Fobia społeczna – przyczyny, objawy oraz leczenie zespołu lęku społecznego - portal DOZ.pl
Fobia społeczna – przyczyny, objawy oraz leczenie zespołu lęku społecznego
Katarzyna Jowik

Fobia społeczna – przyczyny, objawy oraz leczenie zespołu lęku społecznego

Fobia społeczna (inaczej socjofobia, lęk społeczny, nerwica społeczna, ang. social phobia) to jedno z zaburzeń, gdy człowiek unika sytuacji wymagających kontaktów społecznych z powodu silnego lęku przed oceną innych, wyśmianiem lub odrzuceniem. Takie wycofanie z życia społecznego sprzyja m.in. stanom obniżonego nastroju i depresji, napadom paniki, uzależnieniom bądź pogorszeniu ogólnego stanu zdrowia. Poza oczywistym cierpieniem psychicznym chory doświadcza typowych dla silnego lęku objawów autonomicznych, np. pocenie się, drżenia rąk, kołatanie serca, duszność i wrażenie dławienia się, ucisk w klatce piersiowej. 

Osoby doświadczające fobii zazwyczaj są zainteresowane inicjatywami i kontaktami międzyludzkimi, jednak z powodu niskiej samooceny i braku wiary we własne umiejętności w połączeniu z narzuconymi sobie wysokimi standardami (nienaganna dykcja, wygląd, zachowanie czy nieograniczona wiedza w tematach rozmów) unikają takich sytuacji.  

Socjofobia jest zjawiskiem szeroko rozpowszechnionym – ocenia się, że około 7-12% populacji zmaga się z tym zaburzeniem, a pierwsze objawy mogą występować już we wczesnym dzieciństwie. 

Wiele osób martwi się w różnych sytuacjach społecznych, jednak jeśli lęk jest bardzo silny i uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie, należy rozważyć, czy powodem nie jest socjofobia, a następnie skonsultować to ze specjalistą – psychoterapeutą bądź lekarzem psychiatrą.

Fobia społeczna – przyczyny 

Jakie są przyczyny lęku przed ludźmi? Jak wszystkie choroby psychiczne, etiologia pozostaje wieloczynnikowa i – na razie – nie w pełni opracowana. Wymienia się: 

  • czynniki neurobiologiczne – w wielu badaniach naukowych zauważono związek fobii społecznej ze zmianami funkcjonowania układu dopaminergicznego mózgu (to tzw. układ nagrody, związany także m.in. z emocjami, pozytywnym wzmocnieniem, adaptacją do sytuacji stresowych), układu serotoninergicznego (serotonina to związek niezbędny w procesach snu i relaksacji, ponadto zaburzenia jej metabolizmu stanowią jeden z mechanizmów rozwoju depresji, schizofrenii czy zaburzeń lękowych), a także na innych szlakach, 
  • czynniki środowiskowe – czynniki mogące sprzyjać rozwojowi fobii to stawianie nadmiernych wymagań bądź nadopiekuńczość rodziców, utrwalenie modelu zachowania unikania sytuacji społecznych, ale także doświadczenie bycia ofiarą przemocy lub publicznie wyśmianym w przeszłości bądź krytykowanym,
  • czynniki genetyczne – zauważono częstsze niż w całej populacji występowanie fobii u krewnych I stopnia osoby chorującej. 

Fobia społeczna – objawy 

Najczęstsze objawy fobii społecznej to:  

  • przerażenie codziennymi sytuacjami, jak spotkanie nieznajomego, rozmowa przez telefon, zakupy, inicjacja konwersacji, 
  • przytłaczające martwienie się o coś, co może się wydarzyć i być, zdaniem chorego, zawstydzające bądź kompromitujące (problematyczna sytuacja lub samo myślenie o niej wywołuje lęk i objawy somatyczne), 
  • opory przed podjęciem najprostszych działań z obawy przed byciem obserwowanym i ocenianym przez innych, silna obawa przed krytyką, 
  • unikanie kontaktu wzrokowego, 
  • lęk antycypacyjny (silna obawa przed powtórzeniem się napadu), 
  • unikanie aktywności społecznych, jak spotkania grupowe, imprezy, wycofanie społeczne, problemy z pracą, 
  • niska samoocena, 
  • objawy somatyczne, np. kołatania serca, pocenie się, drżenie rąk, nudności, hiperwentylacja, duszność i uczucie ucisku w klatce piersiowej. 

Polecane dla Ciebie

Fobia społeczna – leczenie 

Jak walczyć z fobią społeczną? Leczenie powinno przebiegać dwutorowo, łącząc psychoterapię z leczeniem farmakologicznym, jeśli jest ono konieczne. Według dotychczas prowadzonych analiz optymalny efekt uzyskiwano, gdy pacjent równocześnie otrzymywał pomoc terapeutyczną i leki, a oddziaływania psychoterapeutyczne znacząco poprawiały rezultaty terapii i zmniejszały odsetek nawrotów. 

Psychoterapia lęku społecznego 

W zakresie psychoterapii fobii społecznej najskuteczniejsza i najczęściej stosowana jest terapia poznawczo-behawioralna (ang. cognitive-behavioral therapy – CBT), skupiająca się na aktualnie występujących problemach. Podczas niej pacjent uczy się, jak sobie radzić z sytuacjami rosnącego niepokoju, w jaki sposób zmienić interpretację niepokojących myśli przypisywanych określonym sytuacjom społecznym. Terapia poznawczo-behawioralna może wywrzeć korzystny efekt w zmianie postrzegania sytuacji społecznych, poprawie samooceny i uporaniu się z negatywnymi przekonaniami na własny temat. Często zawiera w sobie ćwiczenia relaksacyjne, trening redukcji stresu i techniki umiejętności interpersonalnych – asertywności, odpowiedzi na krytykę, argumentacji i wielu innych. Terapia lęku społecznego trwa zazwyczaj około 12-20 sesji, jednak czas jej trwania jest uzależniony w praktyce od indywidualnej sytuacji. 

Leczenie farmakologiczne lęku społecznego 

W leczeniu farmakologicznym stosuje się głównie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), m.in. paroksetynę, sertralinę i fluwoksaminę, a w przypadku braku spodziewanego efektu – leki z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) oraz benzodiazepiny. Wymienione farmaceutyki mają działanie przeciwlękowe (anksjolityczne), obniżające napięcie, przeciwdepresyjne i aktywizujące. 

Zdarza się, że pomimo zastosowania konkretnego leczenia farmakologicznego pacjent nie obserwuje poprawy dotychczasowego stanu. Należy pamiętać, że leki stosowane w psychiatrii potrzebują czasu, często 4-8 tygodni, na zadziałanie i zmniejszenie objawów. Ponadto ewentualne niepowodzenie w stosowaniu danej metody nie świadczy o braku rozwiązań – swoje obawy i wątpliwości należy zgłaszać lekarzowi psychiatrze, aby móc wspólnie wypracować najlepszy plan terapii. 

Rozpowszechnienie i konsekwencje rozwoju fobii społecznej sprawiają, że jest ona ważnym problemem społecznym. Nie istnieją skuteczne, a zarazem bezpieczne leki przeciwlękowe bez recepty. Ukrywanie problemu sprzyja narastaniu objawów – nie bójmy się podzielić problemem z zaufaną, bliską osobą i pójść po profesjonalną pomoc do specjalistów: lekarza psychiatry i psychoterapeuty. 

Zawarte w powyższym artykule treści mają charakter informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić wizyty u lekarza i bezpośredniego zbadania pacjenta.

  1. M. Jarema, J. Rabe-Jabłońska, Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011. 
  2. P. Gałecki, A. Szulc, Psychiatria, Edra Urban & Partner, Wrocław 2018. 
  3. A. Mosiołek, Leczenie zaburzeń lękowych – przewodnik, “podyplomie.pl” [online], https://podyplomie.pl/psychiatria/31429,leczenie-zaburzen-lekowych-przewodnik, [dostęp:] 09.12.2019. 
  4. National Health Service, Social anxiety (social phobia), “nhs.uk” [online], https://www.nhs.uk/conditions/social-anxiety/, [dostęp:] 09.12.2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Marihuana – skutki palenia i wpływ na zdrowie. Marihuana a THC i CBD

    Zastanawiasz się, jakie są efekty zażywania marihuany, czy to narkotyk, czy uzależnia? Czy jest szkodliwa lub ma skutki uboczne? Jak długo działa? Jakie są skutki długotrwałego palenia? Jaki ma wpływ na płodność? Zapraszamy do lektury poniższego artykułu. 

  • 5 zdrowych postanowień na Nowy Rok. Co warto zmienić?

    Istnieje kilka sfer życia, które warto uporządkować niezależnie od pory. Powoli, małymi krokami, ale zdecydowanie i sukcesywnie.  Oto kilka postanowień noworocznych – wystarczy wybrać jedno, a wiele dobrego zrobimy dla siebie i czasami też dla naszych najbliższych.

  • Biofeedback – na czym polega? Zastosowanie u dzieci i u dorosłych. Trening biofeedback – efekty

    Biofeedback (biologiczne sprzężenie zwrotne) to nieinwazyjna metoda terapii polegająca na monitorowaniu przez specjalne urządzenie zmian fizjologicznych organizmu. Ma to na celu lepsze rozpoznawanie wpływu myśli i uczuć na fizjologię, dzięki czemu pacjent może nauczyć się kontrolować te funkcje organizmu, nad którymi w normalnych warunkach nie można panować (fale mózgowe czy napięcie mięśni). Biofeedback jest wykorzystywany w terapii dzieci i dorosłych z zaburzeniami koncentracji, stanami lękowymi, depresją, nadpobudliwością, padaczką, zaburzeniami autystycznymi czy niską odpornością na stres.

  • Jak odprężyć się przed świętami? Sprawdzone sposoby na przedświąteczny relaks

    Końcówka roku to zdecydowanie jeden z najgorętszych okresów na przestrzeni dwunastu kolejnych miesięcy kalendarzowych. Niezaprzeczalnie to właśnie grudzień króluje w tym rankingu, co ma związek z obchodzonymi w tym czasie Świętami Bożego Narodzenia. Skupiamy wtedy całą swoją energię, aby jak najlepiej się do nich przygotować. Pociąga to jednak za sobą spory stres, który, kumulując się, może wpływać negatywnie zarówno na nas samych, jak i na otoczenie, w którym się znajdujemy. W dalszej części artykułu opowiem o kilku sprawdzonych sposobach na zrelaksowanie się i złapanie oddechu w tym i tak już niełatwym dla nas wszystkich czasie. 

  • Co to jest social jet lag? Jak zaburzenia naturalnego rytmu dobowego wpływają na nasze zdrowie i samopoczucie?

    Badania sugerują, że tendencja do regularnego snu w ciągu tygodnia i nagła zmiana tego wzorca w weekendy jest niekorzystna dla zdrowia i niesie za sobą przyrost masy ciała, zwiększone ryzyko nowotworów, depresji, chorób serca i schorzeń przewlekłych, takich jak cukrzyca. Czym jest chronotyp i co ma wspólnego z naszym samopoczuciem? Jak uporać się z tzw. społecznym jet lagiem?

  • THC a zdrowie – dlaczego tetrahydrokannabinol jest niebezpieczny?

    THC, czyli tetrahydrokannabinol, to najpopularniejszy składnik konopi znany niemalże na całym świecie. Jego popularność sprawiła, ze jest równocześnie najlepiej przebadaną substancją zawartą w tej rodzinie roślin. Opinia publiczna łączy THC z właściwościami psychoaktywnymi i uzależniającymi. Co to jest THC? Jak wpływa na organizm? Test na THC co warto wiedzieć? Jak przebiega oczyszczanie organizmu z THC? Podpowiadamy. 

  • Kannabinoidy – czym są i jak działają? Jaki mają wpływ na zdrowie?

    Kannabinoidy to niezwykle intensywnie badana grupa składników pochodzenia roślinnego. Ogromne pieniądze kierowane ze źródeł państwowych oraz komercyjnych powodują, że wiemy o tych składnikach coraz więcej. Kto z nas nie słyszał o marihuanie lub olejku CBD? To najpopularniejsze produkty, które zawierają kannabinoidy. Jest ich jednak na rynku zdecydowanie więcej.  

  • „Urwany film” po spożyciu alkoholu. Co wtedy dzieje się z mózgiem?

    Nadużywanie alkoholu jest związane z wieloma długotrwałymi problemami zdrowotnymi. Jedną z konsekwencji może być upośledzenie funkcji poznawczych i pamięci. Niektóre osoby po spożyciu alkoholu wykonują różne czynności, nawet złożone zadania, o których potem nie pamiętają. Naukowcy odkryli mechanizm, który jest molekularną podstawą tego zjawiska i mają nadzieję, że lepsze zrozumienie problemu pozwoli zapobiec wielu negatywnym konsekwencjom.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij