Zaburzenia lękowe u dzieci - mały pacjent u psychologa
Weronika Grzywna

Zaburzenia lękowe u dzieci – objawy, terapia, przyczyny

Lęku doświadcza każdy z nas w różnych sytuacjach. W szczególności obecny jest w życiu dzieci, które w okresie dzieciństwa odczuwają go o różnym nasileniu. Czasami jednak nadmierny i nieuzasadniony lęk może świadczyć o zaburzeniach lękowych, które nieleczone mogą negatywnie wpływać na rozwój dziecka. Jakie są objawy zaburzeń lękowych u dzieci? Jak je leczyć?

  1. Jakie są objawy zaburzeń lękowych u dzieci?
  2. Skąd biorą się zaburzenia lękowe u dzieci?
  3. Jak pomóc dziecku z zaburzeniami lękowymi?
  4. Czy da się wyleczyć zaburzenia lękowe u dzieci?
  5. Dziecko z zaburzeniami lękowymi w przedszkolu i szkole – jak je wspierać?

Jakie są objawy zaburzeń lękowych u dzieci?

Zaburzenia lękowe są najczęstszym rodzajem zaburzeń psychicznych u dzieci oraz młodzieży. Charakteryzują się głównie intensywnym lękiem, który utrudnia codzienne funkcjonowanie. Wśród zaburzeń lękowych u dzieci wymienia się m.in.:

Symptomy zaburzeń lękowych u dzieci zależne będą od rodzaju konkretnego zaburzenia. Do objawów lęku separacyjnego zaliczamy np.:

  • niepokój w sytuacji oddzielenia od bliskich osób,
  • nadmierne zamartwianie się bezpieczeństwem rodziny,
  • odmawianie chodzenia do szkoły,
  • odmawianie spania we własnym łóżku.

W sytuacji rozdzielenia z bliską osobą dziecko odczuwa silne objawy lęku. Wówczas mogą również występować objawy somatyczne, takie jak bóle brzucha i głowy, wybuchy złości itp.

Objawy lęku uogólnionego to z kolei nadmierne zamartwianie się i lęk, które nie mają żadnej konkretnej przyczyny. Pozostałe symptomy to częste martwienie się o różne rzeczy, odmowa chodzenia do szkoły, zaburzenia snu, drażliwość, kołatanie serca, drżenie mięśni.

U dzieci mamy także do czynienia z różnego rodzaju fobiami, a więc lękiem przed określonymi sytuacjami lub przedmiotami. By można było dokonać diagnozy fobii u dziecka, lęk musi być obecny przez co najmniej 6 miesięcy. Co więcej, lęk pojawia się nie tylko w przypadku bezpośredniego kontaktu z danym obiektem/sytuacją, ale również w momencie, gdy dziecko wyobrazi sobie lub pomyśli o lękowym bodźcu.

Częstą fobią obserwowaną wśród dzieci jest np. fobia społeczna, która objawia się nasilonym lękiem przed uczestniczeniem w sytuacjach społecznych. Dziecko wówczas ogranicza kontakty z innymi, unika sytuacji społecznych, izoluje się od innych.

Sprawdź lekarstwa dla dzieci na DOZ.pl

Skąd biorą się zaburzenia lękowe u dzieci?

Przyczyny zaburzeń lękowych u dzieci do tej pory nie zostały do końca poznane. Do ich rozwoju mogą predysponować następujące czynniki:

  • nagłe zmiany życiowe, np. zmiana szkoły, śmierć bliskiej osoby, zmiana miejsca zamieszkania,
  • niewłaściwy styl wychowania,
  • naśladownictwo wzorców zachowań lękowych od rodziców/opiekunów,
  • traumatyczne doświadczenia,
  • brak poczucia bezpieczeństwa ze strony opiekunów,
  • brak wsparcia ze strony najbliższych.
W rozwoju zaburzeń lękowych u dzieci znaczenie mają też czynniki biologiczne takie jak zaburzenia równowagi neuroprzekaźników. Ponadto większe ryzyko zachorowania na zaburzenia lękowe obserwowane jest u dzieci, których rodzice/członkowie rodziny też cierpią lub cierpieli na zaburzenia lękowe.

Powiązane produkty

Jak pomóc dziecku z zaburzeniami lękowymi?

Co pomaga na stany lękowe u dzieci? To pytanie z pewnością zadaje sobie wielu rodziców, których dziecko zmaga się z nadmiernym lękiem. W takiej sytuacji należy przede wszystkim wspierać dziecko, okazywać mu zrozumienie i normalizować odczuwany przez nie lęk. Pod żadnym pozorem nie należy bagatelizować lęku ani go wyśmiewać. Co więcej, nie należy również samodzielnie stosować tzw. terapii szokowej, a więc wystawiania dziecka na lękowe bodźce.

Aby pomóc dziecku, najlepiej zgłosić się do specjalisty, który przeanalizuje problem małego pacjenta i na tej podstawie zaproponuje indywidualną ścieżkę leczenia.

Czy da się wyleczyć zaburzenia lękowe u dzieci?

Zaburzenia lękowe u dzieci oczywiście da się wyleczyć, ale by leczenie było skuteczne, powinno brać pod uwagę współpracę środowiska szkolnego lub przedszkolnego, rodziców, psychologa oraz psychiatry. Przebieg terapii zaburzeń lękowych u dzieci zależny będzie od indywidualnego przypadku i potrzeb dziecka.

W leczeniu zaburzeń lękowych najczęściej stosuje się:

  • psychoterapię poznawczo-behawioralną,
  • psychoterapię indywidualną,
  • psychoterapię grupową,
  • psychoterapię rodzinną,
  • psychoedukację rodziców/nauczycieli.
W niektórych przypadkach specjalista może także zadecydować o wdrożeniu leczenia farmakologicznego, niemniej jednak nie jest ono traktowane jako samodzielne leczenie, a jedynie uzupełnienie psychoterapii.

Dziecko z zaburzeniami lękowymi w przedszkolu i szkole – jak je wspierać?

Jak zostało już wspomniane, aby leczenie zaburzeń lękowych u dzieci było skuteczne, do współpracy należy włączyć nie tylko rodziców, ale i nauczycieli, wychowawcę i pedagoga/psychologa szkolnego. To, jak należy postępować z dzieckiem, zależne będzie od indywidualnego przypadku, ponieważ szczegółowe zalecenia zawsze formułuje psycholog po przeprowadzeniu diagnozy.

Zazwyczaj jednak nauczyciele powinni dbać o to, by tworzyć w szkole/przedszkolu sprzyjającą atmosferę, która buduje w dzieciach poczucie bezpieczeństwa i pozytywnie wpływa na ich integrację. Kluczową rolę odgrywa też zapewnienie wsparcia na terenie szkoły i upewnienie dziecka, że w razie potrzeby może porozmawiać z dorosłymi.

  1. Meslin-Kuźniak, A., Nowicka-Sauer, K. (2020). Psychoterapia poznawczo-behawioralna zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży ze szczególnym uwzględnieniem zaburzenia lękowego uogólnionego. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 20(4), 274–282.
  2. Dąbkowska-Mika, A., Dąbkowska, M. (2014). Czynniki ryzyka zaburzeń lękowych u dzieci. Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 14(2), 127–129.
  3. Last, C.G. i in. (1991). Anxiety Disorders in Children and Their Families. Archives of General Psychiatry, 48(10), 928–934.
  4. Masi, G., Mucci, M., Millepiedi, S. (2001). Separation Anxiety Disorder in Children and Adolescents. CNS Drugs, 15(2), 93–104.
  5. Masi, G. i in. (2004). Generalized Anxiety Disorder in Referred Children and Adolescents. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 43(6), 752–760.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij