Rwa kulszowa - przyczyny, objawy, leczenie

Rwa kulszowa nazywana potocznie „korzonkami” jest schorzeniem zaliczanym do tzw. „zespołów korzeniowych”, które należą do najczęściej występujących dolegliwości człowieka i stanowią jedną z najczęstszych przyczyn absencji chorobowej. Głównym jej objawem jest ból promieniujący od okolicy lędźwiowo-krzyżowej do pośladka a także dalej wzdłuż tylnej lub tylno-bocznej powierzchni kończyny dolnej sięgając nawet do stopy.

Przyczyny

Rwa kulszowa, nazywana również zapaleniem korzeni lędźwiowo-krzyżowych, czy też radikulopatią (radicula- „mały korzeń“; pathia- „zapalenie“) lędźwiowo-krzyżową, a właściwie objawy jej towarzyszące, jest spowodowana uciskiem korzeni nerwowych (najczęściej na wysokości L5 i S1) wywołanych zmianami związanymi z chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa ww.odcinka. Dokładny mechanizm zwyrodnienia kręgosłupa nie jest w pełni wyjaśniony. Najczęściej przyjmuje się, że zmiany te są związane ze zużyciem wynikającym ze stojącej postawy człowieka i obciążeń z tego wynikających. Ze względu na przeciążenia kręgosłupa na ataki rwy kulszowej szczególnie narażone są kobiety w ciąży oraz osoby podejmujące wysiłek fizyczny, który jest zbyt intensywny w porównaniu do ich indywidualnych możliwości. W skład patologii związanych ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa wchodzi: zwyrodnienie krążka międzykręgowego, uwypuklenie lub wypadnięcie jądra miażdżystego i zmiany w obrębie stawów międzywyrostkowych. Te i inne patologie kręgosłupa mogą występować w różnej kombinacji powodując tzw. „konflikt kręgowo-korzeniowy” (kręgowo-nerwowy). Jest on związany nie tylko z uciskiem korzeni nerwowych okolicy lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa, ale także z wtórnego do ucisku nerwów stanu zapalnego, objawiającego się bólem i szeregiem innych dolegliwości występujących w okolicach ciała, które są unerwione przez nerwy objęte procesem chorobowym (w tym dysfunkcja poszczególnych mięśni).

W tym miejscu należy nadmienić, że według niektórych autorów nierzadkie jest współwystępowanie rwy barkowej i rwy kulszowej (która również należy do tzw. „zespołów korzeniowych”) u tych samych osób w różnych odstępach czasu i w różnej kolejności. Jest to związane z naturalnym przebiegiem choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa.

 

Objawy

Choroba ta dotyczy przede wszystkim osób po 40 roku życia, jednak należy pamiętać, że może ona również wystąpić u osób jeszcze młodszych. Najczęściej zaczyna się nawracającymi (na początku tępymi, występującymi po wysiłku lub pracy w pozycji pochyłej) bólami okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Później dołączają się okresowo (co kilka miesięcy, a nawet lat) ostre, trwające nawet kilka dni bóle ww. okolicy połączone z usztywnieniem kręgosłupa i przykurczem mięśni. Statystyki mówią, że około 80% osób miewa przynajmniej jeden rzut choroby w ciągu całego życia.

Właściwy, czyli ten uznawany przez wszystkich za rwę kulszową napad zaczyna się nagle, zazwyczaj jest on związany z dźwignięciem ciężaru lub innym nagłym ruchem kręgosłupa, czasami także z oziębieniem okolicy lędźwiowo- krzyżowej. Ból towarzyszący rwie kulszowej jest zazwyczaj jednostronny, silny, opisywany jako ostry, rwący, kłujący lub nawet piekący. Promieniuje od okolicy lędźwiowej, przez pośladek w dół kończyny dolnej (wzdłuż przebiegu nerwu kulszowego), utrudniając choremu poruszanie się. Dolegliwości bólowe mogą nasilać się przy kichaniu, kaszlu, śmiechu czy parciu (każda z tych czynności zwiększa ciśnienie płynu mózgowo-rdzeniowego, co powoduje dodatkowy ucisk na korzenie nerwowe). Lekarz w trakcie badania pacjenta z rwą kulszową najczęściej stwierdza odruchowe skrzywienie kręgosłupa, wzmożone napięcie mięśni położonych przykręgosłupowo, zaburzenia czucia w zakresie unerwienia korzenia nerwowego objętego procesem chorobowym (pod postacią mrowienia, drętwienia czy też przeczulicy) oraz dodatni tzw. objaw Lasegue’a czyli ból wzdłuż kończyny dolnej, w pozycji leżącej przy próbie jej podniesienia (biernego czyli podniesienia wykonanego przez lekarza). W niektórych przypadkach ww. objawom (o różnym stopniu nasilenia) może towarzyszyć niedowład, szczególnie mięśni prostujących stopę i paluch (proces chorobowy dotyczy korzenia na wysokości L5 i jest on nazywany tzw. rwą kulszowa porażenną).

 

Rozpoznanie

W celu zdiagnozowania problemu rwy kulszowej, należy skonsultować się z lekarzem ortopedą lub neurologiem. Wstępne rozpoznanie rwy kulszowej stawia się bardzo często na podstawie wyżej opisanego zespołu objawów. Bardzo ważne przy stawianiu diagnozy jest różnicowanie z innymi przyczynami „bólów krzyża” m.in. zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, nowotwory (zwłaszcza przerzutowe), choroby stawu biodrowego, guzy rdzenia kręgowego. W związku z tym nie tyle po to by potwierdzić postawioną diagnozę ile w celu wykluczenia innych przyczyn bólu krzyża często konieczne jest wykonanie badań dodatkowe takich jak np. RTG, CT czy MRI.

 

Leczenie

W początkowym okresie ostrego rzutu rwy kulszowej istotne jest leżenie na sztywny podłożu w pozycji „odbarczającej”, tj. pozycji leżącej z kończynami zgiętymi pod kątem prostym w stawach biodrowych i kolanowych z  podpórką. Jednocześnie stosuje się leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z grupy NLPZ (zarówno doustnie jak i we wstrzyknięciach) a także leki obniżające napięcie mięśniowe. Jeśli powyższe leczenie nie jest skuteczne, po wykluczeniu wszystkich przeciwwskazań należy rozważyć steroidoterapię. Można również w ostrej fazie choroby stosować metody rozgrzewające a także rozmaite, dobierane indywidualnie, wyciągi i gorsety. Zabiegi rehabilitacyjne w tym fizykoterapię, kinezyterapię a także balneoterapię zaleca się stosować w przewlekłej fazie rwy kulszowej. Wskazaniem do wykonania zabiegu operacyjnego jest potwierdzone w badaniach obrazowych wypadnięcie dysku, z towarzyszącymi objawami pod postacią ubytków ruchowych oraz zaburzeń ze strony zwieraczy.

Tylko ścisła współpraca pacjenta z lekarzem może przynieść pożądane efekty. W przypadku kręgosłupa potwierdza się powiedzenie: lepiej zapobiegać, niż leczyć dlatego należy o tym pamiętać w czasie wykonywania codziennych czynności.

 

Tekst przygotowany na podstawie: Neurologia praktyczna autor Antoni Prusiński, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2007r.


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus