecie. Wśród nich wyróżnić można bardzo nieprzyjemne doznanie, jakim jest paraliż senny. Charakteryzuje się on uczuciem całkowitego bezwładu ciała przy zachowaniu pełnej świadomości. Co jest przyczyną powstawania tego niepokojącego zjawiska, które w potocznym wyobrażeniu kojarzy się z obecnością demonów?

W folklorze słowiańskim za pojawienie się paraliżu sennego obwiniało się demona lub zmorę. Liczne obrazy ukazują ciemne postaci, złowrogo unoszące się nad łóżkiem śpiącego. Wierzenia te znalazły swoje odzwierciedlenie również w poezji. Bolesław Leśmian określił porażenie przysenne jako Dusiołka, który siadał na piersi człowieka i bezlitośnie dusił. W rzeczywistości jednak przyczyny pojawienia się paraliżu sennego są znacznie bardziej przyziemne.

Co to jest paraliż senny? Po czym poznać, że miało się paraliż senny?

Paraliż senny, zwany również porażeniem przysennym to parasomnia, która pojawia się nagle, najczęściej po wybudzeniu. Odczuwa się wówczas niezdolność do wykonania ruchu jakąkolwiek częścią ciała, przy zachowaniu pełnej świadomości. Wiele osób, które doświadczyły paraliżu sennego, opisują go jako przerażający i powodujący duży dyskomfort psychiczny. Może on powodować silny lęk.

Ile trwa paraliż senny? Zazwyczaj kilkanaście sekund. W rzadkich przypadkach jest nieco dłuższy – nawet do kilku minut.  

Czasami, tuż po ustaniu paraliżu sennego pojawiają się bóle i zawroty głowy, trudności w oddychaniu i dolegliwości mięśniowe.

W Internecie wokół tego zjawiska narasta wiele mitów. Zaniepokojeni internauci często zadają pytanie o to, czy można umrzeć przez paraliż senny? Prawdą jednak jest, że parasomnia w żaden sposób nie zagraża zdrowiu, ani życiu i bardzo szybko ustępuje samoistnie.

Szacuje się, że bezwładu ciała podczas snu doświadczyło w swoim życiu przynajmniej raz ok. 40% zdrowej populacji. Nawracające paraliże senne mogą jednak dotyczyć aż do 6% osób dorosłych.  

Przyczyny paraliżu sennego

Nie da się jednoznacznie określić, co jest przyczyną paraliżu sennego. Istnieje jednak kilka czynników, które zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się stanu znieruchomienia. Zalicza się do nich:

  • przewlekłe przyjmowanie niektórych leków, w tym nasennych,
  • praca zmianowa lub zmiana strefy czasowej,
  • bezdech,
  • bezsenność,
  • zaburzenia lękowe,
  • nadużywanie alkoholu.

Zdarza się, że paraliżowi sennemu towarzyszą halucynacje  dzieje się tak w aż 40% przypadków. Pojawiają się one bezpośrednio po lub przed zaśnięciem. Wówczas można odnieść wrażenie, że w pokoju znajdują się jeszcze inne osoby, coś uciska klatkę piersiową lub też doświadcza się uczucia spadania, czy też latania. Ponadto mogą towarzyszyć temu omamy słuchowe.

Chociaż objawy paraliżu sennego brzmią bardzo przerażająco, to samo zaburzenie nie jest niebezpieczne dla zdrowia.

Polecane dla Ciebie

Leczenie paraliżu sennego

Leczenie paraliżu sennego nie jest konieczne ani praktykowane. Nie do końca wiadomo, jak przerwać ten stan podczas jego trwania bez uczestnictwa osób trzecich. Czasami, gdy parasomnia powoduje silny lęk, lekarz może zalecić stosowanie leków przeciwlękowych lub przeciwdepresyjnych.

Jak zapobiec paraliżowi sennemu?

Nie da się całkowicie zapobiec pojawieniu się paraliżu sennego, jednakże można w dużym stopniu zmniejszyć ryzyko incydentu. Istotne jest zadbanie o poprawę jakości snu.

Higienę snu można poprawić dzięki:

  • wietrzeniu sypialni przed snem,
  • zrezygnowaniu z korzystania z urządzeń emitujących światło niebieskie (telewizory, smartfony, tablety, laptopy),
  • korzystaniu z technik relaksacyjnych przed snem,
  • utrzymaniu w sypialni niskiej temperatury (oscylującej w granicy 19 st.C.),
  • wygodnemu materacowi i poduszce.
Dowiedz się również, jak sobie radzić z wybudzaniem w środku nocy

Paraliż senny a sen świadomy

Zjawisko paraliżu sennego często porównuje się do świadomego snu. Drugi termin odnosi się do jednak do śnienia z zachowaniem pełnej świadomości. Oznacza to, że śniąc, posiadamy całkowitą kontrolę nad treścią snu i wiemy, że znajdujemy się poza realną rzeczywistością. Osoby, które od wielu lat praktykują świadomy sen, twierdzą, że da się samemu wywołać to przyjemne zjawisko poprzez różne stany relaksacji i hipnozy praktykowane przed zaśnięciem.

  1. S. Ambra i B. Högl, Nightmare disorder and isolated sleep paralysis, „Neurotherapeutics”, nr 18(1), 2021.
  2. D. Denis, Relationships between sleep paralysis and sleep quality: current insights, „Nature and Science of sleep”, nr 10, 2018.
  3. D. Denis i G.L. Poerio, Terror and bliss? Commonalities and distinctions between sleep paralysis, lucid dreaming, and their associations with waking life experiences, „Journal of sleep research”, nr 26(1), 2017.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • „Urwany film” po spożyciu alkoholu. Co wtedy dzieje się z mózgiem?

    Nadużywanie alkoholu jest związane z wieloma długotrwałymi problemami zdrowotnymi. Jedną z konsekwencji może być upośledzenie funkcji poznawczych i pamięci. Niektóre osoby po spożyciu alkoholu wykonują różne czynności, nawet złożone zadania, o których potem nie pamiętają. Naukowcy odkryli mechanizm, który jest molekularną podstawą tego zjawiska i mają nadzieję, że lepsze zrozumienie problemu pozwoli zapobiec wielu negatywnym konsekwencjom.

  • Kim są WWO? Czy jesteś jednym z nich?

    WWO to pojęcie oznaczające osoby wysoko wrażliwe. Pod terminem tym kryje się cała gama cech, które wyróżniają tego typu ludzi, stanowiąc o ich wyjątkowości. Warto wiedzieć, w jaki sposób traktować osoby WWO, aby czuły się komfortowo i mogły w pełni wykorzystywać swój potencjał w pracy, w związkach i innych sferach życia.  

  • Problemy z zaśnięciem – przyczyny, jak sobie radzić?

    Problemy z zaśnięciem to coraz powszechniejsze zjawisko, które może dotyczyć tak naprawdę każdego – niezależnie od wieku, płci czy przynależności etnicznej. Za tym dotkliwym problemem często kryje się bezsenność, ale również szereg zaburzeń zarówno psychicznych, jak i somatycznych. 

  • Perfekcjonizm – czym jest i jak sobie z nim radzić?

    Dzisiejsze czasy kreują nowe modele pożądanych zachowań i postaw – jedna z nich jest perfekcjonizm, który ma swoje źródła między innymi w wyidealizowanym świecie znanym z mediów społecznościowych. Jednak perfekcjonizm może być również dużą trudnością dla obarczonego nim człowieka, która znacznie utrudnia życie i relacje z innymi ludźmi.

  • Skąd się bierze déjà vu i czy jest to niebezpieczne zjawisko?

    Déjà vu to jeden z najbardziej tajemniczych stanów, jakie występują w ludzkim umyśle. Co jakiś czas doświadcza go niemal każdy człowiek, a jednak wciąż nie udało się wypracować jednolitej naukowej interpretacji tego dość niepokojącego zjawiska. Jedno jest pewne – déjà vu na chwilę zaburza nasze postrzeganie teraźniejszości, zasiewając wątpliwość, czy przypadkiem „to się już kiedyś nie działo?".  

  • Wybudzanie się w nocy – budzenie się w nocy i problem z zaśnięciem

    Wybudzanie się w środku nocy należy do bardzo frustrujących, a jednocześnie niestety powszechnych sytuacji, które co jakiś czas dotykają każdego z nas. Jeśli powtarza się to regularnie, należy poszukać przyczyny i wyeliminować czynnik, który wywołuje nocne, niechciane pobudki. Poza tym warto poznać uniwersalne, sprawdzone sposoby, które mogą być skuteczne w radzeniu sobie z wybudzaniem się w nocy.

  • Syndrom paryski – co to jest, na czym polega?

    Wizyta w Paryżu to dla wielu turystów spełnienie odwiecznego marzenia. Niestety, czasem potęgowane przez lata emocje, oczekiwania i wyidealizowane wyobrażenia potrafią odbić się negatywnie na zdrowiu. Przekonały się o tym osoby, które doświadczyły tajemniczego syndromu paryskiego. 

  • Labilność emocjonalna – czym jest, w jaki sposób się przejawia, jak sobie z nią radzić?

    Nagłe wybuchy gniewu, płaczu czy złości, chwiejność nastrój i stanów psychicznych oraz przesadna wrażliwość to jedne z najważniejszych cech wyróżniających osoby labilne emocjonalnie. Warto znać przyczyny tego stanu oraz proponowane sposoby radzenia sobie z nim.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij