czerwone plamy i pęcherze na skórze ręki spowodowane fotouczuleniem
Marta Pietroń

Fotoalergia – czym jest? Jak ją leczyć?

Fotoalergia jest nieprawidłową reakcją skóry, która wiąże się z promieniowaniem oraz lekiem lub kosmetykiem zawierającym składnik wrażliwy na światło słoneczne. W związku z tym fotouczulenie może dotknąć np. osoby przyjmujące leki przeciwcukrzycowe. Jak rozpoznać fotoalergię? Jakie substancje zawarte w preparatach mogą wywołać odczyny fotoalergiczne? Podpowiadamy.

Wraz z nadejściem wakacji i spędzania większej ilości czasu na zewnątrz zwiększa się również czas eksponowania skóry na działanie promieniowania ultrafioletowego. U niektórych osób wiąże się to z występowaniem na skórze odczynów fotoalergicznych w postaci rumienia, grudek czy też pęcherzyków. Przyczyna tkwi w stosowaniu niektórych leków lub kosmetyków. Sprawdź, czy masz je w swojej apteczce lub kosmetyczce, i dowiedz się co robić, jeśli wystąpią u Ciebie objawy fotoalergii.  

Fotoalergia – co to takiego?

Promieniowanie słoneczne, a dokładniej promieniowanie ultrafioletowe oprócz pożytecznego działania na organizm człowieka (m. in. umożliwia syntezę witaminy D3), może również wywoływać negatywne skutki w postaci chorób skóry zwanych fotodermatozami. Jedną z nich jest fotoalergia będąca skórną reakcją fotonadwrażliwości, której wystąpienie związane jest z nieprawidłową reakcją układu immunologicznego i zależy od indywidualnych predyspozycji organizmu.

Żeby doszło do wystąpienia fotoalergii, oprócz promieniowania, niezbędny jest czynnik zewnętrzny (lek lub kosmetyk) uwrażliwiający skórę na światło słoneczne.  

Mechanizm fotoalergii

Pod wpływem promieniowania ultrafioletowego typu A (zdarzają się nieliczne przypadki, gdzie fotoalergia została wywołana przez promieniowanie UV typu B) dochodzi do powstania lub aktywacji substancji fotouczulającej, czyli przekształcenia prohaptenu w hapten, zwanego inaczej alergenem, wchodzącym w skład leku lub kosmetyku. Następnie dochodzi do pobudzenia układu immunologicznego i odpowiedzi obronnej organizmu, identycznej jak w przypadku każdej reakcji alergicznej. 

Powiązane produkty

Przyczyny fotoalergii

Odczyny fotoalergiczne wywoływane są przez składniki kosmetyków oraz leków, stosowanych zarówno na skórę, jak i doustnie.  

Wśród leków szczególną uwagę należy zwrócić na:

  • antybiotyki i chemioterapeutyki:
  1. fluorochinolony: kwas nalidyksowy i jego pochodne,
  2. sulfonamidy: sulfametoksazol, sulfadiazyna, sulfacetamid, sulfoguanidyna,
  3. leki przeciwmalaryczne: hydroksychlorochina, chinidyna,
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ): ketoprofen (zwłaszcza po podaniu miejscowym w formie żelu), diklofenak,
  • leki działające na układ sercowo-naczyniowy:
  1. blokery kanału wapniowego: diltiazem,
  2. inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę: kaptopryl, enalapryl;
  • leki przeciwcukrzycowe,
  • leki przeciwdepresyjne: klomipramina,  
  • leki przeciwnowotworowe: fluorouracyl.

Natomiast wśród składników kosmetyków potencjalnie wywołujących fotoalergię wyróżniamy m.in.:  

  • balsam peruwiański,
  • bitionol,
  • diglukonian chlorheksydyny,
  • trisiloksan drometrizolu,
  • salicylan oktylu, 
  • tryklosan.  

Fotoalergia – objawy  

Odczyny fotoalergiczne mogą pojawić się w przeciągu kilku minut lub kilku godzin od momentu kontaktu z promieniowaniem słonecznym, przy czym najczęściej pierwsze objawy obserwuje się z opóźnieniem – po 24–48 godzinach. Zazwyczaj występują w miejscach najbardziej eksponowanych na słońce, czyli na twarzy, rękach, nogach, ramionach, plecach.

Objawy fotoalergii mogą szerzyć się również poza miejsca bezpośrednio wystawione na działanie promieni słonecznych, co odróżnia je od odczynów fototoksycznych, przypominających oparzenia słoneczne i nieszerzących się poza obszar ekspozycji na słońce.

Wśród objawów fotoalergii wyróżnia się:  

  • rumień,
  • grudki,
  • pęcherze,   
  • złuszczanie skóry,
  • przebarwienia,  
  • świąd.
Co ciekawe: fotoalergia o wiele częściej występuję u mężczyzn niż u kobiet. 

Fotoalergia – leczenie

Zazwyczaj objawy fotoalergii mijają samoistnie po kilku dniach. Jeśli objawy są na tyle intensywne, że utrudniają normalne funkcjonowanie, należy zastosować leczenie objawowe. W pierwszej kolejności powinno się zaprzestać stosowania środka odpowiedzialnego za fotoalergię. W przypadku wystąpienia objawów podobnych do poparzenia słonecznego ulgę przyniosą kremy lub żele o działaniu łagodzącym i regenerującym, zawierające np. panthenol czy aloes.

Jeśli doszło do pęknięcia pęcherzyka skórnego, warto sięgnąć po maści z antybiotykiem, które można nabyć w aptece bez recepty, aby zapobiec zakażeniu rany i zapewnić prawidłowy proces gojenia się rany.  

W leczeniu fotoalergii zastosowanie mają:

  • leki przeciwhistaminowe (przeciwalergiczne) łagodzące świąd,
  • miejscowo stosowane glikokortykosteroidy i/lub inhibitory kalcyneryny zmniejszające stan zapalny (w postaci emulsji, roztworu lub żelu),
  • pomocniczo: okłady z kwasu bornego lub soli fizjologicznej.  

Dodatkowo powinno zadbać się o odpowiednie natłuszczenie skóry, które zapewni ochronę prze czynnikami drażniącymi, zapobiegnie utracie wody z naskórka i będzie sprzyjać regeneracji.

W przypadku zaawansowanej postaci fotoalergii lekarz może podjąć decyzję o dożylnym podawaniu leków przeciwalergicznych i glikokortykosteroidów. 

Fotoalergia – jak jej zapobiec?  

Pierwszym działaniem profilaktycznym jest eliminacja czynnika wywołującego fotoalergię, dlatego bardzo ważne jest jego trafne rozpoznanie. O ile z kosmetykami nie ma problemu, aby samodzielnie zrezygnować ze stosowania, o tyle w przypadku leków bez konsultacji z lekarzem jest to zabronione – może to bardziej zaszkodzić niż pomóc.   

Jeśli nie ma możliwości eliminacji czynnika fotoalergizujacego – zwłaszcza dotyczy to leków przyjmowanych na stałe – warto ograniczyć ekspozycję na słońce do minimum. A jeśli już zachodzi potrzeba wyjścia, należy sięgnąć po przewiewne ubrania, zakrywające jak największą powierzchnię ciała, zastosować preparaty ochronne i zachować wzmożoną czujność.    

Kolejnym ważnym elementem zapobiegania fotoalergii jest stosowanie preparatów z filtrem przeciwsłonecznym, przy czym dokonując ich zakupu, należy sprawdzić, czy w składzie nie zawierają substancji wywołujących fotonadwrażliwość (benzofenon, oktokrylen). Szczególnie istotne jest prawidłowe stosowanie preparatu, czyli nakładanie warstwy ochronnej na 20 minut przed ekspozycją na słońce i powtarzanie aplikacji średnio co 2–3 godziny. 

  1. R. Śpiewak, Wyprysk fotoalergiczny i fototoksyczny, „Alergoprofil”, nr 2 2009.
  2. A. Lis i inni, Zjawisko fotonadwrażliwości – istotne działanie niepożądane powszechnie stosowanych leków, Biuletyn Wydziału Farmaceutycznego WUM, Warszawa 2021.
  3. R. Śpiewak, Fotoalergie, „Postępy Dermatologii i Alergologii”, nr 5 2009.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – co to jest? Skutki uboczne

    Menopauza jest jednym z przełomowych etapów w życiu kobiety. Charakterystyczne dla tego okresu jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz tych bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej? Czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Suplementacja przy insulinooporności

    Insulinooporność jest zaburzeniem metabolizmu, które może zamienić się w poważną chorobę, która obecnie może dotyczyć nawet 2 milionów Polaków. Przyczynia się do tego przede wszystkim siedzący tryb życia, przetworzona, wysokoenergetyczna żywność, a także przewlekły stres wpływający na nasze zachowania żywieniowe – „zajadanie” problemów. Insulinooporność nie musi być leczona, niemniej jeśli na czas nie zareagujemy zmianą dotychczasowego stylu życia, może przerodzić się w pełnoobjawowe schorzenie – cukrzycę. Cennym elementem uzupełniającym dietoterapię może być racjonalna, przemyślana suplementacja. Jakie składniki szczególnie wspierają zdrowie metaboliczne?

  • Suplementacja w Hashimoto – jak wpływają na to nutraceutyki?

    Hashimoto, a raczej autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, jest coraz powszechniej diagnozowanym schorzeniem. Mówimy o nim wtedy, gdy nasz układ odpornościowy atakuje tarczycę. W chorobie tej może dojść zarówno do podwyższonej czynności gruczołu, jak i normalnej lub obniżonej czynności. Hashimoto dotyka znacznie częściej kobiety niż mężczyzn. Wsparciem działania tarczycy, jak i całej terapii, może być racjonalna suplementacja w oparciu o składniki, których skuteczność potwierdzają wyniki badań naukowych.

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij