dłoń trzymajaca kapsułkę z witaminą D na linii Słońca
Patryk Jasielski

Krzywica – objawem niedoboru witaminy D?

Krzywica to choroba wynikająca z niedoborów witaminy D i wapnia. Obecnie występuje rzadko, a jeśli już, to dotyka głównie dzieci. U dorosłych niedobory wywołujące objawy krzywicy nazywane są osteomalacją. Oprócz klasycznej krzywicy niedoborowej wyróżnia się także formę pseudoniedoborową i hipofosfatemiczną. Jak wyglądają objawy krzywicy, jak się ją leczy i jakie dawki witaminy D należy profilaktycznie suplementować?

Krzywica należy do chorób okresu dzieciństwa. Związana jest z niedoborem witaminy D, która bierze udział w regulacji gospodarki wapniowej. Zapewnia ona odpowiednią mineralizację kości, co przekłada się na ich prawidłowy wzrost. Jej niedobór może być wywołany różnymi przyczynami. Objawiać się może szeregiem zmian kostnych i ogólnoustrojowych. W krzywicy istotne jest szybkie rozpoznanie i podjęcie leczenia, a żeby jej zapobiegać niezbędna jest odpowiednia profilaktyka.

Co to jest krzywica?

Krzywica jest to choroba występująca u dzieci. Stanowi zbiór objawów wywołanych najczęściej przez niedobór witaminy D w organizmie. Określa się ją mianem postaci klasycznej krzywicy u dzieci. Jest związana z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie. Prowadzi do zaburzenia wzrostu kości i pojawienia się objawów ogólnoustrojowych. Kiedyś osoby chore na krzywice były nazywane rachitykami. Jest to określenie pochodzące z greki i oznaczające zapalenie kręgosłupa.

Co istotne krzywica jest chorobą dotycząca kości w fazie wzrostu i rozwoju i z tego powodu dotyczy przede wszystkim dzieci, bo to ich kościec jest na tym etapie. Zazwyczaj jest rozpoznawana u niemowląt i małych dzieci, a rzadziej u młodzieży. Krzywica może również dotyczyć osób dorosłych, niemniej wówczas nie nazywa się ją krzywicą a osteomalacją.

Krzywca – przyczyny. Jak zapobiegać?

Krzywica przestarzale nazywana chorobą angielską i może mieć różne przyczyny. Najczęściej rozwija się w sytuacji niedoboru witaminy D. Spełnia ona szereg funkcji w organizmie. Przede wszystkim jest zaangażowana w regulacje gospodarki wapniowo-fosforanowej. Pobudza wchłanianie wapnia w przewodzie pokarmowym. Jej niedobór prowadzi do obniżenia poziomu tego elektrolitu we krwi. Aby temu zapobiec, organizm zaczyna wydzielać hormon z przytarczyc – parathormon, który powoduje uwalnianie wapnia z kości, co zaburza ich mineralizację, stanowiąc główną przyczynę krzywicy.

Oprócz najczęstsze krzywicy niedoborowej, wynikającej ze zbyt małej ilości witaminy D, wyróżnia się jeszcze dwie przyczyny tej choroby:

  • krzywice pseudoniedoborowe – wynikają z zaburzenia syntezy aktywnej formy witaminy D; są związane z niedoborami enzymatycznymi lub defektami genetycznymi receptorów dla witaminy D,
  • krzywice hipofosfatemiczne – w jej powstawaniu biorą udział substancje o nazwie fosfatoniny, które hamują wytwarzanie witaminy D i działają niekorzystnie na gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Aby zapobiec krzywicy objawowej u dziecka, niezbędne jest zapewnienie mu odpowiedniej ilości witaminy D i wapnia. Za źródło wit. D uznaje Słońce, a precyzyjniej ekspozycję skóry na promieniowanie słoneczne (witamina D wytwarza się w skórze pod wpływem promieni słonecznych), ryby morskie, jajka i wątróbka. Pokarmami bogatymi w wapń są produkty mleczne (mleko, sery, śmietana), fasola czy soja. Ważne w zapobieganiu krzywicy u niemowląt i starszych dzieci jest odpowiednia suplementacja witaminy D.

Zaleca się codzienne jej podawanie w dawce zależnej od wieku:

  • do 6 miesiąca życia: dawka 400 IU/dobę od pierwszych dni życia niezależnie od sposobu karmienia,
  • między 6. a 12. miesiącem życia – dawka 400–600 IU/dobę,
  • dzieci między 1. a 10. rokiem życia: dawka 600–1000 IU/dobę, w zależności od masy ciała (przy większej masie wyższa dawka) przez cały rok. Można odstąpić od suplementacji wit. D od maja do września, jeżeli dziecko przebywa co najmniej 15 min na słońcu między godziną 10:00 a 15:00 bez filtrów słonecznych z odkrytymi przedramionami i podudziami,
  • młodzież między 11. a 18. rokiem życia i osoby dorosłe do 65. roku życia: dawka 800–2000 IU/dobę; u nastolatków z otyłością podaje się 1600–4000 IU/dobę, w zależności od stopnia otyłości. Można odstąpić od suplementacji, w takich samych warunkach jak u dzieci,
  • seniorzy między 65. a 75. rokiem życia – powinni przyjmować przez cały rok, niezależnie od przebywania na słońcu 1600–4000 IU/dobę,
  • osoby powyżej 75. roku życia – dawka  2000–4000 IU/dobę przez cały rok.

Powiązane produkty

Krzywica – objawy

Krzywica objawiać się może na różne sposoby. Wyróżnia się dwie główne grupy objawów:

  • objawy dotyczące rozwoju szkieletu, takie jak krzywica klatki piersiowej,
  • objawy pozaszkieletowy, np. krzywiczny żabi brzuszek u niemowlaka.

Objawy są zależne od wieku dziecka. Dolegliwości szkieletowe wynikają z zaburzenia mineralizacji rozwoju kości. Krzywica u niemowląt objawiać się może dużym ciemiączkiem przednim i opóźnionym jego zarastaniem. Stwierdza się także opóźnienie wyrzynania zębów mlecznych i ubytki szkliwa. Dolegliwości ze strony układu kostnego rozwijają się stopniowo i prowadzą do deformacji szkieletu. Można stwierdzić rozmiękanie potylicy, polegająca na tym, że kości potylicy przy dotyku są wyraźnie miękkie. Charakterystyczne są wydatne guzy czołowe i pogrubienia nasad kości, tworzące tzw. bransolety krzywicze. Dochodzi także do zmian w obrębie klatki piersiowej. W krzywicy żebra na granicy kostno-chrzęstnej ulegają pogrubieniu, tworząc tzw. różaniec krzywiczy. W miejscu przyczepu przepony do dolnych żeber powstaje zagłębienie – bruzda Harrisona. Ponadto stwierdza się deformacje klatki piersiowej, kręgosłupa pod postacią garbu lub skoliozy i zniekształcenia kości kończyn dolnych pod postacią koślawości lub szpotawości (dochodzi w nich do zmiany kątów ustawienia kolan w stosunku do ud i podudzi). Obecnie dzięki suplementacji witaminy D powyższe objawy są praktycznie nieobserwowane. Można je zobaczyć na krzywiczych zdjęciach historycznych.

Oprócz powyższych obserwuje się objawy pozaszkieletowe ogólnoustrojowe, takie jak:

  • obniżone napięcie mięśni,
  • słaby przyrost masy ciała i opóźniony rozwój ruchowy,
  • nadmierna potliwość,
  • drażliwość, nadpobudliwość,
  • zaparcia,
  • częstsze infekcje,
  • żabi brzuch u niemowlaka (polega na spłaszczeniu i „rozlaniu” brzucha, co wynika z osłabionego napięcia mięśniowego).

Leczenie krzywicy

W krzywice leczenie polega na uzupełnieniu niedoborów witaminy D i wapnia. W tym celu podaje się duże dawki tej witaminy oraz produkty bogate w wapń.

Zalecane dawki lecznicze witaminy D wynoszą:

  • w 1. miesiącu życia – 1000 IU/dobę,
  • od 2. do 12. miesiąca życia – 1000–3000 IU/dobę,
  • >1 roku życia – 3000-5000 IU/dobę.

Podaje się je przez od jednego do trzech miesięcy, regularnie kontrolując poziom witaminy D we krwi. Krzywice u dzieci można wyleczyć. Ważne jest odpowiednio wczesne zareagowanie i uzupełnienie niedoborów. W przypadku zaniedbania dokonane zmiany kośćca mogą stać się nieodwracalne. Wskazana jest wówczas odpowiednio dobrana rehabilitacja i ćwiczenia.

Sprawdź, jakie preparaty z witaminą D znajdziesz na DOZ.pl
  1. Rusińska A. i in., Zasady suplementacji i leczenia witaminą Dnowelizacja 2018. Postępy Neonatologii. 2018; 24 (1).
  2. Podręcznik pediatrii oparty na zasadach EBM, pod red. Mrukowicz J. Medycyna Praktyczna 2021.
  3. Buczkowski K. in., Wytyczne dla lekarzy rodzinnych dotyczące suplementacji witaminy D. Forum Medycyny Rodzinnej. 2013; 7(2): 55–58.
  4. Płudowski P. i in., Ocena stanu zaopatrzenia w witaminę D w populacji osób dorosłych w Polsce. Stand. Med. Pediatr., 2014; 11: 609–617.
  5. Płudowski P. i in., Practical guidelines for the supplementation of vitamin D and the treatment of deficits in Central Europe – recommended vitamin D intakes in the general population and groups at risk of vitamin D deficiency. Endokrynol. Pol., 2013; 64: 319–327.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij