Kobieta cierpiąca na zapalenie miazgi
Barbara Chmielewska

Zapalenie miazgi – co to jest, jakie są przyczyny, objawy, leczenie

Próchnica prowadzi do wielu dalszych konsekwencji zdrowotnych, a jednym z nich jest zapalenie miazgi. Może ono mieć różny przebieg i charakter, który determinuje zasady leczenia i postępowania ze stanem zapalanym miazgi. Jednym z powszechnie występujących objawów zapalenia miazgi, na który skarżą się pacjenci jest ból.

Miazga to tkanka wypełniająca wnętrze zęba – komorę i korzeń. Jest ona bogato unaczyniona i unerwiona. Naczynia i nerwy wnikają w głąb zęba przez otwór wierzchołkowy zlokalizowany na końcu korzenia. W skład miazgi wchodzą również odontoblasty, których wypustki penetrują w głąb zębiny, biegnąc w kanalikach zębinowych. Miazga pełni ważne dla zęba funkcje, m.in. odżywcze i obronne. W zębach mlecznych odpowiada też za fizjologiczną resorpcję korzeni.

Czym jest zapalenie miazgi zęba?

Ubytek próchnicowy powoduje uraz wypustek odontoblastów, co uruchamia działania obronne miazgi. Na granicy z ubytkiem wytwarza ona warstwę zębiny trzeciorzędowej (tzw. obronnej), którą próbuje niejako odgrodzić się od czynników drażniących. Skuteczność tego procesu uzależniona jest zarówno od możliwości obronnych samej miazgi (większe dla zębów mlecznych i świeżo wyrzniętych stałych), jak i od czasu i siły działania bodźca. W przypadku przekroczenia możliwości obronnych dochodzi do zapalenia miazgi.

W stanie zapalnym, na skutek uwolnienia mediatorów zapalnych, dochodzi do zwiększenia przepuszczalności naczyń krwionośnych i wzrostu ciśnienia płynu kanalikowego. Z jednej strony umożliwia to wypłukiwanie substancji szkodliwych, a drugiej prowadzi do podrażnienia włókien nerwowych i zwiększonej wrażliwości bólowej. Jeśli czynnik drażniący nie zostanie wyeliminowany, ciśnienie stale wzrasta, co prowadzi do niedotlenienia i martwicy miazgi.     

Jakie są możliwe przyczyny zapalenia miazgi zęba?

Główną przyczyną stanów zapalnych miazgi jest choroba próchnicowa. U dzieci proces próchnicowy ma bardzo szybki przebieg ze względu na małą grubość tkanek twardych i ich słabe zmineralizowanie. W przypadku zębów mlecznych odczyn zapalny w miazdze widoczny jest w przypadku próchnicy sięgającej do około połowy grubości zębiny.

Innymi czynnikami działającymi szkodliwie na miazgę są m.in.:

  • urazy mechaniczne – zarówno ostre (np. złamania zębów) jak i przewlekle (np. bruksizm)
  • urazy termiczne – np. podczas opracowywania ubytków próchnicowych ze zbyt niskim chłodzeniem
  • czynniki bakteryjne przenikające do miazgi drogą naczyń krwionośnych, np. przy posocznicy
  • prądy galwaniczne – powstające między różnoimiennymi metalami uzupełnień protetycznych
Większe ryzyko stanów zapalnych miazgi występuje również w przypadku niektórych nieprawidłowości zębowych, np. hipoplazji szkliwa oraz chorób ogólnoustrojowych, w których dochodzi o zmniejszenia przepływu krwi w miazdze, np. w anemii sierpowatej.

Polecane dla Ciebie

Jakie daje objawy zapalenie miazgi – jaki to rodzaj bólu i ile on trwa?

Zapalenie miazgi może mieć przebieg ostry i przewlekły. Może być odwracalne lub nie.

W przypadku ostrego odwracalnego zapalenia:

  • ból występuje po raz pierwszy
  • ból jest ostry
  • określany jest jako słaby lub umiarkowany
  • ból nagły – występuje tylko w reakcji na bodźce: ciepłe, zimne, słodkie i trwa tylko w czasie działania tego bodźca
  • można wskazać ząb przyczynowy
W zapaleniu odwracalnym najczęściej mamy do czynienia z głębokim ubytkiem próchnicowym lub rozległym wypełnieniem (określanym przez pacjentów jako ból zęba pod plombą).

Objawy nieodwracalnego zapalenia miazgi:

  • ból jest samoistny, nocny
  • w reakcji na bodźce jest przedłużony – trwa pomimo ustania działania bodźca
  • trudno określić ząb przyczynowy
  • może występować ból „pulsujący zgodnie z rytmem serca”

Jeśli pojawi się ból zęba przy opukiwaniu/nagryzaniu, oznacza to rozszerzenie się stanu zapalnego miazgi na tkanki okołokorzeniowe.  

W nieodwracalnym zapaleniu miazgi najczęściej mamy do czynienia z głębokim ubytkiem, rozległym wypełnieniem, próchnicowym obnażeniem miazgi (miazga zostaje odsłonięta na skutek destrukcji tkanek twardych zęba przez proces próchnicowy) bądź złamaniem korony czy korzenia.

Jak wygląda leczenie? Czy konieczny jest antybiotyk?

Leczenie stanów zapalnych miazgi zębowej uzależnione jest od charakteru zapalenia oraz warunków miejscowych to znaczy możliwości szczelnej odbudowy zęba. W przypadku zapaleń odwracalnych celem leczenia jest zachowanie żywej miazgi (leczenie biologiczne).

Po usunięciu czynnika przyczynowego np. oczyszczeniu ubytku próchnicowego, jego dno pokrywa się specjalnym preparatem, (m.in. MTA, wodorotlenek wapnia, tlenek cynku z eugenolem), który pobudza reakcje obronne i naprawcze miazgi, a sam ubytek wypełnia się szczelnie materiałem do odbudowy (wypełnienie zęba). Czasami konieczne jest usunięcie częściowe lub całkowite miazgi komorowej, z pozostawieniem żywej miazgi w kanałach.

Zęby po leczeniu biologicznym wymagają okresowych wizyt kontrolnych w celu oceny żywotności miazgi. W przypadku zapaleń nieodwracalnych konieczne jest leczenie endodontyczne (kanałowe). Polega ono na całkowitym usunięciu miazgi, opracowaniu kanałów, a następnie ich szczelnym wypełnieniu. Oba opisane zabiegi wykonuje się w znieczuleniu miejscowym.

Decyzja o konieczności podania antybiotyku należy do lekarza i zależy od rodzaju stanu zapalnego oraz kondycji pacjenta. Ogólna zasada jest taka, że objawowe nieodwracalne zapalenie miazgi (ból bez towarzyszących ogólnych objawów zakażenia) nie wymaga podania antybiotyku. Nie zaleca się rutynowego podawania antybiotyku przed leczeniem endodontycznym u pacjentów immunonompetentnych. Są jednak grupy pacjentów, u których włączenie antybiotyku będzie konieczne, np. pacjenci immunoniekompetentni czy z grupy najwyższego ryzyka wystąpienie IZW (infekcyjnego zapalenia wsierdzia).

Jakie mogą być powikłania przy zapaleniu miazgi?

Powikłaniem zapalenia miazgi jest martwica miazgi. Ze względu na połączenie miazgi z ozębną, zapalenie rozszerza się na tkanki okołowierzchołkowe. Proces ten przebiega szczególnie szybko, ze względu na uwarunkowania anatomiczne – w przypadku zębów mlecznych oraz stałych z niezakończonym rozwojem korzenia. Stan zapalny tkanek okołokorzeniowych może mieć charakter ostry lub przewlekły. W pierwszym przypadku, w kolejnych etapach dochodzi do powstania ropni:

  • okołokorzeniowego
  • podokostnowego
  • podśluzówkowego

Zapalenie miazgi zęba – jak uśmierzyć ból?  

W przypadku zapalenia miazgi konieczne jest jak najszybsza wizyta w gabinecie dentystycznym i leczenie przyczynowe. Do tego czasu można próbować uśmierzyć ból przy pomocy niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Należy jednak pamiętać o przeciwwskazaniach do ich stosowania i upewnić się, że dany lek można bezpiecznie przyjąć.

  1. P. Butwicka, Stany nagle w endodoncji - cz.2, Stomatologia po Dyplomie" 2016, nr 12.
  2. D. Olczak-Kowalczyk, J. Szczepańska, U. Kaczmarek, Współczesna stomatologia wieku rozwojowego.
  3. M. Pasternak, J. Woroń, Ostry ból endodontyczeny. Ból 2020" tom 21, nr 1.
  4. Rekomendacje Grupy Roboczej Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego i Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków w zakresie stosowania antybiotyków w stomatologii.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

    Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lagu. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr. Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

  • Chłoniak Burkitta – objawy, przyczyny i rokowanie

    Przyczyną chłoniaka jest niekontrolowany rozrost puli limfocytów, a głównym skutkiem ubocznym – upośledzenie układu immunologicznego ze względu na utratę funkcji zmienionych komórek. Najczęstszą przyczyną zgonu wśród pacjentów cierpiących na nowotwory krwi są pozornie niegroźne infekcje – i właśnie tak zabija chłoniak Burkitta.

  • Odmrożenia – stopnie i objawy. Co robić i jak zabezpieczyć skórę przed zimnem?

    Odmrożenie z zimna to stan skóry, w którym jej warstwa ochronna została uszkodzona przez działanie niskich temperatur. Może to prowadzić do bolesności, pieczenia, zaczerwienienia i obrzęku, a w ciężkich przypadkach nawet do amputacji kończyn lub ich fragmentów. W celu uniknięcia odmrożenia należy zachować ostrożność podczas długotrwałego przebywania na mrozie, chronić skórę odpowiednim ubraniem czy stosować kremy i maści ochronne.

  • Sprue tropikalna (psyloza) – przyczyny i objawy choroby przypoominającej celiakię

    Sprue tropikalna jest chorobą zakaźną, która występuje głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Objawia się nieprawidłowym trawieniem i wchłanianiem składników pokarmowych, co prowadzi do poważnych niedoborów składników odżywczych, głownie witaminy B12 i kwasu foliowego, a także do anemii. Leczenie sprue tropikalnej jest uzależnione od przyczyny i może wymagać antybiotyków, leków przeciwpasożytniczych i suplementów diety.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij