Fobia społeczna – przyczyny, objawy oraz leczenie zespołu lęku społecznego
Katarzyna Jowik

Fobia społeczna – przyczyny, objawy oraz leczenie zespołu lęku społecznego

Fobia społeczna (inaczej socjofobia, lęk społeczny, nerwica społeczna, ang. social phobia) to jedno z zaburzeń, gdy człowiek unika sytuacji wymagających kontaktów społecznych z powodu silnego lęku przed oceną innych, wyśmianiem lub odrzuceniem. Takie wycofanie z życia społecznego sprzyja m.in. stanom obniżonego nastroju i depresji, napadom paniki, uzależnieniom bądź pogorszeniu ogólnego stanu zdrowia. Poza oczywistym cierpieniem psychicznym chory doświadcza typowych dla silnego lęku objawów autonomicznych, np. pocenie się, drżenia rąk, kołatanie serca, duszność i wrażenie dławienia się, ucisk w klatce piersiowej. 

Osoby doświadczające fobii zazwyczaj są zainteresowane inicjatywami i kontaktami międzyludzkimi, jednak z powodu niskiej samooceny i braku wiary we własne umiejętności w połączeniu z narzuconymi sobie wysokimi standardami (nienaganna dykcja, wygląd, zachowanie czy nieograniczona wiedza w tematach rozmów) unikają takich sytuacji.  

Socjofobia jest zjawiskiem szeroko rozpowszechnionym – ocenia się, że około 7-12% populacji zmaga się z tym zaburzeniem, a pierwsze objawy mogą występować już we wczesnym dzieciństwie. 

Wiele osób martwi się w różnych sytuacjach społecznych, jednak jeśli lęk jest bardzo silny i uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie, należy rozważyć, czy powodem nie jest socjofobia, a następnie skonsultować to ze specjalistą – psychoterapeutą bądź lekarzem psychiatrą.

Fobia społeczna – przyczyny 

Jakie są przyczyny lęku przed ludźmi? Jak wszystkie choroby psychiczne, etiologia pozostaje wieloczynnikowa i – na razie – nie w pełni opracowana. Wymienia się: 

  • czynniki neurobiologiczne – w wielu badaniach naukowych zauważono związek fobii społecznej ze zmianami funkcjonowania układu dopaminergicznego mózgu (to tzw. układ nagrody, związany także m.in. z emocjami, pozytywnym wzmocnieniem, adaptacją do sytuacji stresowych), układu serotoninergicznego (serotonina to związek niezbędny w procesach snu i relaksacji, ponadto zaburzenia jej metabolizmu stanowią jeden z mechanizmów rozwoju depresji, schizofrenii czy zaburzeń lękowych), a także na innych szlakach, 
  • czynniki środowiskowe – czynniki mogące sprzyjać rozwojowi fobii to stawianie nadmiernych wymagań bądź nadopiekuńczość rodziców, utrwalenie modelu zachowania unikania sytuacji społecznych, ale także doświadczenie bycia ofiarą przemocy lub publicznie wyśmianym w przeszłości bądź krytykowanym,
  • czynniki genetyczne – zauważono częstsze niż w całej populacji występowanie fobii u krewnych I stopnia osoby chorującej. 
Zobacz ofertę preparatów na stres na DOZ.pl

Fobia społeczna – objawy 

Najczęstsze objawy fobii społecznej to:  

  • przerażenie codziennymi sytuacjami, jak spotkanie nieznajomego, rozmowa przez telefon, zakupy, inicjacja konwersacji, 
  • przytłaczające martwienie się o coś, co może się wydarzyć i być, zdaniem chorego, zawstydzające bądź kompromitujące (problematyczna sytuacja lub samo myślenie o niej wywołuje lęk i objawy somatyczne), 
  • opory przed podjęciem najprostszych działań z obawy przed byciem obserwowanym i ocenianym przez innych, silna obawa przed krytyką, 
  • unikanie kontaktu wzrokowego, 
  • lęk antycypacyjny (silna obawa przed powtórzeniem się napadu), 
  • unikanie aktywności społecznych, jak spotkania grupowe, imprezy, wycofanie społeczne, problemy z pracą, 
  • niska samoocena, 
  • objawy somatyczne, np. kołatania serca, pocenie się, drżenie rąk, nudności, hiperwentylacja, duszność i uczucie ucisku w klatce piersiowej. 

Powiązane produkty

Fobia społeczna – leczenie 

Jak walczyć z fobią społeczną? Leczenie powinno przebiegać dwutorowo, łącząc psychoterapię z leczeniem farmakologicznym, jeśli jest ono konieczne. Według dotychczas prowadzonych analiz optymalny efekt uzyskiwano, gdy pacjent równocześnie otrzymywał pomoc terapeutyczną i leki, a oddziaływania psychoterapeutyczne znacząco poprawiały rezultaty terapii i zmniejszały odsetek nawrotów. 

Psychoterapia lęku społecznego 

W zakresie psychoterapii fobii społecznej najskuteczniejsza i najczęściej stosowana jest terapia poznawczo-behawioralna (ang. cognitive-behavioral therapy – CBT), skupiająca się na aktualnie występujących problemach. Podczas niej pacjent uczy się, jak sobie radzić z sytuacjami rosnącego niepokoju, w jaki sposób zmienić interpretację niepokojących myśli przypisywanych określonym sytuacjom społecznym. Terapia poznawczo-behawioralna może wywrzeć korzystny efekt w zmianie postrzegania sytuacji społecznych, poprawie samooceny i uporaniu się z negatywnymi przekonaniami na własny temat. Często zawiera w sobie ćwiczenia relaksacyjne, trening redukcji stresu i techniki umiejętności interpersonalnych – asertywności, odpowiedzi na krytykę, argumentacji i wielu innych. Terapia lęku społecznego trwa zazwyczaj około 12-20 sesji, jednak czas jej trwania jest uzależniony w praktyce od indywidualnej sytuacji. 

Leczenie farmakologiczne lęku społecznego 

W leczeniu farmakologicznym stosuje się głównie selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), m.in. paroksetynę, sertralinę i fluwoksaminę, a w przypadku braku spodziewanego efektu – leki z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) oraz benzodiazepiny. Wymienione farmaceutyki mają działanie przeciwlękowe (anksjolityczne), obniżające napięcie, przeciwdepresyjne i aktywizujące. 

Zdarza się, że pomimo zastosowania konkretnego leczenia farmakologicznego pacjent nie obserwuje poprawy dotychczasowego stanu. Należy pamiętać, że leki stosowane w psychiatrii potrzebują czasu, często 4-8 tygodni, na zadziałanie i zmniejszenie objawów. Ponadto ewentualne niepowodzenie w stosowaniu danej metody nie świadczy o braku rozwiązań – swoje obawy i wątpliwości należy zgłaszać lekarzowi psychiatrze, aby móc wspólnie wypracować najlepszy plan terapii. 

Rozpowszechnienie i konsekwencje rozwoju fobii społecznej sprawiają, że jest ona ważnym problemem społecznym. Nie istnieją skuteczne, a zarazem bezpieczne leki przeciwlękowe bez recepty. Ukrywanie problemu sprzyja narastaniu objawów – nie bójmy się podzielić problemem z zaufaną, bliską osobą i pójść po profesjonalną pomoc do specjalistów: lekarza psychiatry i psychoterapeuty. 

Zawarte w powyższym artykule treści mają charakter informacyjno-edukacyjny i nie mogą zastąpić wizyty u lekarza i bezpośredniego zbadania pacjenta.

  1. M. Jarema, J. Rabe-Jabłońska, Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011. 
  2. P. Gałecki, A. Szulc, Psychiatria, Edra Urban & Partner, Wrocław 2018. 
  3. A. Mosiołek, Leczenie zaburzeń lękowych – przewodnik, “podyplomie.pl” [online], https://podyplomie.pl/psychiatria/31429,leczenie-zaburzen-lekowych-przewodnik, [dostęp:] 09.12.2019. 
  4. National Health Service, Social anxiety (social phobia), “nhs.uk” [online], https://www.nhs.uk/conditions/social-anxiety/, [dostęp:] 09.12.2019.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przyczyny i objawy nerwicy – jakie są rodzaje i jak objawiają się zaburzenia nerwicowe?

    Nerwica to niepsychotyczne zaburzenie psychiczne, którego przyczyn upatruje się najczęściej w czynnikach środowiskowych oraz genetycznych. Objawy nerwicy nie obejmują wyłącznie sfery psychicznej (lęk, natrętne myśli), mogą także pochodzić ze strony układu oddechowego (np. trudności z oddychaniem), układu krążenia (np. przyspieszone tempo pracy serca), układu nerwowego (np. dezorientacja) czy układu pokarmowego (np. nudności i wymioty). W jaki jeszcze sposób mogą objawiać się zaburzenia nerwicowe?

  • Typy osobowości – jakie są? Charakterystyka

    Ludzie różnią się między sobą wyglądem, ale również – a może przede wszystkim – osobowością i charakterem. Warto poznać, w jaki sposób nauka odnosi się do tych kwestii i jakie typy osobowości wyodrębniali poszczególni badacze i myśliciele. W ten sposób możemy się również dowiedzieć, który typ osobowości sami posiadamy.

  • Dyskryminacja w pracy ze względu na zdrowie, w tym zdrowie psychiczne

    Dyskryminacja w miejscu pracy jest problemem, który dotyka wiele osób w całej Polsce. Jedną z indywidualnych cech każdego człowieka, na podstawie której można spotkać się z dyskryminacją, jest zdrowie, w tym zdrowie psychiczne.

  • Jak rozpoznać "męską" depresję? Kto ma wiedzieć?

    Depresja to choroba, która może dotyczyć każdej płci, jednak niektóre cechy męskiej kultury i społeczeństwa mogą wpływać na to, w jaki sposób mężczyźni doświadczają i wyrażają objawy depresji.    

  • Wyzwania dla zdrowia psychicznego po pandemii COVID-19

    Jeszcze nigdy wcześniej nie żyliśmy w tak kosmopolitycznych warunkach. Świat trzymamy w telefonie, a na telekonferencjach łączymy się transnarodowo, międzykulturowo, interkontynentalnie. Podobnie szukamy konsultacji wirtualnych i teleporad ze specjalistami zdrowia i jedyne, co może stanowić barierę, to strefa czasowa i koszty.

  • Choroby psychiczne i związki. Jak żyć z osobą chorą psychicznie?

    Według badań przeprowadzonych przez Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie nawet 25% Polaków może doświadczać w swoim życiu trudności z zakresu zdrowia psychicznego. Oznacza to, że ok. 9 milionów osób boryka się z problemami wymagającym terapii lub przynajmniej konsultacji ze specjalistą z zakresu zdrowia psychicznego. Oczywiście liczby te nie dają pełnego obrazu sytuacji i nie uwzględniają osób w przejściowych kryzysach psychicznych na skutek trudnych lub traumatycznych wydarzeń z życia. Problem ten może dotyczyć nawet połowy wszystkich dorosłych – oczywistym jest więc, że duża część z tych osób może tworzyć w tym czasie związki.

  • Zdrowie psychiczne: gdzie zwrócić się o pomoc?

    Coraz więcej słyszymy o konieczności dbania o swoje zdrowie psychiczne. Informacje o tym, jak to zrobić, obiegają internet, powstają kolejne poradniki, w których zawarte są sposoby, na czym owa dbałość ma się opierać.

  • Anhedonia – czym jest? Jak odzyskać radość z życia?

    Czujesz, że nic nie sprawia Ci przyjemności? Rzeczy, które kiedyś Cię cieszyły, teraz nie mają żadnego znaczenia? Być może doświadczasz anhedonii, która niesie za sobą wiele negatywnych konsekwencji. Anhedonia jest nie tylko jednym z objawów depresji, ale również współwystępuje z innymi trudnościami o podłożu psychicznym.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij