Uwaga, kleszcze!
Ewa Talarek

Uwaga, kleszcze!

Szczepienie najlepszą ochroną przed kleszczowym zapaleniem mózgu.

Kleszczowe zapalenie mózgu (kzm) jest chorobą wirusową atakującą ośrodkowy układ nerwowy. Przebieg choroby może być łagodny, zakończony pełnym powrotem do zdrowia, albo ciężki, z pozostawieniem długotrwałych lub trwałych następstw, a nawet śmierci (ok. 1 procent chorych). 

Kzm jest chorobą endemiczną, występuje w niektórych regionach 27 krajów europejskich, w tym w Polsce. Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat obserwuje się wzrost liczby rejestrowanych przypadków kleszczowego zapalenia mózgu, notowane są również zachorowania na terenach uważanych za wolne od tej choroby (rozszerzanie się regionów endemicznych). Narażone na kzm są osoby mieszkające w regionach endemicznych oraz osoby tam podróżujące.

Jak dochodzi do zakażenia?

Wirus wywołujący kzm przenoszony jest przez kleszcze. Ryzyko zakażenia związane jest z ukłuciem kleszcza (wirus zawarty jest w ślinie).  Ukłucie kleszcza często nie jest uświadamiane, gdyż w jego ślinie znajdują się substancje znieczulające. Nie wszystkie kleszcze są zarażone wirusem kzm, ale w regionach endemicznych odsetek zakażonych kleszczy może być znaczny. Do zakażenia może dojść również poprzez spożycie surowego mleka zakażonych zwierząt – krów, kóz czy owiec. 

Gdzie można zetknąć się z kleszczami?

Kleszcze bytują w glebie (w ściółce) oraz na trawach i krzewach do 70 cm wysokości. Można spotkać je w lasach, na łąkach, ale w również w parkach i ogrodach. Żerują od lutego do listopada. Łagodna zima i wilgotna wiosna sprzyjają występowaniu kleszczy.

Jakie są objawy kzm?

Choroba przebiega często dwufazowo. Po okresie wylęgania trwającym 2-28 dni pojawia się gorączka i objawy przypominające zwykłe przeziębienie czy infekcję grypopodobną. Objawy ustępują samoistnie. Po 2-8 dniach przerwy ponownie pojawia się gorączka (zwykle >39°C) oraz objawy zajęcia ośrodkowego układu nerwowego. W zależności od postaci choroby (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu, zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego) występują różne objawy: bóle głowy, nudności/wymioty, sztywność karku, zaburzenia świadomości, zaburzenia równowagi, drgawki, niedowłady i porażenia, utrata przytomności, śpiączka.

W lżej przebiegających przypadkach następuje całkowite wyzdrowienie, w przypadkach cięższych – powrót do zdrowia jest długotrwały, pacjent może wymagać wielotygodniowej rehabilitacji. Następstwa choroby  (zaburzenia koncentracji, depresja, niedowłady, porażenia, zaniki mięśniowe) mogą być trwałe.

Na kzm można zachorować w każdym wieku. U dzieci choroba przebiega najczęściej jako zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i kończy się pełnym wyzdrowieniem. Ryzyko ciężkiego przebiegu wzrasta z wiekiem, ale i u dzieci najmłodszych (nawet niemowląt) zdarzają się ciężkie postaci z pozostawieniem trwałych następstw.

Jak leczy się kzm?

Nie ma możliwości leczenia przyczynowego (przeciwwirusowego). Stosuje się leczenie objawowe – przeciwgorączkowe, przeciwzapalne, przeciw obrzękowi mózgu, przeciwdrgawkowe,  rehabilitację. Część pacjentów wymaga intensywnej opieki medycznej.

Jak zapobiegać kzm?

Można próbować ograniczyć ryzyko kontaktu z kleszczami poprzez odpowiednie ubieranie się (długie rękawy, długie nogawki najlepiej wpuszczone w buty, nakrycie głowy) i stosowanie substancji odstraszających kleszcze (repelentów). Nie zawsze jest to możliwe i nie zawsze skuteczne.

Jedynym skutecznym sposobem zapobiegania kzm jest  szczepienie. Podanie szczepionki powoduje powstanie w organizmie swoistych przeciwciał. W przypadku ugryzienia przez zakażonego kleszcza przeciwciała te zwalczają wirusa kzm i zapobiegają rozwojowi choroby.

Kto powinien być zaszczepiony przeciw kzm?

Szczepienie przeciw kzm figuruje wśród szczepień zalecanych przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie jest więc refundowane. W przypadku osób narażonych na ekspozycję w związku z wykonywaną pracą odbywa się na koszt pracodawcy. Szczepienie jest wskazane u wszystkich, którzy na stałe lub czasowo przebywają na terenach endemicznego występowania kzm. Szczepionka może być stosowana u dzieci od drugiego roku życia, górnej granicy wieku nie ma.

Kiedy należy się szczepić?

Szczepienie najlepiej rozpocząć przed okresem żerowania kleszczy, czyli w zimie lub wczesną wiosną. Szczepionkę podaje się domięśniowo w mięsień naramienny, u dzieci < 18 miesięcy w mięsień obszerny boczny uda.

Pełną ochronę na dany sezon aktywności kleszczy zapewniają dwie dawki szczepionki. Aby odporność była trwała, należy podać trzecią dawkę po  5-12 miesiącach, a następnie stosować dawki przypominające (patrz schemat szczepienia).

• 1. dawka: dowolny dzień przed okresem żerowania kleszczy,

• 2. dawka: 1-3 miesiące po 1. dawce,

• 3. dawka: 5-12 miesięcy po 2. dawce,

• dawki przypominające: pierwsza po 3 latach od 3. dawki, następne co 5 lat 
(u osób > 60 lat co 3 lata).

Zarejestrowany jest również schemat przyspieszony, w którym dwie pierwsze dawki podawane są w odstępie dwóch tygodni. Można go zastosować np. przed planowanym wyjazdem wakacyjnym w tereny endemiczne, kiedy na schemat podstawowy jest za mało czasu.

Szczepienie nie zabezpiecza przed kzm w przypadku ukłucia przez zakażonego kleszcza przed i do 2 tygodni po podaniu pierwszej dawki.

Czy szczepionka jest bezpieczna?

Spośród niepożądanych odczynów poszczepiennych najczęściej występują objawy miejscowe w postaci zaczerwienienia, obrzęku, bólu  w miejscu wstrzyknięcia. Najczęstszym objawem ogólnym jest gorączka, zwłaszcza u małych dzieci, częściej po podaniu pierwszej dawki. Mogą również wystąpić: złe samopoczucie, zmęczenie, bóle głowy, obniżone łaknienie. Objawy te mają charakter łagodny i przemijający.

Ostra infekcja z gorączką jest czasowym przeciwwskazaniem do szczepienia, należy je odroczyć.

Szczepienie jest przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na którykolwiek składnik szczepionki i nadwrażliwość na białko jaja kurzego w stopniu anafilaksji (w wywiadzie wstrząs anafilaktyczny po spożyciu jajka).

U osób z chorobami autoimmunologicznymi szczepienie może zaostrzyć przebieg tych chorób, dlatego należy rozważyć, czy ryzyko kleszczowego zapalenia mózgu przewyższa ryzyko zaostrzenia procesu autoimmunologicznego.

Czy szczepionka jest skuteczna?

Immunogenność szczepionki oceniano na podstawie serokonwersji u osób szczepionych.

Po pierwszych dwóch dawkach serokonwersję stwierdza się u 88-96%, po trzeciej dawce u 96-100% szczepionych. Istotniejsza jest tzw. skuteczność polowa, czyli bezpośrednia skuteczność w  zapobieganiu kzm w warunkach rzeczywistych. Na podstawie badania przeprowadzonego w Austrii, gdzie znaczna część populacji jest zaszczepiona, skuteczność polową oceniono na 99%. Oszacowano, że w latach 2000-2006 w Austrii, dzięki szczepieniom, uniknięto około 2800 przypadków kzm. W tym czasie w innych krajach, gdzie kzm występuje endemicznie, notowano wzrost liczby przypadków.

Podobnie jak w przypadku innych szczepionek, szczepionka przeciw kzm może nie chronić przed zachorowaniem wszystkich szczepionych.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta sokowa – wszystko co powinieneś o niej wiedzieć

    Często potrzeba schudnięcia łączy się z chęcią maksymalnego przyspieszenia tego procesu. Chcąc szybko zgubić zbędne kilogramy, korzystamy z najróżniejszych dróg, takich jak dieta cud, detoks, posty, modne ostatnio okna żywieniowe, czy nawet niebezpieczne dla zdrowia głodówki "magiczne i uzdrawiające" zioła z najdalszych zakątków globu. Czy decydując się na detoks sokowy, oprócz nadmiaru wody z organizmu, można na stałe zgubić zbędne kilogramy, pozbyć się boczków i odczyścić organizm z toksyn? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cytrulina – właściwości i dawkowanie. Jak działa jabłczan cytruliny?

    Cytrulina jest aminokwasem, który pełny ważne funkcje w organizmie człowieka. Dzięki swoim właściwościom pomaga m.in. regulować ciśnienie krwi oraz zwiększyć wydolność mięśni. W jakich produktach można znaleźć cytrulinę? Kiedy warto sięgnąć po preparaty z cytruliną? Podpowiadamy. 

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Kalcytonina (CT) – wskazanie do badania, normy, interpretacja wyników

    Kalcytonina (tyreokalcytonina) to hormon, który odpowiada za regulowanie gospodarki fosforanowej i węglanowej w organizmie. Badanie poziomu CT (ang. calcitonin) wykonuje się głównie podczas diagnostyki i monitorowania rdzeniastego nowotworu gruczołu tarczowego, czyli tarczycy. Prawidłowy (normatywny) wynik stężenia tego hormonu zależy od wielu czynników, w tym także od wieku i płci pacjenta. Diagnostycy i lekarze przyjmują, że kalcytonina jest swoistym markerem nowotworowym w przypadku podejrzenia chorób komórek tarczycy, gdyż te mają zdolność do wydzielania jej w dużej ilości. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu kalcytoniny, czy na badanie krwi należy stawić się na czczo i co należy zrobić, kiedy wynik badania stężenia CT we krwi jest za wysoki? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij