Najczęściej uczulające alergeny

Zaczerwienione oczy, katar, wysypka to najczęściej skutki unoszących się w powietrzu alergenów.

Babka

Stężenie jej pyłku nigdy nie osiąga bardzo wysokich wartości. Kwitnie w maju, czerwcu i lipcu. W ostatnich 30 latach w Polsce obserwujemy stały spadek stężenia pyłku babki w atmosferze miast. Najprawdopodobniej ma to związek z wykorzystywaniem do obsiewania trawników na terenach miejskich mieszanek traw nie zanieczyszczonych nasionami innych roślin

Brzoza

Pyłek brzozy osiąga bardzo wysokie stężenie w atmosferze (do 4 - 5 tys. ziaren w 1 m³ powietrza), a w pobliżu kwitnącego drzewa stężenie może przekraczając 16,2 mln. ziaren pyłku w 1 m³ powietrza). Pyłek brzozy jest po pyłku traw najczęstsza przyczyna pyłkowicy w Polsce. Brzoza kwitnie w drugiej połowie kwietnia.

Bylica

Bardzo popularny w całej Europie chwast wiatropylny. Jest roślina pionierska, zasiedla nowe tereny, place budowy i nasypy. Tuż nad ziemia stężenie jej pyłku jest bardzo wysokie i często przekracza 400 - 500 ziaren pyłku w 1 m³ powietrza. Ma duże znaczenie kliniczne (po trawach i brzozie). Odpowiada za większość objawów pyłkowicy poenym latem.

Dąb

Dąb szypułkowy to drzewo występujące pospolicie w całym kraju (w górach - do wysokości 600 - 700 m n.p.m). Kwitnie w maju, dwa tygodnie przed dębem bezszypułkowym. Dąb bezszypułkowy występuje w Polsce poza obszarami górskimi i północno-wschodnia częścią kraju, która leży poza zasięgiem jego występowania.

Komosa

Jest chwastem pospolitym w całej Europie, jednak stężenie jej pyłku nie osiaga wysokich wartości. Kwitnie w lipcu i sierpniu.

Leszczyna

Wysoki krzew lub drzewo. Początek jej kwitnienia oznacza botaniczne przedwiośnie. Kwitnie od końca stycznia do połowy marca. Stężenia pyłku leszczyny w atmosferze są zwykle średnie, rzadko wysokie.

Olcha, olsza

Drzewo lub krzew (olsza zielona). Zakwita przed rozwinięciem się liści lub równocześnie z nimi - pomiędzy początkiem marca a połową kwietnia. Alergen pyłku olchy wykazuje reakcje krzyżowe z alergenami pyłku brzozy i leszczyny.

Sosna, świerk, jodła, modrzew

Alergeny pyłku drzew iglastych uczulają wyjątkowo rzadko. Stężenia pyłku w atmosferze są bardzo wysokie. Po krótkotrwałych deszczach w maju, gdy kwitnie sosna, jej pyłek widoczny jest na brzegach kałuż w postaci żółtego osadu.

Topola

Drzewo dwupienne (kwiaty męskie i żeńskie występują na oddzielnych okazach). Sadząc wyłącznie okazy żeńskie, możemy wpływać na zmniejszenie stężenia pyłku, produkowanego wyłącznie przez okazy męskie. Kwiaty rozwijają się w marcu i kwietniu, krotko przed rozwinięciem liści. Na przełomie maja i czerwca na okazach żeńskich dojrzewają owoce zawierające nasiona opatrzone pęczkiem miękkiego, śnieżnobiałego puchu, który jest roznoszony przez wiatr. Okres owocowania topoli zbiega się w czasie z początkiem pylenia traw. Wielu chorych uczulonych na pyłek traw sadzi, że przyczyna ich dolegliwości jest biały puch topoli. Pojawiające się masowo duże ilości puchu mogą działać drażniąco na błonę śluzowa nosa i spojówki, nie maja jednak właściwości uczulających.

Trawy

Alergeny pyłku traw są najczęstszą przyczyną pyłkowicy w naszym klimacie. Pomiędzy alergenami poszczególnych gatunków traw wykazano wysoka reaktywność krzyżowa. W Polsce, oprócz traw dzikich, znaczne obszary porasta żyto (trawa uprawna). Główny okres pylenia traw przypada w Europie Centralnej na druga połowę maja, czerwiec i pierwsza połowę lipca.

Zarodniki grzybów pleśniowych

Grzyby z rodzaju Alternariai Cladosporium, a w dalszej kolejności Penicilliumi Aspergillussa najważniejszym źródłem alergenów pleśniowych. Najczęstsza przyczyna uczulenia jest gatunek Alternaria alternata, aczkolwiek u większości chorych współistnieje nadwrażliwość na kilka gatunków grzybów. Zarodniki grzybów swoja liczebnością znacznie przewyższają liczbę ziaren pyłku obecnego w powietrzu, są mniejsze niż wchodzące wraz z nimi w skład naturalnego bioaerozolu ziarna pyłku. Obecność 3 tys. zarodników gatunku Cladosporium herbarum w 1 m3 powietrza, uważane jest za stężenie odpowiedzialne za wystąpienie objawów choroby alergicznej u osób uczulonych na ten alergen. Sezon najbardziej obfitego zarodnikowania Cladosporium, a tym samym najbardziej nasilonych objawów u osób uczulonych, obejmuje okres od czerwca do sierpnia. Szczyt sezonu zarodnikowania dla rodzaju Alternaria przypada natomiast na lipiec i sierpień. Stężenie zarodników Alternaria alternata o wartości 100 w 1 m3 powietrza uważane jest za stężenie progowe odpowiedzialne za wystąpienie objawów chorobowych u osób uczulonych na ten gatunek.

Roztocze kurzu domowego

Roztocze - to drobne pajęczaki o wymiarach ok. 0,1 - 0,2 mikrometra. Są powszechnie spotykane w naszych domach. Alergeny wytwarzane przez roztocze są deponowane w dywanach, wykładzinach, pościeli, meblach tapicerowanych. Alergeny roztoczy są po alergenach pyłku traw najczęstsza przyczyna alergii dróg oddechowych.

Alergeny zwierząt

Główne źrodła alergenow sa zrożnicowane w zależności od gatunkow zwierzęcia. Może nim byc naskorek, wydzielina gruczo- łow, potowych i łojowych, mocz, ślina, surowica. Najczęściej spotykane jest uczulenie na alergeny kota, psa, świnki morskiej, myszy, szczura, chomika.

Wyniki pomiarów stężenia alergenów

Wyniki te publikowane sa od kilku lat w telewizji, radiu i prasie. Podają je też niektore serwisy internetowe, np. www.alergen. info.pl, www.astma.edu.pl Informacje o aktualnym i prognozowanym stężeniu pyłku roślin wykorzystywane sa w diagnostyce, planowaniu i ocenie skuteczności terapii.

(Artykuł jest fragmentem prezentacji, przygotowanej na warsztaty prasowe Cztery pory roku z Beconase. Producentem Beconase jest firma GlaxoSmithKline)