Kobieta cierpiąca na zapalenie miazgi
Barbara Chmielewska

Zapalenie miazgi – co to jest, jakie są przyczyny, objawy, leczenie

Próchnica prowadzi do wielu dalszych konsekwencji zdrowotnych, a jednym z nich jest zapalenie miazgi. Może ono mieć różny przebieg i charakter, który determinuje zasady leczenia i postępowania ze stanem zapalanym miazgi. Jednym z powszechnie występujących objawów zapalenia miazgi, na który skarżą się pacjenci jest ból.

Miazga to tkanka wypełniająca wnętrze zęba – komorę i korzeń. Jest ona bogato unaczyniona i unerwiona. Naczynia i nerwy wnikają w głąb zęba przez otwór wierzchołkowy zlokalizowany na końcu korzenia. W skład miazgi wchodzą również odontoblasty, których wypustki penetrują w głąb zębiny, biegnąc w kanalikach zębinowych. Miazga pełni ważne dla zęba funkcje, m.in. odżywcze i obronne. W zębach mlecznych odpowiada też za fizjologiczną resorpcję korzeni.

Czym jest zapalenie miazgi zęba?

Ubytek próchnicowy powoduje uraz wypustek odontoblastów, co uruchamia działania obronne miazgi. Na granicy z ubytkiem wytwarza ona warstwę zębiny trzeciorzędowej (tzw. obronnej), którą próbuje niejako odgrodzić się od czynników drażniących. Skuteczność tego procesu uzależniona jest zarówno od możliwości obronnych samej miazgi (większe dla zębów mlecznych i świeżo wyrzniętych stałych), jak i od czasu i siły działania bodźca. W przypadku przekroczenia możliwości obronnych dochodzi do zapalenia miazgi.

W stanie zapalnym, na skutek uwolnienia mediatorów zapalnych, dochodzi do zwiększenia przepuszczalności naczyń krwionośnych i wzrostu ciśnienia płynu kanalikowego. Z jednej strony umożliwia to wypłukiwanie substancji szkodliwych, a drugiej prowadzi do podrażnienia włókien nerwowych i zwiększonej wrażliwości bólowej. Jeśli czynnik drażniący nie zostanie wyeliminowany, ciśnienie stale wzrasta, co prowadzi do niedotlenienia i martwicy miazgi.     

Jakie są możliwe przyczyny zapalenia miazgi zęba?

Główną przyczyną stanów zapalnych miazgi jest choroba próchnicowa. U dzieci proces próchnicowy ma bardzo szybki przebieg ze względu na małą grubość tkanek twardych i ich słabe zmineralizowanie. W przypadku zębów mlecznych odczyn zapalny w miazdze widoczny jest w przypadku próchnicy sięgającej do około połowy grubości zębiny.

Innymi czynnikami działającymi szkodliwie na miazgę są m.in.:

  • urazy mechaniczne – zarówno ostre (np. złamania zębów) jak i przewlekle (np. bruksizm)
  • urazy termiczne – np. podczas opracowywania ubytków próchnicowych ze zbyt niskim chłodzeniem
  • czynniki bakteryjne przenikające do miazgi drogą naczyń krwionośnych, np. przy posocznicy
  • prądy galwaniczne – powstające między różnoimiennymi metalami uzupełnień protetycznych
Większe ryzyko stanów zapalnych miazgi występuje również w przypadku niektórych nieprawidłowości zębowych, np. hipoplazji szkliwa oraz chorób ogólnoustrojowych, w których dochodzi o zmniejszenia przepływu krwi w miazdze, np. w anemii sierpowatej.

Powiązane produkty

Jakie daje objawy zapalenie miazgi – jaki to rodzaj bólu i ile on trwa?

Zapalenie miazgi może mieć przebieg ostry i przewlekły. Może być odwracalne lub nie.

W przypadku ostrego odwracalnego zapalenia:

  • ból występuje po raz pierwszy
  • ból jest ostry
  • określany jest jako słaby lub umiarkowany
  • ból nagły – występuje tylko w reakcji na bodźce: ciepłe, zimne, słodkie i trwa tylko w czasie działania tego bodźca
  • można wskazać ząb przyczynowy
W zapaleniu odwracalnym najczęściej mamy do czynienia z głębokim ubytkiem próchnicowym lub rozległym wypełnieniem (określanym przez pacjentów jako ból zęba pod plombą).

Objawy nieodwracalnego zapalenia miazgi:

  • ból jest samoistny, nocny
  • w reakcji na bodźce jest przedłużony – trwa pomimo ustania działania bodźca
  • trudno określić ząb przyczynowy
  • może występować ból „pulsujący zgodnie z rytmem serca”

Jeśli pojawi się ból zęba przy opukiwaniu/nagryzaniu, oznacza to rozszerzenie się stanu zapalnego miazgi na tkanki okołokorzeniowe.  

W nieodwracalnym zapaleniu miazgi najczęściej mamy do czynienia z głębokim ubytkiem, rozległym wypełnieniem, próchnicowym obnażeniem miazgi (miazga zostaje odsłonięta na skutek destrukcji tkanek twardych zęba przez proces próchnicowy) bądź złamaniem korony czy korzenia.

Jak wygląda leczenie? Czy konieczny jest antybiotyk?

Leczenie stanów zapalnych miazgi zębowej uzależnione jest od charakteru zapalenia oraz warunków miejscowych to znaczy możliwości szczelnej odbudowy zęba. W przypadku zapaleń odwracalnych celem leczenia jest zachowanie żywej miazgi (leczenie biologiczne).

Po usunięciu czynnika przyczynowego np. oczyszczeniu ubytku próchnicowego, jego dno pokrywa się specjalnym preparatem, (m.in. MTA, wodorotlenek wapnia, tlenek cynku z eugenolem), który pobudza reakcje obronne i naprawcze miazgi, a sam ubytek wypełnia się szczelnie materiałem do odbudowy (wypełnienie zęba). Czasami konieczne jest usunięcie częściowe lub całkowite miazgi komorowej, z pozostawieniem żywej miazgi w kanałach.

Zęby po leczeniu biologicznym wymagają okresowych wizyt kontrolnych w celu oceny żywotności miazgi. W przypadku zapaleń nieodwracalnych konieczne jest leczenie endodontyczne (kanałowe). Polega ono na całkowitym usunięciu miazgi, opracowaniu kanałów, a następnie ich szczelnym wypełnieniu. Oba opisane zabiegi wykonuje się w znieczuleniu miejscowym.

Decyzja o konieczności podania antybiotyku należy do lekarza i zależy od rodzaju stanu zapalnego oraz kondycji pacjenta. Ogólna zasada jest taka, że objawowe nieodwracalne zapalenie miazgi (ból bez towarzyszących ogólnych objawów zakażenia) nie wymaga podania antybiotyku. Nie zaleca się rutynowego podawania antybiotyku przed leczeniem endodontycznym u pacjentów immunonompetentnych. Są jednak grupy pacjentów, u których włączenie antybiotyku będzie konieczne, np. pacjenci immunoniekompetentni czy z grupy najwyższego ryzyka wystąpienie IZW (infekcyjnego zapalenia wsierdzia).

Jakie mogą być powikłania przy zapaleniu miazgi?

Powikłaniem zapalenia miazgi jest martwica miazgi. Ze względu na połączenie miazgi z ozębną, zapalenie rozszerza się na tkanki okołowierzchołkowe. Proces ten przebiega szczególnie szybko, ze względu na uwarunkowania anatomiczne – w przypadku zębów mlecznych oraz stałych z niezakończonym rozwojem korzenia. Stan zapalny tkanek okołokorzeniowych może mieć charakter ostry lub przewlekły. W pierwszym przypadku, w kolejnych etapach dochodzi do powstania ropni:

  • okołokorzeniowego
  • podokostnowego
  • podśluzówkowego

Zapalenie miazgi zęba – jak uśmierzyć ból?  

W przypadku zapalenia miazgi konieczne jest jak najszybsza wizyta w gabinecie dentystycznym i leczenie przyczynowe. Do tego czasu można próbować uśmierzyć ból przy pomocy niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Należy jednak pamiętać o przeciwwskazaniach do ich stosowania i upewnić się, że dany lek można bezpiecznie przyjąć.

  1. P. Butwicka, Stany nagle w endodoncji - cz.2, Stomatologia po Dyplomie" 2016, nr 12.
  2. D. Olczak-Kowalczyk, J. Szczepańska, U. Kaczmarek, Współczesna stomatologia wieku rozwojowego.
  3. M. Pasternak, J. Woroń, Ostry ból endodontyczeny. Ból 2020" tom 21, nr 1.
  4. Rekomendacje Grupy Roboczej Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego i Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków w zakresie stosowania antybiotyków w stomatologii.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij