Wpływ GABA na sen i koncentrację – jak poprawnie suplementować kwas gamma-aminomasłowy?

GABA to jeden z naturalnie występujących w organizmie neuroprzekaźników, który odgrywa ważną rolę w regulacji aktywności układu nerwowego. Nic więc dziwnego, że kwas gamma-aminomasłowy wzbudza zainteresowanie osób poszukujących sposobów na lepszy odpoczynek, redukcję napięcia czy poprawę jakości snu. GABA jest dostępny zarówno jako składnik niektórych produktów spożywczych, jak i w postaci suplementów diety.

1. Co to jest GABA? Działanie
2. GABA na sen
3. GABA na stres
4. GABA na koncentrację
5. Jak stosować suplementy z GABA? Z czym łączyć kwas gamma-aminomasłowy?
6. Suplementacja GABA – przeciwwskazania i skutki uboczne
7. GABA – cena suplementów
8. Suplementacja GABA – najczęściej zadawane pytania

Czy przyjmowanie GABA rzeczywiście może wpływać na samopoczucie i sen? Co na ten temat mówią badania z udziałem ludzi i czy suplementacja tego związku jest bezpieczna? Warto przyjrzeć się dostępnym dowodom, ponieważ wyniki badań nad doustnym stosowaniem GABA nie są jednoznaczne. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest GABA, jaką pełni funkcję w organizmie, jak stosuje się preparaty zawierające ten składnik oraz jakie kwestie warto wziąć pod uwagę przed rozpoczęciem suplementacji.

Co to jest GABA? Działanie

Kwas gamma-aminomasłowy (kwas γ-aminomasłowy, GABA) należy do niebiałkowych aminokwasów. Stanowi jeden z głównych neurotransmiterów.  Największą zawartość GABA odnotowuje się w podwzgórzu oraz układzie pozapiramidowym. Kwas gamma-aminomasłowy powstaje z udziałem pochodnej pirydoksyny (witaminy b6) z glutaminianu. W organizmie ludzkim GABA stanowi kluczowy neuroprzekaźnik hamujący OUN. W wyniku wzrostu jego stężenia w części przypadków następuje otwarcie kanałów jonowych w błonie neuronów oraz napływ jonów chlorkowych do komórek. Powoduje to hiperpolaryzację błony komórkowej, ograniczenie pobudliwości komórek nerwowych oraz zahamowanie przekaźnictwa impulsów pomiędzy komórkami.

Rola GABA w organizmie:

• uczestniczy w regulacji aktywności układu nerwowego oraz pomaga ograniczać nadmierne pobudzenie neuronów,
• bierze udział w regulacji napięcia mięśniowego,
• uczestniczy w regulacji wydzielania niektórych hormonów, w tym insuliny i hormonu wzrostu,
• odgrywa rolę w procesach związanych ze snem, relaksacją i reakcją organizmu na stres,
• jest przedmiotem badań dotyczących jego potencjalnego wpływu na ciśnienie krwi oraz funkcjonowanie układu nerwowego,
• może uczestniczyć w procesach związanych z regeneracją tkanek, m.in. poprzez wpływ na aktywność fibroblastów; obserwacje te pochodzą jednak w dużej mierze z badań eksperymentalnych.

GABA na sen

GABA (kwas gamma-aminomasłowy) odgrywa ważną rolę w regulacji aktywności układu nerwowego, dlatego jest również badany pod kątem wpływu na sen. Dotychczasowe badania sugerują, że doustne przyjmowanie GABA może ułatwiać zasypianie i korzystnie wpływać na wybrane parametry snu.

W jednym z badań uczestnicy przyjmowali 100 mg GABA przed snem lub placebo. Na podstawie badania EEG zaobserwowano, że GABA skracał czas potrzebny do zaśnięcia oraz zwiększał całkowity czas snu NREM. Wyniki te wskazują na potencjalne znaczenie GABA w procesach związanych z zasypianiem i jakością snu, choć potrzebne są dalsze badania, aby dokładniej określić jego skuteczność.

GABA na stres

GABA (kwas gamma-aminomasłowy) jest głównym neuroprzekaźnikiem hamującym w ośrodkowym układzie nerwowym. Pomaga regulować aktywność komórek nerwowych i ograniczać ich nadmierne pobudzenie, dlatego odgrywa ważną rolę w procesach związanych z reakcją organizmu na stres i stanem relaksacji.

Doustne stosowanie GABA jest przedmiotem badań dotyczących m.in. stresu i odprężenia. W części badań obserwowano korzystne zmiany w wybranych wskaźnikach reakcji na stres, w tym obniżenie poziomu kortyzolu. Efekty te obserwowano m.in. po zastosowaniu dawek GABA mieszczących się w zakresie 50-250 mg, jednak wyniki badań nie są jednoznaczne i nie można uznać, że suplementacja w tym zakresie dawek zawsze prowadzi do obniżenia poziomu kortyzolu.

Dokładny mechanizm działania doustnie przyjmowanego GABA nie został jeszcze w pełni poznany. Nie ma również pewności, w jakim stopniu GABA przyjmowane doustnie przenika przez barierę krew-mózg, dlatego badane są także możliwe mechanizmy obwodowe, związane m.in. z komunikacją pomiędzy układem nerwowym a przewodem pokarmowym.

GABA na koncentrację

GABA pomaga regulować aktywność układu nerwowego, ograniczając nadmierne pobudzenie komórek nerwowych. Odgrywa tym samym ważną rolę w procesach związanych z uwagą i koncentracją, dlatego jego znaczenie dla zdolności skupienia jest przedmiotem badań naukowych.

Jak stosować suplementy z GABA? Z czym łączyć kwas gamma-aminomasłowy?

GABA (kwas gamma-aminomasłowy) jest naturalnie występującym w organizmie neuroprzekaźnikiem, który pełni ważną funkcję w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego. Związek ten występuje również w niektórych produktach spożywczych, szczególnie tych poddawanych fermentacji. Bakterie kwasu mlekowego wykorzystywane w procesie fermentacji mogą wytwarzać GABA, dlatego jego obecność stwierdza się m.in. w wybranych produktach fermentowanych, takich jak niektóre przetwory mleczne czy kiszonki.

GABA jest dostępny także w postaci suplementów diety. Preparaty zawierające kwas gamma-aminomasłowy mogą występować samodzielnie lub w połączeniu z innymi składnikami, np. witaminą B6, która przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. W przypadku stosowania suplementów należy przestrzegać zaleceń producenta dotyczących sposobu i porcji przyjmowania preparatu oraz pamiętać, że suplementacja nie zastępuje zróżnicowanej diety.

Przed rozpoczęciem suplementacji warto zapoznać się ze składem preparatu oraz uwzględnić stosowane leki i inne suplementy. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu kilku produktów o potencjalnym działaniu uspokajającym oraz alkoholu.

Suplementacja GABA – przeciwwskazania i skutki uboczne

W dostępnych źródłach naukowych brak jest doniesień o występowaniu jakichkolwiek ciężkich działań niepożądanych po suplementacji GABA. Odnotowywano jedynie sporadycznie występujące, łagodne skutki uboczne w postaci niestrawności, zawrotów głowy i senności. 

Podczas stosowania preparatów zawierających GABA nie zaleca się prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn, ponieważ może występować senność zaburzająca prawidłową ich obsługę.

GABA – cena suplementów

Suplementy diety zawierające GABA dostępne są w postaci kapsułek i tabletek. Ich cena jest dosyć zróżnicowana. Preparaty z GABA można kupić już za ok. 30 zł. Jednak koszt niektórych preparatów z GABA, jak np. postaci liposomalnych (lepiej przyswajalnych) kwasu  gamma-aminomasłowego może przekroczyć 100 zł.

Suplementacja GABA – najczęściej zadawane pytania

Jakie są źródła GABA w diecie?

GABA występuje w rybach, grzybach, pomidorach, szpinaku, wodorostach oraz niektórych produktach fermentowanych i serach. Jego zawartość w poszczególnych produktach może być jednak bardzo różna.

Czy GABA wpływa na masę ciała?

Istnieją badania sugerujące, że GABA może wpływać na metabolizm i masę ciała. Część korzystnych efektów obserwowano w badaniach na zwierzętach, ale nie muszą one przenosić się na ludzi, a dotychczasowe wyniki badań u ludzi są jednak ograniczone i nie pozwalają stwierdzić, że suplementacja GABA skutecznie wspomaga odchudzanie. 

Czy kobiety w ciąży i karmiące mogą stosować GABA?

Nie zaleca się stosowania suplementów GABA w ciąży i w okresie karmienia piersią ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa.