Zgaga — jak sobie z nią radzić?

Dania świąteczne są smaczne, ale niestety mogą powodować przykre dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, np. zgagę. Dla niektórych stanowi ona lekki dyskomfort, dla innych potrafi być bardzo dokuczliwa. Jak sobie z nią skutecznie radzić? 

Zgaga ustąpi, jeśli zostanie zneutralizowany kwas solny, który podrażnia błonę śluzową przełyku i powoduje dobrze znane uczucie pieczenia. Niektórym osobom pomaga wypicie naparu z siemienia lnianego. Dla innych świetną metodą jest zjedzenie garści migdałów lub wypicie tak zwanego roztworu sody.

Soda na zgagę

Soda reaguje z mocnym kwasem, a w wyniku tej reakcji powstaje sól, woda i dwutlenek węgla. Jeśli dojdzie do zbyt gwałtownego podwyższenia odczynu w żołądku, organizm w celu przywrócenia normy zaczyna nadprodukować kwas solny, aby z powrotem obniżyć pH do fizjologicznego.  Jest to jednak bardzo stary sposób na radzenie sobie ze zgagą. Obecnie jako środki zobojętniające stosowane są słabo zasadowe związki wapnia, magnezu, glinu oraz preparaty z innych grup.

Środki zobojętniające na problemy ze zgagą

To najstarsza grupa preparatów pomocnych w przypadku zgagi, które działają poprzez wiązanie kwasu solnego w żołądku i jego neutralizację. Efekt ich przyjmowania jest niemal natychmiastowy, ale niestety krótkotrwały. Środki tego rodzaju mają najczęściej postać tabletek do rozgryzania oraz żucia (przed połknięciem należy je dokładnie pogryźć do uzyskania papki) lub zawiesiny (największa powierzchnia kontaktu z błoną śluzową przełyku i żołądka). 

Nie zaleca się przyjmowania tych leków przy częstszych objawach zgagi oraz łącznie z innymi medykamentami, gdyż łatwo wchodzą w  niekorzystne oddziaływania (wpływają na biodostępność jednocześnie stosowanych leków przez ich adsorpcję, wiązanie i chelatowanie). Środki zobojętniające, zawierające jony sodowe wymagają zachowania ostrożności w przypadku ich stosowania u osób z nadciśnieniem tętniczym z uwagi na konieczność ograniczenia podaży sodu. Z kolei preparaty, w których są zawarte sole glinu mogą powodować zaparcie, a magnezu — przeczyszczenie. Coraz częściej leki te są łączone z innymi substancjami, np. simetikonem (niweluje wzdęcia) lub kwasem alginowym (tworzy galaretowaty żel i chroni błonę śluzową przełyku przed działaniem kwaśnej treści żołądkowej).

Blokery receptora H2 to nowsza generacja leków w stosunku do preparatów zobojętniających. Ograniczają wydzielanie kwasu solnego na skutek selektywnej blokady receptora histaminowego na powierzchni komórki okładzinowej. Jedną z substancji należących do tej grupy jest ranitydyna (dostępna w postaci małych, wygodnych do połknięcia tabletek).

Ranitydyna działa silniej i dłużej niż preparaty zobojętniające (nawet do 12 godzin). Wywołuje mniej interakcji z innymi lekami. Niestety, im dłużej jest stosowana, tym jej skuteczność jest mniejsza (wytwarza się tolerancja).

Inhibitory pompy protonowej (IPP) przeciwko zgadze

W przypadku nieskuteczności wyżej wymienionych metod należy zastosować inhibitory pompy protonowej (zawierające omeprazol lub pantoprazol). IPP działają na końcowy etap wydzielania kwasu żołądkowego, więc w większym stopniu ograniczają jego emisję niż blokery receptora H2, które oddziałują tylko na jeden z mechanizmów warunkujących kwaśność treści żołądkowej. Podczas stosowania tych inhibitorów nie występuje tolerancja.  Leki te blokują wydzielanie kwasu solnego do 24 godzin i są najskuteczniejszymi w leczeniu zgagi.

Inhibitory pompy protonowej powinno się stosować około 30 minut przed posiłkiem w celu uzyskania najlepszego efektu leczenia. Wynika to z faktu, że w spoczynku tylko 5% pomp protonowych jest aktywnych. Po przyjęciu pokarmu odsetek ten wzrasta do 60-70%. Podanie ich 30 minut przed jedzeniem sprawi, że lek będzie działał w momencie największej aktywności tego enzymu, przez co mocniej zahamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Warto też podkreślić, że nie wskazane jest stosowanie jednocześnie medykamentów z grupy blokerów receptora H2 i inhibitorów pompy protonowej.

Zgaga występująca sporadycznie nie powinna niepokoić. Jednakże ze względu na możliwość maskowania objawów trwającego procesu nowotworowego żołądka należy skierować się do lekarza, jeśli kuracja lekami z jednej bądź drugiej grupy nie przynosi poprawy  lub obecne są  jej ciągłe remisje.

Zanim osoba cierpiąca na tę przypadłość wybierze jeden z opisanych preparatów, powinna uświadomić sobie, które z jej codziennych zachowań mogą skutecznie zmniejszyć nasilenie i częstotliwość pojawiania się zgagi. W pierwszej kolejności zalecana jest zmiana stylu życia poprzez modyfikację nawyków żywieniowych.


Podziel się: