Martwy ząb – czy boli, ile wytrzyma i czy trzeba wyrywać?
Barbara Chmielewska

Martwy ząb – czy boli, ile wytrzyma i czy trzeba wyrywać?

Martwy ząb to taki, w którego wnętrzu dochodzi do utraty żywotności miazgi lub zostanie ona usunięta w wyniku leczenia kanałowego. Ząb taki odpowiednio opracowany może przez wiele lat spełniać dalej swoją rolę. Bywa, że martwy ząb zmienia swój kolor, wówczas w dużej części przypadków możliwe jest wybielanie. Ząb, który nie jest unerwiony nie boli.

Martwy ząb – czym jest?

Jamę zęba (jego wnętrze) wypełnia bogato unaczyniona i unerwiona tkanka zwana miazgą. Znajduje się ona zarówno w części koronowej, jak i korzeniu/korzeniach zęba. Gałązki naczyniowe i włókna nerwowe, biegnące od okolicznych naczyń i nerwów, wnikają do jamy zęba przez otwór wierzchołkowy, zlokalizowany na szczycie kanału korzeniowego. Żywa miazga ma zdolność do zwalczania infekcji i stanowi barierę obronną dla organizmu.

Jeśli dojdzie do utraty jej żywotności, ząb określamy jako martwy. Martwa miazga, będąca ogniskiem infekcji, stanowi zagrożenie dla otaczających tkanek oraz odległych narządów. Musi więc zostać usunięta, a system kanałów opracowany, zdezynfekowany i wypełniony specjalnym materiałem (gutaperka). Takie postępowanie nazywamy leczeniem kanałowym (endodontycznym). Aby ocenić stan miazgi, stosuje się badanie kliniczne, radiologiczne oraz różne testy, np. termiczny (ząb martwy nie reaguje na zimno i na opukiwanie).

Przyczyny – choroby i procedury medyczne

Najczęstszą przyczyną martwego zęba, czyli utraty żywotności miazgi, jest próchnica. Do uszkodzeń miazgi może tez dochodzić z innych przyczyn, np. urazów, ścierania się zębów czy opracowywania ubytku. Pierwszym dostrzegalnym klinicznie etapem próchnicy jest biała plama, która jest przedubytkowym etapem choroby.

Szkliwo na skutek działania kwasów wytwarzanych przez bakterie płytki nazębnej zmienia swoją strukturę. Traci minerały i staje się bardziej miękkie, porowate, szorstkie. Wczesne rozpoznanie tego stanu daje szanse na modyfikację higieny i wdrożenie leczenia nieinwazyjnego, polegającego na remineralizacji (uwapnieniu) zmiany przy użyciu odpowiednich preparatów. W przypadku postępu choroby dochodzi do odłamania się szkliwa i powstania ubytku. Następnie próchnica obejmuje zębinę, co ma negatywny wpływ na miazgę, której wypustki biegną w kanalikach zębinowych. W konsekwencji może dojść do nieodwracalnego stanu zapalnego i obumarcia miazgi.

Powiązane produkty

Objawy martwego zęba – jak rozpoznać?

Nieodwracalne zapalenie miazgi, prowadzące do martwicy i będące wskazaniem do leczenia kanałowego, może mieć przebieg objawowy i bezobjawowy. Zapalenie ostre charakteryzuje się występowaniem bólu samoistnego, nocnego. Początkowo ząb reaguje na ciepło i zimno, potem zimno przynosi ulgę. Reakcja na bodźce jest przedłużona. Pacjent może mieć problem z lokalizacją źródła bólu.

W przypadku zębów z martwą miazgą ból może występować lub nie. Zęby martwe mogą stracić połysk, mieć mniejszą przezierność i zmienić barwę – ciemnieją i przybierają szary odcień.

W sytuacji gdy stan zapalny z systemu kanałów przejdzie poza wierzchołek korzenia, może rozwinąć się ostre zapalenie tkanek okołowierzchołkowych. Pacjent odczuwa wówczas ból zęba przy nagryzaniu i ma uczucie wysadzania zęba. Może pojawić się obrzęk wewnątrz- i zewnątrzustny oraz uformować ropień.

Jeśli zapalenie okołowierzchołkowe ma charakter przewlekły, np. w zębach z przetoką, ból pojawia się tylko w momencie zaostrzenia. Martwy ząb to także ząb po leczeniu endodontycznym. Na zdjęciu rentgenowskim widoczny jest wówczas opracowany i wypełniony system kanałów korzeniowych. Większość zębów po takim leczeniu nie daje żadnych dolegliwości.

Jak wygląda martwy ząb?

Na zdjęciu martwy ząb po usunięciu korzenia (depulpacji).

Czy martwy ząb boli?

Ząb po leczeniu kanałowym powinien być kontrolowany przynajmniej przez rok. O powodzeniu zabiegu będzie świadczyć m.in. brak bólu, obrzęku, przetoki oraz właściwy obraz na zdjęciu radiologicznym.

W przypadku utrzymującego się bólu po leczeniu kanałowym lub gdy pojawi się on po pewnym czasie, należy przeprowadzić dokładną diagnostykę. Dolegliwości mogą być spowodowane m.in. nieodnalezieniem wszystkich kanałów bądź ich niewłaściwym opracowaniem i wypełnieniem. W obu przypadkach wskazane jest przeprowadzenie reendo (ponownego leczenia kanałowego).

Przyczyną bólu może być też pionowe pęknięcie korzenia. Dochodzi do niego w 2–5 proc. przypadków. Jednym z objawów sugerujących to powikłanie jest ból przy nagryzaniu, zwłaszcza w ostatniej fazie. Rokowanie jest niekorzystne i zazwyczaj konieczna jest ekstrakcja zęba.

Czy martwy ząb może wypaść?

O sukcesie terapeutycznym w przypadku zębów leczonych kanałowo decydować będzie przede wszystkim poprawność oczyszczenia i wypełnienia sytemu kanałów korzeniowych, brak lub obecność zmian okołowierzchołkowych oraz właściwa rekonstrukcja korony zęba. Badania pokazują, że główną przyczyną utraty zębów po leczeniu endodontycznym jest ich niepoprawna odbudowa. 

Drugim powodem usuwania zębów są choroby przyzębia (paradontoza). Należy pamiętać, że w zębach martwych doszło zwykle do znacznej utraty tkanek twardych z powodu próchnicy. Samo leczenie kanałowe wymaga wytworzenia dostępu do systemu kanałów korzeniowych, co jeszcze nieznacznie osłabia wytrzymałość zęba (ok. 5 proc.). Tkanki stają się też bardziej kruche na skutek odwodnienia, spowodowanego martwicą miazgi. Wszystko to zwiększa niebezpieczeństwo złamania, które w przypadku zębów martwych często przebiega w sposób uniemożliwiający ich ponowną rekonstrukcję.

Wybielanie martwego zęba

Zęby mogą ulec przebarwieniu z wielu powodów, m.in. martwicy i leczenia kanałowego. Aby odbudowa korony wyglądała estetycznie, konieczne może być wybielanie. Dotyczy to nie tylko sytuacji, gdy ząb ma być odbudowany materiałem kompozytowym. W przypadku zakładania licówek czy koron cały efekt może zostać zepsuty przeświecająca szarą szyjką zęba. Aby tego uniknąć, należy wykonać wybielanie.

Do wnętrza korony zakłada się kilkakrotnie, w odstępach 3–7 dni, środek utleniający aż do uzyskania porządnego efektu. Następnie wykonuje się ostateczną odbudowę. Ponieważ z czasem obserwuje się nawrót przebarwienia – według badań jest to 25 proc. po 5 latach oraz 40 proc. po 8 latach – lekarz może zaproponować okresowe (co 6 miesięcy) wybielanie zewnętrzne za pomocą szyny wybielającej.

Martwy ząb – czy zakładać licówki?

Licówki porcelanowe są preferowanym sposobem rekonstrukcji zębów przednich, choć w niektórych przypadkach dobrą alternatywą mogą być też licówki kompozytowe.

Dzięki uzupełnieniom porcelanowym można uzyskać doskonały efekt estetyczny, a preparacja tkanek zęba jest bardzo mała, co jest zgodne z zasadami stomatologii minimalnie interwencyjnej. W przypadku zębów martwych są jednak dwa podstawowe ograniczenia do ich zastosowania:

  • ząb nie może być znacznie przebarwiony,
  • musi być wystarczająca ilość tkanek własnych, umożliwiająca trwałe osadzenie licówki.

Przed przystąpieniem do preparacji zębów pod licówki lekarz wykonuje tymczasową odbudowę z kompozytu. Dzięki temu może zwizualizować planowany efekt leczenia, omówić go z pacjentem oraz sprawdzić, jak wygląda fonetyka (wymawianie słów przez pacjenta). Po uzyskaniu akceptacji przystępuje się do właściwego leczenia.

Martwy ząb – czy i kiedy usuwać?

Często pacjenci pytają, ile wytrzyma martwy ząb. Według badań zęby prawidłowo odbudowane i przeleczone endodontycznie oraz uzupełnienia oparte na implantach mają zbliżony okres przetrwania w jamie ustnej.
Dlatego przy podejmowaniu decyzji – własny ząb czy wszczepienie implantu – bierze się pod uwagę dodatkowe kwestie, m.in.:

  • oczekiwania pacjenta,
  • stan zdrowia pacjenta,
  • przyjmowane leki,
  • palenie papierosów,
  • stan zdrowia tkanek przyzębia (dziąseł) i tkanek twardych (kości),
  • kwestie protetyczne, np. czy ząb ma być filarem korony lub mostu.

Nie należy jednak zapominać, że nie każdy ząb będzie się kwalifikował do leczenia endodontycznego. Przeciwwskazaniem będzie np. znaczny stopień utraty twardych tkanek zęba, uniemożliwiający jego odbudowę, duże perforacje (powstałe podczas leczenia lub na skutek procesu chorobowego połączenia między komorą lub korzeniem zęba a tkankami otaczającymi) czy resorpcje (patologiczna utrata twardych tkanek zęba, np. wierzchołka korzenia).

Martwy ząb u dziecka

W przypadku nieodwracalnego zapalenia lub martwicy miazgi w zębach mlecznych możliwe jest leczenie kanałowe lub ekstrakcja (usunięcie) zęba. Utrzymanie zębów mlecznych do czasu ich fizjologicznej wymiany jest bardzo ważne dla prawidłowego rozwoju jamy ustnej i zapobiegania m.in. wadom zgryzu i wymowy. Jednak decyzja o ich leczeniu endodontycznym jest trudniejsza niż w przypadku zębów stałych i wymaga analizy wielu czynników. Ogólnie jest ono możliwe tylko u dzieci zdrowych, nieobciążonych chorobami systemowymi. Nie powinno się go podejmować w sytuacji, gdy istnieje ryzyko rozprzestrzeniania się zakażenia – np. u dzieci z niedoborami odporności.

Poza tym pacjent musi być w stanie współpracować z lekarzem. Należy pamiętać, że ok. 2–4 lata przed wymianą danego zęba mlecznego na ząb stały rozpoczyna się resorpcja (skracanie) jego korzeni. Tylko zęby bez resorpcji lub z resorpcją niewielkiego stopnia mogą być zakwalifikowane do leczenia kanałowego. Przeciwwskazaniem do leczenia jest też znaczne zniszczenie korony zęba, skomplikowana morfologia korzeni, obecność obrzęku i przetoki. Kanały w zębach mlecznych wypełnia się resorbowalnymi pastami.

  1. Jańczuk Z., Kaczmarek U., Lipski M., Stomatologia zachowawcza z endodoncją. Zarys Kliniczny, Warszawa 2014.
  2. Żarow M., Endoprotetyka. Przewodnik dla praktyki., Warszawa 2019.
  3. Bulwicka P., Stany nagłe w endodoncji – cz.2, „Stomatologia po Dyplomie” 2016, 12.
  4. Tomaszewska I., Goncerz G., konsultacja Olczak–Kowalczyk D., Leczenie chorób miazgi zębów mlecznych oraz zębów stałych z nieukończonym rozwojem korzenia, „Medycyna Praktyczna. Stomatologia” 2014, 4.
  5. Krzyżak M., Klimczyk–Święch M., Gardiasz M., Leczenie endodontyczne zębów mlecznych – techniki postępowania, materiały obturacyjne. Przykłady kliniczne, „TPS” 2020, 2.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Czym jest diastema i jak ją leczyć?

    Diastema popularnie określana jest jako przerwa między zębami. To nie tylko cecha szczególna, a dla niektórych defekt lub dodatkowy atrybut urody, to także możliwa przyczyna zaburzeń funkcjonalnych. Przyczyny tego defektu mogą być różne. Nie zawsze wymaga leczenia. Diastema fizjologiczna obserwowana u dzieci z czasem zanika. Diastemy zamyka się przy pomocy aparatów ortodontycznych lub odbudowy estetycznej, np. przy użyciu licówek.

  • Co to jest resekcja korzenia zęba – jak wygląda, jakie są wskazania?

    Resekcja wierzchołka korzenia jest zabiegiem wykonywanym przez lekarzy endodontów, którzy zajmują się leczeniem chorób miazgi zębowej i tkanek okołowierzchołkowych. Dzięki postępowi, jaki dokonał się w tej dziedzinie stomatologii, opisywany zabieg przeprowadzany jest coraz rzadziej. Po podaniu znieczulenia lekarz wykonuje cięcie w obrębie dziąsła. Pacjenci otrzymują osłonę antybiotykową oraz leki przeciwbólowe i przeciwzapalne.

  • Piaskowanie zębów – czym jest, jakie są wskazania i efekty?

    Piaskowanie zębów to zabieg wykonywany w celach higienizacyjnych i estetycznych, pozwala na usunięcie zanieczyszczeń gromadzących się na powierzchni zębów. Wykonany prawidłowo jest całkowicie bezpieczny i nie boli. Bardzo rzadko zdarza się uczulenie na piasek – tacy pacjenci muszą zrezygnować z zabiegu. Piaskowanie jest procedurą odpłatną, nie jest refundowane.

  • Skaling zębów – czy warto, co to jest, jaka jest cena?

    Skaling ultradźwiękowy to często wykonywana procedura, która ma na celu usunięcie zmineralizowanych złogów. Zabieg jest wskazany przed podjęciem leczenia stomatologicznego. Bywa, że usunięcie złogów odsłania niewidoczne dotąd ubytki. Skaling można wykonać bezpłatnie na NFZ.

  • Wybielanie zębów metodą nakładkową – cena, efekty

    Wybielanie nakładkowe to jedna z najpopularniejszych metod na rozjaśnienie zębów. Jest bezpieczna, daje oczekiwane efekty, ale warunkiem jej zastosowania jest wcześniejsze wyleczenie wszystkich ubytków. Efekty można zaobserwować już po 14 dniach od zabiegu. Zabieg wykonany w gabinecie i samodzielnie w domu różni się rodzajem substancji użytej do wybielania, a tym samym skutecznością.

  • Co to jest wkład koronowo-korzeniowy i do czego służy?

    Wkłady koronowo-korzeniowe to stałe uzupełnienia protetyczne, które stosuje się do odbudowy zębów leczonych endodontycznie (kanałowo). Składają się z dwóch części: koronowej i korzeniowej. Pierwsza stanowi bazę dla przyszłej odbudowy zęba, niejako zastępuje zniszczone tkanki zęba. Druga zacementowana w kanale (kanałach) pełni funkcję retencyjną. Zastosowanie wkładów koronowo-korzeniowych ma na celu nie tylko zapewnienie retencji dla wykonywanego uzupełnienia (np. korony protetycznej), ale też zmniejszenie ryzyka złamania zęba. Badania pokazują, że o sukcesie leczenia endodontycznego decyduje zarówno właściwe oczyszczenie i wypełnienie systemu kanałów korzeniowych, jak i odpowiedni sposób odbudowy korony zęba. Okazuje się, że częstą przyczyną utraty zębów leczonych kanałowo są właśnie niepowodzenia w tym zakresie.

  • Domowe sposoby na ból zęba – czy któryś z nich jest skuteczny?

    Kiedy boli ząb, konieczna jest wizyta u stomatologa. To fakt, z którym nikt nie powinien dyskutować. Przyczyn bólu zęba może być naprawdę wiele – podobnie jak domowych sposób na jego zmniejszenie. Czy któryś z nich tak naprawdę działa?

  • Ropień zęba: objawy, przyczyny, leczenie i domowe sposoby

    Ropień zęba to stan zapalny, który występuje w wyniku infekcji wokół korzenia zęba. Infekcja ta prowadzi do gromadzenia się ropy w tkankach otaczających ząb. Ropień zęba może być rezultatem nieleczonego zapalenia miazgi (pulpitis) lub infekcji dziąseł (periodontitis). Jak zmniejszyć ból? Czy zawsze należy skonsultować się ze stomatologiem?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl