Ciemiączko u dziecka – gdzie się znajduje i kiedy zarasta? Jak o nie dbać?
Katarzyna Gmachowska

Ciemiączko u dziecka – gdzie się znajduje i kiedy zarasta? Jak o nie dbać?

Ciemiączka są fizjologicznymi strukturami w obrębie czaszki noworodka i niemowlęcia. Ich głównym zadaniem jest zmniejszenie obwodu główki podczas przechodzenia przez kanał rodny w tracie porodu. Jakie są rodzaje ciemiączek u noworodków? Gdzie się znajdują i kiedy powinny się zrastać? Jak dbać o ciemiączko u noworodków? Podpowiadamy.

Ciemiączko (ciemię) – czym jest i jaka jest jego rola? Gdzie się znajduje? Jakie są jego rodzaje?  

Ciemiączko jest przestrzenią pomiędzy kośćmi czaszki pokrytą skórą głowy. Wyczuwalne jest jako miękkie miejsce na główce noworodka i niemowlęcia. Obecność ciemiączek pozwala na ruchomość kości czaszki względem siebie w trakcie przechodzenia główki przez kanał rodny kobiety, dzięki czemu ułatwia przeciskanie się główki podczas porodu oraz chroni przez uszkodzeniami w jego trakcie.

U noworodków występują dwa ciemiączka – większe przednie i mniejsze tylne. U dzieci urodzonych przedwcześnie niekiedy obserwuje się obecność bocznych ciemiączek. 

Ciemię przednie ma kształt romboidalny i może mieć zróżnicowane wymiary, zazwyczaj jego przekątne nie przekraczają 4 cm. Natomiast ciemię tylne jest mniejsze i ma kształt trójkątny. 

Ciemiączko – kiedy się zrasta? 

Ciemiączko tylne zarasta pomiędzy 6. a 16. tygodniem życia, natomiast ciemię przednie zanika pomiędzy 10. a 18. miesiącem życia. Należy pamiętać, że zarówno zbyt wczesne, jak i zbyt późne zarastanie ciemiączek może występować u prawidłowo rozwijających się niemowląt, choć może być także objawem choroby, dlatego należy skonsultować się z lekarzem pediatrą, który może zalecić dalszą diagnostykę.  

Ciemiączko zrasta zbyt szybko lub zbyt wolno – czy to powód do niepokoju? 

Zbyt wczesne zarastanie się ciemiączka przedniego (czyli przed ukończeniem 10. miesiąca życia) niejednokrotnie budzi lęk i obawy rodziców. Zarośnięte ciemię przednie przed 10. miesiącem życia zawsze wymaga konsultacji z lekarzem pediatrą. W przypadku przedwczesnego zarastania ciemiączka przedniego należy wykluczyć choroby nerek, schorzenia endokrynologiczne, neurologiczne oraz choroby metaboliczne. Przedwczesne zarośnięcie ciemienia może prowadzić do deformacji czaszki oraz spowolnienia wzrostu obwodu główki. Należy pamiętać o regularnym mierzeniu obwodu główki dziecka, z częstością około 1 raz na 1–2 tygodnie oraz zaznaczaniu otrzymanych wyników na siatkach centylowych znajdujących się w książeczce zdrowia dziecka. U niemowląt ze zbyt wczesnym zarastaniem ciemiączka nie należy odstawiać witaminy D3 przed oceną gospodarki wapniowo-fosforanowej.  

Zbyt późne zarastanie ciemiączka rozpoznaje się w przypadku obecności ciemienia przedniego u dziecka w wieku powyżej 18. miesiąca życia. Najczęstszymi powodami zbyt wolnego zarastania ciemiączka są: niedobór witaminy D3, zaburzenia funkcjonowania tarczycy lub wodogłowie. Do objawów niepokojących, z którymi należy zgłosić się do lekarza pediatry z dzieckiem opóźnionym zarastaniem ciemiączka, należą: wzmożona potliwość, duże przyrosty główki niemowlęcia, zaburzenia apetytu, zaparcia oraz objawy neurologiczne takie jak obniżone napięcie mięśniowe czy brak samodzielnego podnoszenia główki.  

Zapadnięte, wypukłe ciemiączko – co oznacza? Kiedy jego wygląd powinien niepokoić? 

Podczas badania ciemiączka ocenia się jego wielkość, ale też napięcie i obecność pulsowania jego powierzchni. Zapadnięte ciemię względem kości czaszki może świadczyć o odwodnieniu dziecka, choć zdarza się, że występuje także u zdrowych dzieci, które mają duże rozmiary ciemienia. Natomiast uwypuklające się ciemiączko może być objawem wzrostu ciśnienia śródczaszkowego, które jest stanem zagrażającym życiu dziecka.  

Tętnienie ciemiączka oraz jego uwypuklenie mogą również świadczyć o podwyższonym ciśnieniu śródczaszkowym, choć samo tętnienie występuje niekiedy także w przypadku wysokiej gorączki.  

Uwypuklenie ciemiączka obserwuje się także u dzieci podczas płaczu, zazwyczaj wraca do pierwotnego wyglądu i napięcie po uspokojeniu się dziecka.  

Uraz ciemiączka 

Ciemiączko jest pokryte błoną śluzową oraz skórą, dlatego stanowi szczelną barierę i ochrania mózg znajdujący się wewnątrz czaszki. Należy pamiętać, aby podczas pielęgnacji nie uciskać ciemienia zbyt mocno. Delikatny dotyk ciemiączka jest bezpieczny dla dziecka. Urazy ciemiączka zdarzają się wyjątkowo rzadko, mogą być spowodowane silnym uciskaniem ciemiączka lub uszkodzeniem mechanicznym. Uraz ciemiączka podejrzewa się w przypadku obecności krwiaka w miejscu ciemiączka lub zranienia skóry.  

Jak dbać o ciemiączko u noworodka?  

Pielęgnacja skóry głowy dziecka polega na myciu główki, stosowaniu preparatów przeciw ciemieniusze, wyczesywaniu złuszczających się warstw naskórka. Delikatne dotykanie, głaskanie czy czesanie dziecka nie spowodują urazu ciemiączka. O skórę ciemiączka dbamy w taki sam sposób, w jaki troszczymy się  o skórę całej główki.   

Dowiedz się więcej, czym jest ciemieniucha i jak się ją leczy?

Ciemiączko a badanie mózgu dziecka 

Obecność ciemiączka jest sporym ułatwieniem diagnostyki mózgu u niemowląt, gdyż pozwala wykonać przezciemiączkowe badanie ultrasonograficzne. Dzięki obecności ciemiączek lekarz może zobrazować budowę mózgu, obecność ewentualnych zmian patologicznych czy wylewów krwi do mózgu podczas porodu. Przezciemiączkowe badanie USG jest całkowicie bezpieczne dla dziecka, nie boli oraz nie wymaga znieczulenia ogólnego jak w przypadku tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego.  

Ciemiączko a witamina D 

Zburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej oraz stężenie witaminy D3 we krwi mogą prowadzić do zaburzeń kostnienia. U zdrowych dzieci wielkość ciemiączka nie zależy jednak od stężenia witaminy D3 we krwi, dlatego rozmiar ciemiączka nie jest wyznacznikiem poziomu witaminy D3 w surowicy.

Niedobór witaminy D3 może prowadzić do krzywicy oraz zbyt wolnego zarastania ciemiączka. Natomiast nadmiar witaminy D3 może prowadzić do wzrostu uwalniania wapnia z kości, co powoduje zwiększenie stężenia wapnia we krwi. Zbyt duże stężenie wapnia we krwi może prowadzić do wystąpienia objawów neurologicznych, gastrologicznych oraz nefrologicznych.  

Dowiedz się więcej, jaką witaminę D3 wybrać dla dziecka?

Regularnie suplementowana witamina D3 w dawkach odpowiednich dla wieku dziecka zazwyczaj prowadzi do optymalnego jej stężenia we krwi. Modyfikacja dawki witaminy D3 powinna nastąpić dopiero po oznaczeniu stężenia 25(OH)D3, czyli aktywnej formy witaminy D3 we krwi oraz ocenie gospodarki wapniowo-fosforanowej.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Zaburzenia SI – czym są zaburzenia integracji sensorycznej? Jak je rozpoznać i jak wygląda terapia SI?

    Zaburzenia SI pojawiają się w momencie, w którym układ nerwowy w sposób nieprawidłowy organizuje bodźce zmysłowe. Dysfunkcje w przetwarzaniu bodźców sensorycznych mogą obejmować systemy: czuciowy (dotyk oraz czucie głębokie), słuchowy, wzrokowy, węchowy, smakowy oraz zmysł równowagi. Zaburzenia integracji sensorycznej mogą objawiać się w rozmaity sposób, np. wzmożoną lub obniżoną wrażliwością na bodźce czy zmniejszonym bądź zwiększonym poziomem aktywności ruchowej. Jakie są przyczyny zaburzeń SI? Jak wygląda terapia SI?

  • Złamanie zielonej gałązki – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie złamania podkostnowego u dzieci

    Złamanie zielonej gałązki jest charakterystyczne dla wieku dziecięcego, dotyczy niemowląt, małych dzieci oraz nastolatków. Jest to złamanie zamknięte, podkostnowe – bez przerwania ciągłości okostnej. Kość przypomina wtedy ułamaną, młodą gałązkę drzewa, stąd nazwa tego urazu. Złamania typu zielona gałązka nie są skomplikowane, nie wymagają nastawiania ani operacji, a kość zazwyczaj szybko się zrasta. Jak wygląda leczenie i rehabilitacja złamania typu torus?

  • Jąkanie u dzieci – jakie są jego przyczyny? Jak pomóc dziecku, które się jąka?

    Jąkanie u dzieci jest zaburzeniem płynności mowy, które może być wywołane przez czynniki logopedyczne, psychologiczne, genetyczne lub społeczne. Objawi się ono m.in. powtarzaniem głosek, słów lub części zdań, co nieco utrudnia komunikację dziecka z otoczeniem. Na czym polega terapia jąkania u dzieci? O czym powinni pamiętać rodzice dzieci, które się jąkają? Podpowiadamy. 

  • Witamina D dla dzieci – dawkowanie, objawy i skutki niedoboru

    Witamina D jest hormonem steroidowym, który kontroluje wiele istotnych dla organizmu procesów. Dostarczenie jej (poprzez syntezę skórną oraz wraz z pożywieniem) jest szczególnie ważne w przypadku najmłodszych. Witamina D wpływa na układ kostny dzieci poprzez regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej, działa immunomodulująco, podnosząc odporność i obniżając poziom cytokin prozapalnych, ma również działanie antykancerogenne oraz neuro- i kardioprotekcyjne. Jaką dawkę witaminy D podawać dziecku? Witamina D dla dzieci w kroplach, kapsułkach twist-off, sprayu czy tabletkach?

  • Stulejka u dziecka – jak rozpoznać stulejkę i jak wygląda jej leczenie?

    Stulejkę definiuje się jako niezdolność do odsunięcia napletka pokrywającego żołądź prącia. Jest to niewielka wada anatomiczna występująca najczęściej u chłopców (do 3.-4. roku życia stan ten dotyczy ok. 90% dzieci płci męskiej i jest on fizjologiczny). U starszych dzieci w przypadku stulejki zaleca się zabiegi polegające na delikatnym odsuwaniu napletka i stosowaniu maści sterydowej. Stulejka patologiczna, która wymaga interwencji chirurgicznej, powstaje przeważnie na skutek stanów zapalnych bądź urazów.

  • Dyspraksja (syndrom niezdarnego dziecka) – przyczyny i objawy dyspraksji rozwojowej

    Dyspraksja, nazywana również syndromem dziecka niezdarnego, to dysfunkcja percepcyjno-motoryczna przejawiająca się zaburzeniami koordynacji rozwojowej. Dzieci dyspraktyczne mają trudności z planowaniem i wykonywaniem czynności zarówno w zakresie motoryki małej (np. z rysowaniem, pisaniem, zapinaniem guzików), jak i w zakresie motoryki dużej (np. gra w piłkę, jazda na rowerze). Dyspraksja objawia się także opóźnionym rozwojem mowy, trudnościami ze skupieniem i z nauką czy zaburzeniami równowagi. Nie wpływa ona jednak na inteligencję. Aby pomóc dziecku, warto udać się do specjalistów, m.in. terapeuty SI, logopedy, pedagoga, aby dobrać odpowiednią terapię.

  • Kołdra obciążeniowa – działanie i wskazania do stosowania kołdry sensorycznej

    Kołdra obciążeniowa jest wykorzystywana w zaburzeniach propriocepcji, które pojawiają się m.in. u osób z autyzmem, ADHD czy zaburzeniami przetwarzania sensorycznego. Często jest także zalecana przy bezsenności, depresji, zespołach lękowych. Kołderka sensoryczna stymuluje czucie głębokie, "wyciszając" układ nerwowy. Jej stosowanie rozluźnia, relaksuje, poprawia jakość snu, redukuje napięcie. Wyjaśniamy, jak prawidłowo używać kołdrę obciążającą oraz jak dobrać jej wagę i rozmiar do potrzeb użytkownika. 

  • Perły Epsteina – przyczyny i leczenie torbieli dziąsłowych u dziecka

    Perły Epsteina to rodzaj torbieli dziąsłowych. Są to niewielkie zmiany o charakterze cyst wypełnione keratyną, które pojawiają się u niemowląt. Lokalizują się na podniebieniu i nie powodują żadnych dolegliwości. Perły Epsteina nie są groźne, jednak łatwo je pomylić z pleśniawkami czy aftami, dlatego też każde zmiany w jamie ustnej dziecka należy skonsultować z pediatrą. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij