Nie lekceważ problemów z oddychaniem - jakie objawy powinny skłonić do konsultacji

Układ oddechowy u człowieka składa się z górnych i dolnych dróg oddechowych. W skład górnych dróg oddechowych wchodzi nos, gardło, krtań i tchawica, zaś do dolnych dróg oddechowych zalicza się oskrzela oraz płuca.

W układzie oddechowym zachodzi wymiana gazowa, czyli proces, w czasie którego dochodzi do dyfuzji gazów i ich wymiany pomiędzy całym organizmem, a jego otoczeniem (jest to wymiana gazowa zewnętrzna) oraz pomiędzy płynami ustrojowymi, a tkankami (jest to wymiana gazowa wewnętrzna). Inaczej mówiąc, wymiana gazowa to po prostu oddychanie, dzięki któremu żyjemy. Zdarzają się jednak sytuacje, w czasie których zaczynają pojawiać się problemy z oddychaniem, staje się ono czasami utrudnione, a taki stan jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia, a czasem nawet życia pacjenta. 

Jakie zatem zaburzenia oddychania powinny wzbudzić nasz niepokój? Jakie objawy powinny skłonić nas do wizyty u lekarza?

Przede wszystkim o konsultacji z lekarzem należy pomyśleć wówczas, kiedy przy oddychaniu zaczynamy odczuwać duszność. Duszność to nic innego jak subiektywne odczucie braku powietrza, które bardzo często związane jest ze wzmożonym wysiłkiem mięśni oddechowych. Duszność może pojawić sie nagle, w najmniej oczekiwanym przez nas momencie, może też jednak być obecna od dłuższego czasu i stopniowo narastać, przez co staje się dla chorego coraz bardziej uciążliwa. 

Czego objawem może być pojawiające się uczucie duszności? 

Duszność może mieć, przede wszystkim, związek z chorobami układu oddechowego. Do najczęstszych chorób układu oddechowego, w przebiegu których można stwierdzić  duszność, zalicza sie astmę oskrzelową (może być ona obecna już u małych dzieci, wtedy mówi się o astmie wczesnodziecięcej) oraz przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, czyli POCHP. Ponadto, do duszności związanej z chorobami układu oddechowego może również dojść w przebiegu ciężkiego zapalenia oskrzeli, czy też zapalenia płuc

W jakich innych sytuacjach można odczuwać duszność i mieć w związku z tym problemy z oddychaniem? 

Przede wszystkim nagła duszność może wystąpić w przebiegu zatoru tętnicy płucnej oraz u pacjentów z obrzękiem płuc, obecna jest też u chorych z odmą opłucnową. Duszność przewlekła może natomiast występować u osób z przewlekłą niewydolnością układu krążenia oraz w sytuacji, kiedy w jamie opłucnej z jakiegoś powodu zaczyna zbierać sie płyn (np. na skutek ciężkiego zapalenia płuc). 

Innym, niepokojącym objawem, który powinien skłonić nas do wizyty u lekarza, jest szybki oddech. Przyspieszenie częstości oddechów nosi nazwę tachypnoe. Należy pamiętać, że prawidłowa liczba oddechów jest różna w zależności od wieku pacjenta. Dla człowieka dorosłego prawidłowa częstość oddechów wynosi około 16-20 na minutę, natomiast u noworodka prawidłowa częstość oddechów to aż 40 na minutę, a o tachypnoe u niego można mówić dopiero wówczas, kiedy ilość oddechów przekracza 60 na minutę. Szybkość oddychania uzależniona jest od wielu czynników. W niektórych sytuacjach szybszy oddech jest zjawiskiem zupełnie fizjologicznym - szybciej oddychać można po wysiłku fizycznym, jak również w sytuacji, kiedy mamy gorączkę. W pozostałych przypadkach przyspieszenie czynności oddechowej powinno wzbudzać czujność, bowiem taki stan może wiązać się z różnymi chorobami. Przede wszystkim przyspieszenie częstości oddechu może mieć związek z chorobami układu oddechowego (miedzy innymi z zapaleniem płuc, zapaleniem oskrzeli, czy też z zaostrzeniem astmy oddechowej), poza tym, szybszy oddech obserwuje się w przebiegu niektórych chorób układu krążenia. 

Zdarzają się też sytuacje, w których poza przyspieszeniem czynności oddechowej zmienia się też rytm oddychania, co prowadzi do powstania patologicznego toru oddechowego - taki objaw także zawsze wymaga niezwłocznej konsultacji z lekarzem.

Jakie zatem rodzaje patologicznych torów oddechowych można wyróżnić?

Przede wszystkim jednym z rodzajów patologicznych torów  oddechowych jest oddech Kussmaula. Oddech ten inaczej określany jest jako "oddech gonionego psa", charakteryzuje się on bowiem bardzo głębokim oddechem przy zwiększonej lub czasami też normalnej częstości oddechów. Oddech taki jest typowy przede wszystkim dla ketonowej śpiączki cukrzycowej, kwasicy metabolicznej oraz mocznicy. Innym, niepokojącym torem oddechowym jest oddech Cheyne'a-Stokesa. W jego przebiegu stwierdza się wystąpienie bezdechów trwających kilkanaście sekund, po których pojawia sie oddech, który jest coraz szybszy i głębszy, następnie po osiągnięciu maksimum ulega stopniowemu zwolnieniu i spłycaniu, aż do kolejnego epizodu bezdechu. Ten rodzaj patologicznego oddychania może być obecny w przebiegu niewydolności krążenia, jak również w zatruciach opiatami i barbituranami oraz w obustronnych uszkodzeniach ośrodkowego układu  nerwowego. Jeszcze jeden patologiczny tor oddechowy to tzw. oddech Biota, jednak pacjent, u którego jest on stwierdzany, to pacjent w stanie bardzo ciężkim, przebywający juz w szpitalu, dlatego też nie można go zaobserwować u siebie samodzielnie. 

Kolejnym, niepokojącym objawem związanym z zburzeniem oddychania jest zwolnienie częstości oddechów. Zwolniony oddech obserwuje się zwykle w przebiegu różnego rodzaju chorób neurologicznych.

Jak należy postąpić, kiedy zaobserwujemy u siebie problemy z oddychaniem?

W takiej sytuacji należy niezwłocznie zgłosić się do swojego lekarza. Lekarz zbierze wtedy dokładny wywiad oraz przeprowadzi szczegółowe badanie lekarskie. Prawdopodobnie zleci też wykonanie rtg klatki piersiowej, ekg oraz być może spirometrii. Na podstawie badania i wyników badań dodatkowych lekarz będzie mógł postawić diagnozę i pokierować dalszym, właściwym postępowaniem. Może zdarzyć się, że zajdzie potrzeba dalszej, specjalistycznej opieki lekarskiej, w poradni pulmonologicznej lub też kardiologicznej. 


Podziel się: