Kobieta cierpiąca na zapalenie miazgi
Barbara Chmielewska

Zapalenie miazgi – co to jest, jakie są przyczyny, objawy, leczenie

Próchnica prowadzi do wielu dalszych konsekwencji zdrowotnych, a jednym z nich jest zapalenie miazgi. Może ono mieć różny przebieg i charakter, który determinuje zasady leczenia i postępowania ze stanem zapalanym miazgi. Jednym z powszechnie występujących objawów zapalenia miazgi, na który skarżą się pacjenci jest ból.

Miazga to tkanka wypełniająca wnętrze zęba – komorę i korzeń. Jest ona bogato unaczyniona i unerwiona. Naczynia i nerwy wnikają w głąb zęba przez otwór wierzchołkowy zlokalizowany na końcu korzenia. W skład miazgi wchodzą również odontoblasty, których wypustki penetrują w głąb zębiny, biegnąc w kanalikach zębinowych. Miazga pełni ważne dla zęba funkcje, m.in. odżywcze i obronne. W zębach mlecznych odpowiada też za fizjologiczną resorpcję korzeni.

Czym jest zapalenie miazgi zęba?

Ubytek próchnicowy powoduje uraz wypustek odontoblastów, co uruchamia działania obronne miazgi. Na granicy z ubytkiem wytwarza ona warstwę zębiny trzeciorzędowej (tzw. obronnej), którą próbuje niejako odgrodzić się od czynników drażniących. Skuteczność tego procesu uzależniona jest zarówno od możliwości obronnych samej miazgi (większe dla zębów mlecznych i świeżo wyrzniętych stałych), jak i od czasu i siły działania bodźca. W przypadku przekroczenia możliwości obronnych dochodzi do zapalenia miazgi.

W stanie zapalnym, na skutek uwolnienia mediatorów zapalnych, dochodzi do zwiększenia przepuszczalności naczyń krwionośnych i wzrostu ciśnienia płynu kanalikowego. Z jednej strony umożliwia to wypłukiwanie substancji szkodliwych, a drugiej prowadzi do podrażnienia włókien nerwowych i zwiększonej wrażliwości bólowej. Jeśli czynnik drażniący nie zostanie wyeliminowany, ciśnienie stale wzrasta, co prowadzi do niedotlenienia i martwicy miazgi.     

Jakie są możliwe przyczyny zapalenia miazgi zęba?

Główną przyczyną stanów zapalnych miazgi jest choroba próchnicowa. U dzieci proces próchnicowy ma bardzo szybki przebieg ze względu na małą grubość tkanek twardych i ich słabe zmineralizowanie. W przypadku zębów mlecznych odczyn zapalny w miazdze widoczny jest w przypadku próchnicy sięgającej do około połowy grubości zębiny.

Innymi czynnikami działającymi szkodliwie na miazgę są m.in.:

  • urazy mechaniczne – zarówno ostre (np. złamania zębów) jak i przewlekle (np. bruksizm)
  • urazy termiczne – np. podczas opracowywania ubytków próchnicowych ze zbyt niskim chłodzeniem
  • czynniki bakteryjne przenikające do miazgi drogą naczyń krwionośnych, np. przy posocznicy
  • prądy galwaniczne – powstające między różnoimiennymi metalami uzupełnień protetycznych
Większe ryzyko stanów zapalnych miazgi występuje również w przypadku niektórych nieprawidłowości zębowych, np. hipoplazji szkliwa oraz chorób ogólnoustrojowych, w których dochodzi o zmniejszenia przepływu krwi w miazdze, np. w anemii sierpowatej.

Powiązane produkty

Jakie daje objawy zapalenie miazgi – jaki to rodzaj bólu i ile on trwa?

Zapalenie miazgi może mieć przebieg ostry i przewlekły. Może być odwracalne lub nie.

W przypadku ostrego odwracalnego zapalenia:

  • ból występuje po raz pierwszy
  • ból jest ostry
  • określany jest jako słaby lub umiarkowany
  • ból nagły – występuje tylko w reakcji na bodźce: ciepłe, zimne, słodkie i trwa tylko w czasie działania tego bodźca
  • można wskazać ząb przyczynowy
W zapaleniu odwracalnym najczęściej mamy do czynienia z głębokim ubytkiem próchnicowym lub rozległym wypełnieniem (określanym przez pacjentów jako ból zęba pod plombą).

Objawy nieodwracalnego zapalenia miazgi:

  • ból jest samoistny, nocny
  • w reakcji na bodźce jest przedłużony – trwa pomimo ustania działania bodźca
  • trudno określić ząb przyczynowy
  • może występować ból „pulsujący zgodnie z rytmem serca”

Jeśli pojawi się ból zęba przy opukiwaniu/nagryzaniu, oznacza to rozszerzenie się stanu zapalnego miazgi na tkanki okołokorzeniowe.  

W nieodwracalnym zapaleniu miazgi najczęściej mamy do czynienia z głębokim ubytkiem, rozległym wypełnieniem, próchnicowym obnażeniem miazgi (miazga zostaje odsłonięta na skutek destrukcji tkanek twardych zęba przez proces próchnicowy) bądź złamaniem korony czy korzenia.

Jak wygląda leczenie? Czy konieczny jest antybiotyk?

Leczenie stanów zapalnych miazgi zębowej uzależnione jest od charakteru zapalenia oraz warunków miejscowych to znaczy możliwości szczelnej odbudowy zęba. W przypadku zapaleń odwracalnych celem leczenia jest zachowanie żywej miazgi (leczenie biologiczne).

Po usunięciu czynnika przyczynowego np. oczyszczeniu ubytku próchnicowego, jego dno pokrywa się specjalnym preparatem, (m.in. MTA, wodorotlenek wapnia, tlenek cynku z eugenolem), który pobudza reakcje obronne i naprawcze miazgi, a sam ubytek wypełnia się szczelnie materiałem do odbudowy (wypełnienie zęba). Czasami konieczne jest usunięcie częściowe lub całkowite miazgi komorowej, z pozostawieniem żywej miazgi w kanałach.

Zęby po leczeniu biologicznym wymagają okresowych wizyt kontrolnych w celu oceny żywotności miazgi. W przypadku zapaleń nieodwracalnych konieczne jest leczenie endodontyczne (kanałowe). Polega ono na całkowitym usunięciu miazgi, opracowaniu kanałów, a następnie ich szczelnym wypełnieniu. Oba opisane zabiegi wykonuje się w znieczuleniu miejscowym.

Decyzja o konieczności podania antybiotyku należy do lekarza i zależy od rodzaju stanu zapalnego oraz kondycji pacjenta. Ogólna zasada jest taka, że objawowe nieodwracalne zapalenie miazgi (ból bez towarzyszących ogólnych objawów zakażenia) nie wymaga podania antybiotyku. Nie zaleca się rutynowego podawania antybiotyku przed leczeniem endodontycznym u pacjentów immunonompetentnych. Są jednak grupy pacjentów, u których włączenie antybiotyku będzie konieczne, np. pacjenci immunoniekompetentni czy z grupy najwyższego ryzyka wystąpienie IZW (infekcyjnego zapalenia wsierdzia).

Jakie mogą być powikłania przy zapaleniu miazgi?

Powikłaniem zapalenia miazgi jest martwica miazgi. Ze względu na połączenie miazgi z ozębną, zapalenie rozszerza się na tkanki okołowierzchołkowe. Proces ten przebiega szczególnie szybko, ze względu na uwarunkowania anatomiczne – w przypadku zębów mlecznych oraz stałych z niezakończonym rozwojem korzenia. Stan zapalny tkanek okołokorzeniowych może mieć charakter ostry lub przewlekły. W pierwszym przypadku, w kolejnych etapach dochodzi do powstania ropni:

  • okołokorzeniowego
  • podokostnowego
  • podśluzówkowego

Zapalenie miazgi zęba – jak uśmierzyć ból?  

W przypadku zapalenia miazgi konieczne jest jak najszybsza wizyta w gabinecie dentystycznym i leczenie przyczynowe. Do tego czasu można próbować uśmierzyć ból przy pomocy niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Należy jednak pamiętać o przeciwwskazaniach do ich stosowania i upewnić się, że dany lek można bezpiecznie przyjąć.

  1. P. Butwicka, Stany nagle w endodoncji - cz.2, Stomatologia po Dyplomie" 2016, nr 12.
  2. D. Olczak-Kowalczyk, J. Szczepańska, U. Kaczmarek, Współczesna stomatologia wieku rozwojowego.
  3. M. Pasternak, J. Woroń, Ostry ból endodontyczeny. Ból 2020" tom 21, nr 1.
  4. Rekomendacje Grupy Roboczej Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego i Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków w zakresie stosowania antybiotyków w stomatologii.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij