dłoń trzymajaca kapsułkę z witaminą D na linii Słońca
Patryk Jasielski

Krzywica – objawem niedoboru witaminy D?

Krzywica to choroba wynikająca z niedoborów witaminy D i wapnia. Obecnie występuje rzadko, a jeśli już, to dotyka głównie dzieci. U dorosłych niedobory wywołujące objawy krzywicy nazywane są osteomalacją. Oprócz klasycznej krzywicy niedoborowej wyróżnia się także formę pseudoniedoborową i hipofosfatemiczną. Jak wyglądają objawy krzywicy, jak się ją leczy i jakie dawki witaminy D należy profilaktycznie suplementować?

Krzywica należy do chorób okresu dzieciństwa. Związana jest z niedoborem witaminy D, która bierze udział w regulacji gospodarki wapniowej. Zapewnia ona odpowiednią mineralizację kości, co przekłada się na ich prawidłowy wzrost. Jej niedobór może być wywołany różnymi przyczynami. Objawiać się może szeregiem zmian kostnych i ogólnoustrojowych. W krzywicy istotne jest szybkie rozpoznanie i podjęcie leczenia, a żeby jej zapobiegać niezbędna jest odpowiednia profilaktyka.

Co to jest krzywica?

Krzywica jest to choroba występująca u dzieci. Stanowi zbiór objawów wywołanych najczęściej przez niedobór witaminy D w organizmie. Określa się ją mianem postaci klasycznej krzywicy u dzieci. Jest związana z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie. Prowadzi do zaburzenia wzrostu kości i pojawienia się objawów ogólnoustrojowych. Kiedyś osoby chore na krzywice były nazywane rachitykami. Jest to określenie pochodzące z greki i oznaczające zapalenie kręgosłupa.

Co istotne krzywica jest chorobą dotycząca kości w fazie wzrostu i rozwoju i z tego powodu dotyczy przede wszystkim dzieci, bo to ich kościec jest na tym etapie. Zazwyczaj jest rozpoznawana u niemowląt i małych dzieci, a rzadziej u młodzieży. Krzywica może również dotyczyć osób dorosłych, niemniej wówczas nie nazywa się ją krzywicą a osteomalacją.

Krzywca – przyczyny. Jak zapobiegać?

Krzywica przestarzale nazywana chorobą angielską i może mieć różne przyczyny. Najczęściej rozwija się w sytuacji niedoboru witaminy D. Spełnia ona szereg funkcji w organizmie. Przede wszystkim jest zaangażowana w regulacje gospodarki wapniowo-fosforanowej. Pobudza wchłanianie wapnia w przewodzie pokarmowym. Jej niedobór prowadzi do obniżenia poziomu tego elektrolitu we krwi. Aby temu zapobiec, organizm zaczyna wydzielać hormon z przytarczyc – parathormon, który powoduje uwalnianie wapnia z kości, co zaburza ich mineralizację, stanowiąc główną przyczynę krzywicy.

Oprócz najczęstsze krzywicy niedoborowej, wynikającej ze zbyt małej ilości witaminy D, wyróżnia się jeszcze dwie przyczyny tej choroby:

  • krzywice pseudoniedoborowe – wynikają z zaburzenia syntezy aktywnej formy witaminy D; są związane z niedoborami enzymatycznymi lub defektami genetycznymi receptorów dla witaminy D,
  • krzywice hipofosfatemiczne – w jej powstawaniu biorą udział substancje o nazwie fosfatoniny, które hamują wytwarzanie witaminy D i działają niekorzystnie na gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Aby zapobiec krzywicy objawowej u dziecka, niezbędne jest zapewnienie mu odpowiedniej ilości witaminy D i wapnia. Za źródło wit. D uznaje Słońce, a precyzyjniej ekspozycję skóry na promieniowanie słoneczne (witamina D wytwarza się w skórze pod wpływem promieni słonecznych), ryby morskie, jajka i wątróbka. Pokarmami bogatymi w wapń są produkty mleczne (mleko, sery, śmietana), fasola czy soja. Ważne w zapobieganiu krzywicy u niemowląt i starszych dzieci jest odpowiednia suplementacja witaminy D.

Zaleca się codzienne jej podawanie w dawce zależnej od wieku:

  • do 6 miesiąca życia: dawka 400 IU/dobę od pierwszych dni życia niezależnie od sposobu karmienia,
  • między 6. a 12. miesiącem życia – dawka 400–600 IU/dobę,
  • dzieci między 1. a 10. rokiem życia: dawka 600–1000 IU/dobę, w zależności od masy ciała (przy większej masie wyższa dawka) przez cały rok. Można odstąpić od suplementacji wit. D od maja do września, jeżeli dziecko przebywa co najmniej 15 min na słońcu między godziną 10:00 a 15:00 bez filtrów słonecznych z odkrytymi przedramionami i podudziami,
  • młodzież między 11. a 18. rokiem życia i osoby dorosłe do 65. roku życia: dawka 800–2000 IU/dobę; u nastolatków z otyłością podaje się 1600–4000 IU/dobę, w zależności od stopnia otyłości. Można odstąpić od suplementacji, w takich samych warunkach jak u dzieci,
  • seniorzy między 65. a 75. rokiem życia – powinni przyjmować przez cały rok, niezależnie od przebywania na słońcu 1600–4000 IU/dobę,
  • osoby powyżej 75. roku życia – dawka  2000–4000 IU/dobę przez cały rok.

Polecane dla Ciebie

Krzywica – objawy

Krzywica objawiać się może na różne sposoby. Wyróżnia się dwie główne grupy objawów:

  • objawy dotyczące rozwoju szkieletu, takie jak krzywica klatki piersiowej,
  • objawy pozaszkieletowy, np. krzywiczny żabi brzuszek u niemowlaka.

Objawy są zależne od wieku dziecka. Dolegliwości szkieletowe wynikają z zaburzenia mineralizacji rozwoju kości. Krzywica u niemowląt objawiać się może dużym ciemiączkiem przednim i opóźnionym jego zarastaniem. Stwierdza się także opóźnienie wyrzynania zębów mlecznych i ubytki szkliwa. Dolegliwości ze strony układu kostnego rozwijają się stopniowo i prowadzą do deformacji szkieletu. Można stwierdzić rozmiękanie potylicy, polegająca na tym, że kości potylicy przy dotyku są wyraźnie miękkie. Charakterystyczne są wydatne guzy czołowe i pogrubienia nasad kości, tworzące tzw. bransolety krzywicze. Dochodzi także do zmian w obrębie klatki piersiowej. W krzywicy żebra na granicy kostno-chrzęstnej ulegają pogrubieniu, tworząc tzw. różaniec krzywiczy. W miejscu przyczepu przepony do dolnych żeber powstaje zagłębienie – bruzda Harrisona. Ponadto stwierdza się deformacje klatki piersiowej, kręgosłupa pod postacią garbu lub skoliozy i zniekształcenia kości kończyn dolnych pod postacią koślawości lub szpotawości (dochodzi w nich do zmiany kątów ustawienia kolan w stosunku do ud i podudzi). Obecnie dzięki suplementacji witaminy D powyższe objawy są praktycznie nieobserwowane. Można je zobaczyć na krzywiczych zdjęciach historycznych.

Oprócz powyższych obserwuje się objawy pozaszkieletowe ogólnoustrojowe, takie jak:

  • obniżone napięcie mięśni,
  • słaby przyrost masy ciała i opóźniony rozwój ruchowy,
  • nadmierna potliwość,
  • drażliwość, nadpobudliwość,
  • zaparcia,
  • częstsze infekcje,
  • żabi brzuch u niemowlaka (polega na spłaszczeniu i „rozlaniu” brzucha, co wynika z osłabionego napięcia mięśniowego).

Leczenie krzywicy

W krzywice leczenie polega na uzupełnieniu niedoborów witaminy D i wapnia. W tym celu podaje się duże dawki tej witaminy oraz produkty bogate w wapń.

Zalecane dawki lecznicze witaminy D wynoszą:

  • w 1. miesiącu życia – 1000 IU/dobę,
  • od 2. do 12. miesiąca życia – 1000–3000 IU/dobę,
  • >1 roku życia – 3000-5000 IU/dobę.

Podaje się je przez od jednego do trzech miesięcy, regularnie kontrolując poziom witaminy D we krwi. Krzywice u dzieci można wyleczyć. Ważne jest odpowiednio wczesne zareagowanie i uzupełnienie niedoborów. W przypadku zaniedbania dokonane zmiany kośćca mogą stać się nieodwracalne. Wskazana jest wówczas odpowiednio dobrana rehabilitacja i ćwiczenia.

Sprawdź, jakie preparaty z witaminą D znajdziesz na DOZ.pl
  1. Rusińska A. i in., Zasady suplementacji i leczenia witaminą Dnowelizacja 2018. Postępy Neonatologii. 2018; 24 (1).
  2. Podręcznik pediatrii oparty na zasadach EBM, pod red. Mrukowicz J. Medycyna Praktyczna 2021.
  3. Buczkowski K. in., Wytyczne dla lekarzy rodzinnych dotyczące suplementacji witaminy D. Forum Medycyny Rodzinnej. 2013; 7(2): 55–58.
  4. Płudowski P. i in., Ocena stanu zaopatrzenia w witaminę D w populacji osób dorosłych w Polsce. Stand. Med. Pediatr., 2014; 11: 609–617.
  5. Płudowski P. i in., Practical guidelines for the supplementation of vitamin D and the treatment of deficits in Central Europe – recommended vitamin D intakes in the general population and groups at risk of vitamin D deficiency. Endokrynol. Pol., 2013; 64: 319–327.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ból dużego palca w stopie – przyczyny, diagnostyka i leczenie

    Ból dużego palca w stopie to przypadłość, która może wystąpić nagle lub też rozwinąć się z czasem. Wiele powszechnie występujących dolegliwości wywołuje ostry ból palucha, ale równie dobrze może być on objawem schorzenia podstawowego, wymagającego specjalistycznej opieki. W zależności od przyczyny ulgę może przynieść leczenie domowe. W niektórych przypadkach konieczna może być pomoc medyczna, zmiana stylu życia lub wydłużony okres rekonwalescencji.

  • Czy większość problemów z odbytem to hemoroidy?

    Ból i swędzenie w okolicy odbytu to objawy, z którymi pacjenci często zgłaszają się o pomoc do gabinetów lekarskich. Wspomniane dolegliwości, i dodatkowo pojawiające się krwawienie, identyfikowane są niemal zawsze z chorobą żylakową odbytu. Tymczasem potencjalnych przyczyn może być znacznie więcej, a wśród nich między innymi ropnie i szczelina odbytu.

  • Choroba Whipple'a – przyczyny, objawy, leczenie

    Choroba Whipple’a (zwana inaczej lipodystrofią jelitową) to rzadka wieloukładowa infekcja, która może wpływać na różne narządy w organizmie, w tym jelita, wątrobę, układ limfatyczny i układ nerwowy. Główną przyczyną tej choroby są bakterie z rodzaju Tropheryma. Objawy choroby Whipple’a mogą obejmować bóle brzucha, zaparcia, utratę masy ciała, zmęczenie, dreszcze i gorączkę. Choroba ta jest rzadka i występuje głównie u białych mężczyzn w średnim wieku.

  • COVID-19 a zaburzenia snu

    Pacjenci, którzy przechorowali COVID-19, odczuwają szereg rozległych powikłań. Wśród zgłaszanych lekarzom dolegliwości znajdują się zaburzenia snu. Według różnych źródeł u 10 proc. do nawet 90 proc. osób, które przebyły zakażenie wirusem SARS-CoV-2, objawy utrzymują się po wyleczeniu infekcji.  

  • Anoskopia – kiedy się ją wykonuje? Jak się do niej przygotować?

    Anoskopia to badanie polegające na wprowadzeniu do odbytu specjalnego narzędzia oświetlającego (anoskopu), które umożliwia lekarzowi obejrzenie wewnętrznej powierzchni odbytu i odbytnicy. Badanie to jest często wykonywane w celu wykrycia i rozpoznania chorób odbytu i odbytnicy, takich jak hemoroidy, wrzody, polipy, raki oraz choroby zapalne. Anoskopia jest bardziej szczegółowa niż badanie per rectum.  

  • Angina brzuszna – czym grozi przewlekłe niedokrwienie jelit?

    Angina brzuszna (niedokrwienie jelit) to zespół objawów, które pojawiają się, gdy dochodzi do spadku przepływu krwi do jamy brzusznej spowodowanego zablokowaniem jednej z tętnic ją zaopatrujących. Charakteryzuje się silnymi bólami brzucha, a także utratą wagi, wyniszczeniem i zmęczeniem. Angina brzuszna może być spowodowana przez różne czynniki, takie jak miażdżyca lub zagrażające życiu rozwarstwienie aorty. Ze względu na niespecyficzne objawy lekarz może mieć trudności z szybkim postawieniem odpowiedniej diagnozy. Czym jest angina brzuszna? Jak ją zdiagnozować?

  • Bakteryjne zapalenie stawów – przyczyny, objawy, leczenie

    Bakteryjne zapalenie stawów to, jak sama nazwa wskazuje, infekcja stawu, która jest wywoływana przez bakterie. Może powodować obrzęk, ból, gorączkę i ograniczenie ruchomości stawu. Diagnozowanie tego stanu wymaga wykonania badań laboratoryjnych, takich jak próbka płynu stawowego czy badanie mikrobiologiczne. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię i może wymagać hospitalizacji. W ciężkich przypadkach może być także konieczne chirurgiczne usunięcie zainfekowanego stawu.

  • Hiponatremia – czym jest? Jak ją leczyć?

    Hiponatremia to stan charakteryzujący się niskim poziomem sodu we krwi. Sód jest elektrolitem, który pomaga regulować równowagę płynów w komórkach i wokół nich. Objawy hiponatremii mogą obejmować bóle głowy, nudności, wymioty, zamieszanie, senność, utratę przytomności i kurcze mięśni. Może być spowodowana przez różne czynniki, takie jak choroby nerek, choroby hormonalne, leki i nadmierne spożycie płynów.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij