Zdrowa dieta podczas ciąży – uważaj na ftalany!

Zdrowa i zbilansowana dieta, dostarczająca wszystkich niezbędnych składników odżywczych, podczas ciąży nabiera szczególnego znaczenia. Wpływa na zdrowie nie tylko matki, ale również rozwijającego się dziecka. Co jeść i przede wszystkim – czego unikać? Z pewnością wysoko przetworzonej żywności, będącej źródłem ftalanów – dowiadujemy się z artykułu opublikowanego na łamach „Environmental International”.

1. Ftalany w żywności wysoko przetworzonej – skąd się biorą?
2. Czym są ftalany?
3. Dlaczego ftalany są szkodliwe?
4. Ftalany – jak unikać narażenia?

Ftalany w żywności wysoko przetworzonej – skąd się biorą?

Dzięki badaniu naukowców z Uniwersytetu Waszyngtońskiego okazało się, że prawdziwym zagrożeniem dla kobiet w ciąży jest wysoko przetworzona żywność. I to nie tylko ze względu na jej niską wartość dietetyczną. Tym razem chodzi o ftalany, których w niej nie brakuje.

Badaniem objęto grupę ponad 1000 Amerykanek w 2. trymestrze ciąży. Po przeprowadzeniu pogłębionego wywiadu dietetycznego od uczestniczek pobierano próbki moczu w celu określenia poziomu ftalanów. Średni udział żywności przetworzonej w diecie badanych wynosił 38,6 proc. (od 10 do 59 proc. dla poszczególnych kobiet). Naukowcy oszacowali, że zwiększenie odsetka udziału żywności przetworzonej w diecie o każde kolejne 10 proc. wiąże się ze wzrostem stężenia ftalanów w moczu o 13 proc.

Skąd biorą się ftalany w gotowych produktach? Badacze sądzą, że nie pochodzą z samych składników, ale z wieloetapowego procesu produkcji i obróbki, podczas którego żywność styka się z jednorazowymi rękawicami oraz materiałami do przechowywania i pakowania. Właśnie z tych tworzyw ftalany przenikają do żywności.

Czym są ftalany?

Ftalany to szeroka grupa związków chemicznych (pochodnych kwasu ftalowego) stosowanych w różnych gałęziach przemysłu. Wykorzystuje się je przede wszystkim jako plastyfikatory – substancje poprawiające trwałość tworzyw sztucznych i nadające im elastyczność. Rozpowszechnienie stosowania ftalanów sprawiło, że znajdują się w wielu artykułach codziennego użytku: opakowaniach, zabawkach, wyrobach medycznych, plastikowych naczyniach.

Dlaczego ftalany są szkodliwe?

Ftalany z plastikowych opakowań czy naczyń mogą przenikać do żywności, a wraz z nią do organizmu człowieka. Udowodniono związek między narażeniem na ftalany a zwiększonym ryzykiem zaburzeń endokrynologicznych i neurologicznych, a także zwiększoną zachorowalnością na astmę i alergie.

Ekspozycja na ftalany w okresie ciąży może skutkować porodem przedwczesnym lub stanem przedrzucawkowym, a u dzieci nieprawidłowościami w funkcjonowaniu układu rozrodczego oraz w rozwoju psychicznym. Dzieci narażone na ftalany rodzą się z mniejszą masą urodzeniową.

Ftalany – jak unikać narażenia?

Aby ograniczyć narażenie na ftalany, potrzebne są nowe rozwiązania na szczeblu administracyjnym – odpowiednie przepisy i wytyczne regulujące pracę zakładów przetwórstwa spożywczego (wykorzystywane opakowania czy środki ochrony osobistej). Niezbędne są również kampanie edukacyjne oraz działania mające na celu zwiększenie dostępności zdrowej i świeżej żywności (z badania Uniwersytetu Waszyngtońskiego wynika, że po żywność wysoko przetworzoną szczególnie często sięgają kobiety w trudnej sytuacji ekonomicznej oraz z niższym wykształceniem).

My, jako konsumenci, też mamy wybór! Unikajmy produktów gotowych – paczkowanych bułek, frytek i ciast, napojów w plastikowych butelkach, gotowych dań. Wybierajmy zamiast nich świeże produkty. Nie kupujmy zafoliowanych warzyw i owoców – wybierzmy te sprzedawane luzem.