Morfologia krwi – jak interpretować wynik?

Morfologia krwi obwodowej jest bardzo dostępnym, podstawowym i najczęściej wykonywanym badaniem krwi. Należy jednak pamiętać, że jako badanie dodatkowe, interpretacji jego wyników powinno zawsze towarzyszyć badanie przedmiotowe pacjenta oraz wywiad (poznanie ogólnego stanu zdrowia, wieku i trybu życia pacjenta).

Badanie morfologiczne krwi obejmuje oznaczenie liczby elementów morfotycznych krwi oraz ocenę pewnych cech ich budowy. Wykonuje się je w próbkach pełnej krwi żylnej, pobranej do probówek zawierających antykoagulant. Przy pobieraniu krwi należy unikać długotrwałej stazy i do badania morfologicznego przeznaczyć pierwszą uzyskaną porcję krwi.

Wynik morfologii oprócz wartości poszczególnych parametrów wyliczonych dla danej próbki krwi pacjenta, zawiera również przedział wartości prawidłowych (czyli od najniższej wartości uznawanej za prawidłową do najwyższej) dla poszczególnych wskaźników. Poza tym obok wyniku parametru, jeśli nie mieści się on w podanym zakresie normy, często umieszczony jest symbol strzałki. Grot strzałki skierowany jest ku dołowi, jeśli zmierzona wartość znajduje się poniżej zakresu podanego jako prawidłowy lub ku górze jeśli zmierzona wartość jest wyższa niż górna granica normy. Przedziały wartości prawidłowych oraz jednostki w jakich pomiary są dokonywane mogą się różnić w poszczególnych laboratoriach. Niewielkie odchylenia od podanej normy nie muszą oznaczać choroby.

Należy pamiętać o fakcie, że nawet całkowicie prawidłowa morfologia nie wyklucza możliwości choroby, dlatego w każdym przypadku ostateczna interpretacja morfologii należy do lekarza kierującego na badanie i powinna się opierać nie tylko na porównaniu wyników z zakresami norm, ale przede wszystkim na badaniu podmiotowym i przedmiotowym  pacjenta.

 W morfologii krwi ocenie podlegają jej 3 główne układy:

1. układ czerwonokrwinkowy

2. układ białokrwinkowy

3. płytki krwi

Układ czerwonokrwinkowy

Analiza erytrocytów (czerwonych krwinek) odbywa się poprzez pomiar stężenia hemoglobiny oraz liczby i objętości erytrocytów, a te trzy parametry służą z kolei do wyliczenia wartości hematokrytu i pozostałych wskaźników erytrocytowych. Co oznaczają poszczególne skróty:

  • Hb – hemoglobina – wartości prawidłowe różnią się w zależności od płci (mężczyźni 14-18g/dl; kobiety 12-16g/dl; ciężarne 11-14g/dl). Zmniejszone stężenie Hb jest podstawowym kryterium niedokrwistości. Z kolei zwiększone stężenie Hb może występować w czerwienicy czy w odwodnieniu.
  • RBC – liczba erytrocytów – wartości prawidłowe różnią się w zależności od płci (mężczyźni 4,2-5,2mln/ul; kobiety 3,5-5,2mln/ul)
  • Ht – hematokryt – czyli objętość erytrocytów w pełnej krwi, wartości prawidłowe różnią się w zależności od płci (mężczyźni 40-54%; kobiety 37-47%). Zmniejszona wartość Ht i RBC występuje w niedokrwistości, stanach przewodnienia oraz w ciąży, zaś zwiększona wartość tych samych parametrów może występować w czerwienicy czy w odwodnieniu.
  • MCV – średnia objętość erytrocytu (wartość prawidłowa 82-92fl) bardzo istotny parametr w diagnostyce przyczyn niedokrwistości. MCV może być zwiększony w niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 i kwasu foliowego, w tym marskość wątroby, alkoholizm, ciąża; natomiast zmniejszony w niedokrwistości z niedoboru żelaza, chorób przewlekłych.
  • MCH – średnia masa hemoglobiny w erytrocycie (norma 27-31pg) – przyczyny zmniejszonej MCH to np. niedokrwistość z niedoboru żelaza.
  • MCHC – średnie stężenie Hb w erytrocycie (wartość prawidłowa 32-36g/dl), przyczyny zmniejszonej MCHC to np. niedokrwistość z niedoboru żelaza.
  • RDW – rozpiętość rozkładu objętości erytrocytów – to stopień rozrzutu zmierzonej objętości poszczególnych erytrocytów wokół średniej wartości MCV.
  • RC – liczba retikulocytów, a więc młodych niedojrzałych erytrocytów (wartość prawidłowa 5-15 promilii). Jest to wskaźnik aktywności erytropoetycznej (zdolności produkcyjnej) szpiku. Zwiększona wartość RC może występować w niedokrwistości związanej ze wzmożoną erytropoezą (produkcją czerwonych krwinek) np. niedokrwistości pokrwotocznej, po leczeniu np. żelazem, witaminą B12,
    po splenektomii, zaś zmniejszona wartość RC może występować w nieleczonej niedokrwistości z niedoboru witaminy B12.

Układ białokrwinkowy

Leukocyty (WBC) są niejednorodną grupą komórek składającą się z 5 subpopulacji: neutrofilii, eozynofilii, bazofilii, limfocytów i monocytów.

Co oznaczają poszczególne parametry:

  • WBC – całkowita liczba leukocytów we krwi (wartość prawidłowa (4000-10000/ul). Poszczególne subpopulacje wyrażone są jako odsetek całkowitej liczby leukocytów:
  • Neutrofile 60-70% (pałeczkowate 3-5%; segmentowane 57-65%)
  • Eozynofile 2-4%
  • Bazofile 0-1%
  • Limfocyty 25-45%
  • Monocyty 4-8%

Zmiany całkowitej liczby leukocytów zawsze należy rozpatrywać łącznie ze zmianami liczebności poszczególnych subpopulacji. Znaczne zmiany całkowitej liczby leukocytów są zwykle następstwem zmian w liczebności neutrofilów i limfocytów. Do przyczyn zwiększonej liczby neutrofilów należy zaliczyć m.in.: ostre zakażenia bakteryjne, białaczki, RZS, dne moczanową, urazy. Natomiast do przyczyn zwiększonej liczby limfocytów należy zaliczyć np. przewlekłe zakażenie bakteryjne, zakażenia wirusowe.

Płytki krwi

Płytki krwi są najmniejszymi elementami morfotycznymi krwi. Oznacza się:

  • PLT – całkowitą liczbę płytek krwi (150000-400000/ul) – istotnym problemem diagnostycznym jest rzekome zmniejszenie liczby płytek – zjawisko wywołane agregacją (zlepianiem) płytek indukowane przez środek antykoagulacyjny znajdujący się w probówce, do której zostala pobrana krew. Podejrzenie małopłytkowości rzekomej jest wskazaniem do wykonania oznaczenia liczby płytek krwi z użyciem innego antykoagulantu.
  • MPV – średnią objętość płytki (norma:7,5-10,5fl) – zmniejszone MPV może wskazywać na upośledzoną produkcję płytek krwi.
  • PDW – wskaźnik rozpiętości rozkładu objętości płytek (nie znajduje zastosowania diagnostycznego).
Celem powyższego artykułu jest jedynie przybliżenie czytelnikowi zagadnienia interpretacji morfologii krwi obwodowej, a nie przeprowadzenie autodiagnostyki wyników pacjenta przez czytelnika.

Źródło: Choroby wewnętrzne pod redakcją prof. dr. hab. A. Szczeklika

 


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus