Przemoc skąd się bierze i jak na nią reagujemy - portal DOZ.pl
Przemoc skąd się bierze i jak na nią reagujemy
Urszula Borawska-Kowalczyk

Przemoc skąd się bierze i jak na nią reagujemy

Z przemocą spotykamy się codziennie – widzimy bite przez rodziców dzieci, przepychających się nastolatków, słyszymy kłótnie u sąsiadów... Czy zastanawiamy się nad tym skąd się bierze tak duża ilość agresji? Czy nasza obojętność na krzywdę ludzką jest pierwszym krokiem do tego aby tolerować przemoc, a nawet ją stosować?

Sprawca i ofiara

Mówiąc o przemocy trzeba wyróżnić dwie strony: sprawcę i ofiarę. Zdarza się, że jedna ze stron (ofiara) jest zupełnie niewinna. Często jednak dzieje się tak, że obie strony biorą udział w „podnoszeniu napięcia” aż do momentu, w którym dochodzi po napaści. Jest to pewnego rodzaju proces, który można podzielić na poszczególne etapy:

  • Prowokacja – jedna osoba mówi lub robi coś, co druga uznaje za prowokację. Może być to na przykład prośba żony do męża będącego pod wpływem alkoholu, aby się położył spać, albo pierwsze słowa policjanta skierowane do grupy młodzieży na meczu. Mimo tego, że są to niewinne, rutynowe zachowania, przez drugą stronę mogą być odebrane jako próba naruszenia jej osobistej godności i autonomii. Należy podkreślić, że prowokacją dla sprawcy może być każde zachowanie czy słowo, które on w swój własny (często nieracjonalny) sposób interpretuje. Dlatego też często słyszy się takie twierdzenia: „ja nic nie zrobiłem, a on rzucił się na mnie”. Przed tym wydarzeniem musiało stać się coś, co sprawca zinterpretował jako prowokację. Czasami motywy są tak ukryte i trudne do wydobycia, że wydaje się, iż zupełnie nie istnieją, nawet sam sprawca może nie potrafić tego wyjaśnić.
  • Eskalacja – rzadko zdarza się, żeby jedno słowo wyzwalało agresywne zachowanie. Zazwyczaj jest to wymiana zdań, trwające dłużej zachowanie. Dodatkowo bierzemy pod uwagę nie tylko to, co robi lub mówi dana osoba, lecz jakie ma intencje. Każde zachowanie i słowa możemy interpretować na niekorzyść, tzn. że ta osoba robi to specjalnie, aby mnie skrzywdzić, chce mnie ograniczyć itp. To powoduje wzrost poziomu agresywności.
  • Konfrontacja – o ile żadna ze stron nie przerwie sekwencji następujących po sobie prowokujących zachowań, dochodzi do gwałtownego wyładowania emocji. Wtedy sprawca nie myśli co robi, nie zastanawia się nad konsekwencjami swoich czynów, a przede wszystkim nie jest w stanie wyobrazić sobie tego, co czuje jego ofiara.

Telewizja i przemoc

Badania pokazują, że programy telewizyjne i filmy, gdzie pokazywana jest przemoc (nazywane sensacyjnymi, kinem akcji) mają dużo większą oglądalność niż wszystkie inne. Producenci już dawno zauważyli tę zależność i wiele filmów bazuje na brutalności, przestępczości i zabijaniu. A odbiorcom się to podoba, kupują popcorn i zasiadają w fotelach pełni oczekiwań. Czy potrafimy oddzielić oglądanie krwawych scen, aktów wszelkiego rodzaju przemocy od naszej rzeczywistości? Pytania o to, czy osoba oglądająca dużo takich scen nie staje się bardziej agresywna są ciągle stawiane. W tej kwestii istnieją dwa stanowiska:

  1. Zwolennicy teorii popędu, instynktu, uważają, że nie ma nic złego w oglądaniu przemocy na ekranie, a wręcz przeciwnie może przynosić to pozytywne skutki. Twierdzą, że w człowieku gromadzi się agresja, którą co pewien czas musi w jakiś sposób rozładować. Brutalne filmy działają na zasadzie katharsis, pozwalają w symboliczny sposób rozładować gromadzące się w człowieku napięcie. Nie ma wtedy konieczności szukania metody na „wyładowanie się” w rzeczywistości.
  2. Przeciwne zdanie mają zwolennicy teorii uczenia się społecznego. Twierdzą oni, że media są nośnikiem wzorów do naśladowania, akceptowanych zachowań. Jeżeli pokazywane są głównie brutalne, agresywne przykłady, to oswajamy się z nimi, a część osób zaczyna je naśladować. W konsekwencji prowadzi to do rozpowszechnienia przemocy w realnym świecie.

Oglądając dużo aktów przemocy w telewizji oswajamy się z widokiem cierpiących ludzi. A kiedy już jesteśmy w pewien sposób „znieczuleni” na krzywdę ludzką zatracamy powoli umiejętność empatii, nie mamy potrzeby rozumienia tego, co czują inni. Nie ma jeszcze dowodów na to, że jest to pierwszy krok do tego, aby samemu zachowywać się agresywnie, istnieją natomiast badania pokazujące jak ludzie reagują widząc ofiarę przemocy. Wyniki niestety nie są optymistyczne.

Polecane dla Ciebie

Duże zagęszczenie i pośpiech

Opisywane są przypadki pobić, kradzieży, które dokonywały się na oczach innych ludzi. Zdarza się, że widzimy osoby leżące na ulicy i przechodzimy obok. Czy zadajemy sobie pytanie: może ten człowiek został pobity, może zasłabł? Co decyduje o tym, że nie zawsze jesteśmy gotowi pomóc takiej osobie? Przeprowadzając eksperymenty badacze brali pod uwagę różne aspekty mogące być przyczyną udzielenia (lub nie) pomocy osobie potrzebującej. Oto niektóre z nich:

  • Pośpiech – amerykańskie badanie przeprowadzone na studentach pokazało, że pośpiech jest bardzo ważnym czynnikiem decydującym o tym, czy pomożemy komuś leżącemu na ulicy. Około 2/3 studentów, którzy się nie spieszyli pomogła leżącej osobie. Natomiast tylko 10% spóźnionych studentów, biegnących na zajęcia zareagowało na człowieka leżącego w bramie. Także pośpiech okazuje się bardzo znaczący, mijamy ludzi nawet nie patrząc na nich. Trudno wtedy zauważyć, że ktoś może potrzebować naszej pomocy.
  • Nadmierne zagęszczenie – już od dawna można zaobserwować, że w dużych miastach jest więcej przestępstw i rozbojów. Badacze chcieli sprawdzić, czy tłok panujący w miastach ma związek z występującą tam przemocą. W latach 60-tych przeprowadzono badanie na szczurach. Wybudowano dla nich system pomieszczeń na wzór osiedla mieszkaniowego. Na początku było tam dużo miejsca, zapewniano im pokarm. Kiedy liczba szczurów bardzo się zwiększyła i zaczęło brakować miejsca, badacze obserwowali niepokojące rzeczy. Samce prowadziły ze sobą złośliwe walki, zdarzały się niesprowokowane napady na samice i młode. Porządek społeczny się załamał, zdarzało się, że samice porzucały swoje młode. Porównania tych zachowań do tego, co dzieje się w dużych miastach nasuwają się same. Jednak należy pamiętać, że badanie było przeprowadzone na zwierzętach i nie wiadomo, w jakim stopniu można je przekładać na zachowania ludzi. W takim świetle uzasadnione są próby szukania odrobiny prywatności i np. kupowanie domów poza miastem.
  • Strach – najczęściej nie pomagamy osobie będącej ofiarą przemocy, bo się po prostu boimy. Widząc osobę okradaną w autobusie boimy się odezwać, bo myślimy o własnym bezpieczeństwie. Nie możemy liczyć na inne osoby stojące obok, ponieważ one również się boją. Takie powszechne zastraszenie jest świetną okazją do wykorzystania przez wszelkiego rodzaju przestępców.

Wiemy już skąd się bierze agresja i jak dużą rolę odgrywa środowisko. Coraz więcej mówi się o wychowywaniu dzieci bez przemocy (to nie znaczy, że bez zasad i konsekwencji). Jednak trudno przewidzieć czy zrozumienie tego zjawiska wpłynie na mniejsze występowanie przemocy na co dzień.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Marihuana – skutki palenia i wpływ na zdrowie. Marihuana a THC i CBD

    Zastanawiasz się, jakie są efekty zażywania marihuany, czy to narkotyk, czy uzależnia? Czy jest szkodliwa lub ma skutki uboczne? Jak długo działa? Jakie są skutki długotrwałego palenia? Jaki ma wpływ na płodność? Zapraszamy do lektury poniższego artykułu. 

  • 5 zdrowych postanowień na Nowy Rok. Co warto zmienić?

    Istnieje kilka sfer życia, które warto uporządkować niezależnie od pory. Powoli, małymi krokami, ale zdecydowanie i sukcesywnie.  Oto kilka postanowień noworocznych – wystarczy wybrać jedno, a wiele dobrego zrobimy dla siebie i czasami też dla naszych najbliższych.

  • Biofeedback – na czym polega? Zastosowanie u dzieci i u dorosłych. Trening biofeedback – efekty

    Biofeedback (biologiczne sprzężenie zwrotne) to nieinwazyjna metoda terapii polegająca na monitorowaniu przez specjalne urządzenie zmian fizjologicznych organizmu. Ma to na celu lepsze rozpoznawanie wpływu myśli i uczuć na fizjologię, dzięki czemu pacjent może nauczyć się kontrolować te funkcje organizmu, nad którymi w normalnych warunkach nie można panować (fale mózgowe czy napięcie mięśni). Biofeedback jest wykorzystywany w terapii dzieci i dorosłych z zaburzeniami koncentracji, stanami lękowymi, depresją, nadpobudliwością, padaczką, zaburzeniami autystycznymi czy niską odpornością na stres.

  • Jak odprężyć się przed świętami? Sprawdzone sposoby na przedświąteczny relaks

    Końcówka roku to zdecydowanie jeden z najgorętszych okresów na przestrzeni dwunastu kolejnych miesięcy kalendarzowych. Niezaprzeczalnie to właśnie grudzień króluje w tym rankingu, co ma związek z obchodzonymi w tym czasie Świętami Bożego Narodzenia. Skupiamy wtedy całą swoją energię, aby jak najlepiej się do nich przygotować. Pociąga to jednak za sobą spory stres, który, kumulując się, może wpływać negatywnie zarówno na nas samych, jak i na otoczenie, w którym się znajdujemy. W dalszej części artykułu opowiem o kilku sprawdzonych sposobach na zrelaksowanie się i złapanie oddechu w tym i tak już niełatwym dla nas wszystkich czasie. 

  • Dlaczego autyzm częściej stwierdza się u chłopców niż u dziewczynek? Naukowcy wciąż szukają odpowiedzi

    Zaburzenie ze spektrum autyzmu częściej stwierdza się u chłopców niż u dziewcząt. Nadal nie jest w pełni jasne, dlaczego tak się dzieje. Istnieje kilka hipotez na ten temat, jedną z nich jest istnienie tzw. kobiecego efektu ochronnego. Czy ta teoria jest aktualna? Na czym on polega? 

  • Co to jest social jet lag? Jak zaburzenia naturalnego rytmu dobowego wpływają na nasze zdrowie i samopoczucie?

    Badania sugerują, że tendencja do regularnego snu w ciągu tygodnia i nagła zmiana tego wzorca w weekendy jest niekorzystna dla zdrowia i niesie za sobą przyrost masy ciała, zwiększone ryzyko nowotworów, depresji, chorób serca i schorzeń przewlekłych, takich jak cukrzyca. Czym jest chronotyp i co ma wspólnego z naszym samopoczuciem? Jak uporać się z tzw. społecznym jet lagiem?

  • THC a zdrowie – dlaczego tetrahydrokannabinol jest niebezpieczny?

    THC, czyli tetrahydrokannabinol, to najpopularniejszy składnik konopi znany niemalże na całym świecie. Jego popularność sprawiła, ze jest równocześnie najlepiej przebadaną substancją zawartą w tej rodzinie roślin. Opinia publiczna łączy THC z właściwościami psychoaktywnymi i uzależniającymi. Co to jest THC? Jak wpływa na organizm? Test na THC co warto wiedzieć? Jak przebiega oczyszczanie organizmu z THC? Podpowiadamy. 

  • Kannabinoidy – czym są i jak działają? Jaki mają wpływ na zdrowie?

    Kannabinoidy to niezwykle intensywnie badana grupa składników pochodzenia roślinnego. Ogromne pieniądze kierowane ze źródeł państwowych oraz komercyjnych powodują, że wiemy o tych składnikach coraz więcej. Kto z nas nie słyszał o marihuanie lub olejku CBD? To najpopularniejsze produkty, które zawierają kannabinoidy. Jest ich jednak na rynku zdecydowanie więcej.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij