Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo? - portal DOZ.pl
Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?
Barbara Sitek

Leptyna – funkcje i właściwości. Jak wygląda badanie poziomu hormonu sytości? Czy niektórzy są skazani na efekt jojo?

Leptyna zmniejsza apetyt, dlatego nazywana jest „hormonem sytości”. Produkują ją adipocyty, czyli komórki tłuszczowe organizmu. Przyjmuje się, że osoby, które łatwiej wracają do wagi sprzed odchudzania, czyli borykają się z tzw. efektem jojo, mają podwyższony poziom leptyny i jednocześnie obniżony poziomem greliny, czyli „hormonu głodu”. Leptyna jest nie tylko hormonem skierowanym przeciwko otyłości, ale także bierze udział w szeregu procesów związanych ze wzrastaniem, dojrzewaniem, termogenezą i regulacją ciśnienia krwi. Ponadto wpływa na płodność i status układu immunologicznego. Jak wygląda badanie leptyny, ile kosztuje i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Leptyna jest hormonem zmniejszającym apetyt i uczucie głodu. Jej poziom we krwi informuje mózg o wielkości zasobów energetycznych organizmu i jest proporcjonalny do ilości posiadanej tkanki tłuszczowej. Zaburzenia w wydzielaniu leptyny lub obniżona wrażliwość organizmu na ten hormon skutkują nadmiernym apetytem, co w konsekwencji może prowadzić do nadwagi, otyłości oraz problemów z utrzymaniem prawidłowej diety. Chociaż badania stężenia leptyny nie zleca się rutynowo, tak jest ono przydatne w diagnozowaniu przyczyn otyłości, a także podczas oceny funkcji rozrodczych i diagnozowania związanych z nadmierną masą ciała zaburzeń miesiączkowania.

Leptyna – czym jest i jakie ma funkcje?

Leptyna, nazywana niekiedy „hormonem sytości” lub „hormonem przeciwotyłościowym”, jest białkiem produkowanym przez komórki tłuszczowe, czyli adipocyty. Jej poziom jest proporcjonalny do ilości białej tkanki tłuszczowej w organizmie: im więcej adipocytów, tym więcej leptyny. Działanie leptyny opiera się na przesyłaniu do mózgu informacji na temat (wystarczającej) ilości rezerw energetycznych, które są zmagazynowane w tkance tłuszczowej. Skutkuje to zahamowaniem wydzielania neuropeptydu Y (neurotransmiter pobudzający apetyt) i aktywacją ośrodka sytości w podwzgórzu, dzięki czemu organizm nie odczuwa głodu. Konsekwencją jest zahamowanie przyjmowania pokarmu i rozpoczęcie procesu spalania tkanki tłuszczowej. Kiedy poziom leptyny wzrasta, przyspiesza również metabolizm tłuszczu. Z kolei będąc na diecie dochodzi do obniżenia stężenia leptyny, co przekłada się na tempo przemian tłuszczowych, które także zwalniają. Organizm jest przekonany, że znajduje się w stanie głodu, dlatego uruchamia „hamulec awaryjny”, spowalniający wszystkie procesy fizjologiczne w ten sposób, aby maksymalnie wykorzystać pozostałą mu energię.

Oprócz zmniejszania uczucia głodu, pobudzania uczucia sytości i stymulacji procesów metabolicznych, leptyna bierze udział w procesach wzrostu i dojrzewania płciowego, reguluje temperaturę ciała (termogenezę), ciśnienie tętnicze krwi, gęstość kości i tworzenie naczyń krwionośnych oraz wpływa korzystnie na płodność i układ odpornościowy. Leptyna oddziałuje również na poziom hormonów, takich jak prolaktyna (PRL), lutropina (LH), folikulotropina (FSH), hormon wzrostu (GH) oraz hormony płciowe powstające w jajnikach, przez co odpowiada za prawidłowy przebieg procesu dojrzewania płciowego i funkcji rozrodczych. W  przypadku nadwagi lub otyłości, gdy poziom leptyny nie jest w normie, może dochodzić do zaburzeń w tych procesach. Leptyna wpływa również na prawidłowy przebieg rozwoju płodu i jest syntetyzowana przez łożysko.

U osób z nadwagą, nadmiar leptyny wydzielanej przez dużą ilość tkanki tłuszczowej, prowadzi do stopniowego spadku wrażliwości na jej działanie, podobnie jak zdarza się to w przypadku innego hormonu związanego z metabolizmem energetycznym, czyli insuliny. Działanie tych dwóch hormonów jest zresztą ze sobą powiązane, leptyna zwiększa wrażliwość tkanek na działanie insuliny, a insulina, wydzielana pod wpływem podwyższonego stężenia glukozy, stymuluje wytwarzanie leptyny. Z tego względu hiperleptynemia, czyli podwyższone stężenie leptyny we krwi, podobnie jak hiperinsulinemia, jest zaburzeniem metabolicznym, które nieleczone może prowadzić do rozwoju insulinooporności, a także cukrzycy typu 2.

Leptyna i grelina – zależność między „hormonem sytości” i  „hormonem głodu”

Działanie leptyny jest tylko jednym z czynników regulujących zarówno przyjmowanie pokarmu, jak i całą gospodarkę energetyczną organizmu. Oprócz wspomnianej wcześniej insuliny, na uczucie głodu i sytości wpływa również grelina, czyli hormon działający przeciwstawnie do leptyny. Grelina jest nazywana także „hormonem głodu”. To żołądkowy peptyd, który odpowiada za stymulację wydzielania hormonu wzrostu i zwiększenie ilość tłuszczu w organizmie. Do utrzymania prawidłowej masy ciała niezbędne jest utrzymanie równowagi pomiędzy poziomem leptyny i greliny.

Czy można pobudzić działanie leptyny i czy istnieje sposób na uregulowanie jej poziomu?

Osoby borykające się z nadmiernym apetytem i problemami z utrzymaniem prawidłowej masy ciała często szukają preparatów, takich jak suplement lub lek, które podwyższają poziom leptyny, hamując nadmierną chęć podjadania. Niestety, obecnie brak jest naturalnych substancji zawierających leptynę, a leki zwiększające jej poziom stosowane są jedynie w nielicznych przypadkach, związanych głównie z genetycznymi niedoborami tego hormonu. Leki te dostępne są jedynie na receptę i powinny być stosowane jedynie na wyraźne polecenia lekarza.

Na szczęście możliwe jest wpłynięcie na poziom leptyny przy pomocy innych metod. Najlepiej udokumentowanym sposobem na uregulowanie stężenia leptyny jest zwiększenie aktywności fizycznej, połączone z rozsądną redukcją masy ciała i zadbanie o odpowiednią ilość snu. Można wspomóc swój metabolizm preparatami wspomagającymi spalanie tkanki tłuszczowej, których skuteczność zależy od przestrzegania powyższych zasad.

Spadek masy ciała o 10% może prowadzić do nawet 50%-owego spadku poziomu leptyny u osób otyłych. W przypadku problemów z płodnością taka zmiana znacznie zwiększa szansę na prawidłowy przebieg ciąży i posiadanie dziecka.

Poziom leptyny zależy również od rodzaju i częstości spożywanych posiłków. Wyniki badań naukowych udowadniają, że stężenie leptyny we krwi u osób jedzących posiłki regularnie, jest nawet o 45% wyższe, niż u osób spożywających jeden lub dwa obfite posiłki dziennie. Należy jednak pamiętać, aby  przed podjęciem decyzji o przejściu na dietę lub rozpoczęciu uprawiania sportu, skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem, który będzie w stanie doradzić, jak wybrać optymalną ścieżkę, uwzględniającą kompleksową ocenę stanu organizmu.

Kiedy należy wykonać badanie poziomu leptyny?

Badanie poziomu leptyny nie należy do rutynowych badań diagnostycznych. Wykonywane jest najczęściej u osób otyłych, cierpiących na napady częstego, przewlekłego głodu (kompulsywne objadanie się). Ponadto u otyłych dzieci, szczególnie jeśli w ich rodzinie zdarzały się przypadki otyłości w młodym wieku, a także u osób, u których występuje podejrzenie niedoboru lub nadmiaru leptyny, cierpiących na zaburzenia łaknienia i napady niekontrolowanego głodu. Badanie przeprowadza się również wśród kobiet z nadwagą, mających problemy z zajściem w ciążę oraz jako badanie profilaktyczne (wraz z oceną innych parametrów biochemicznych, np. poziom insuliny i glukozy, profil lipidowy) u osób planujących odchudzanie i szukających przyczyn występowania zaburzeń odżywiania. Oznaczenie stężenia leptyny może być także przydatne do oceny funkcji rozrodczych oraz w diagnostyce zaburzeń miesiączkowania wynikających z otyłości.

Polecane dla Ciebie

Leptyna – jak wygląda badanie? Cena/refundacja i skierowanie

Oznaczenie poziomu leptyny we krwi przypomina inne, standardowe badania biochemiczne. W trakcie badania pobierana jest próbka krwi żylnej, a do testu należy zgłosić się na czczo, tzn. zachowując minimum 8-godzinną przerwę w przyjmowaniu posiłków i najlepiej w godzinach porannych. Aby pacjent nie ponosił kosztów badania, powinien posiadać skierowanie od lekarza specjalisty, np. gastrologa, endokrynolog, czy diabetologa. W przypadku wykonywania oznaczenia prywatnie należy spodziewać się kosztów w zakresie ok. 100 zł, chociaż ceny w poszczególnych laboratoriach mogą znajdować się w zakresie od 60 do nawet 300 zł.

Jakie są normy stężenia leptyny we krwi? Interpretacja wyniku badania

U szczupłych i zdrowych osób prawidłowy poziom leptyny mieści się w zakresie około 1–5 ng/dl u mężczyzn i 7–13 ng/dl u kobiet. Stężenie leptyny u kobiet jest zazwyczaj 2.–3. razy wyższe niż u mężczyzn, pomimo tego samego wieku, rasy, czy wskaźnika BMI. Różnica ta wynika z wpływu estrogenów oraz różnej ilości tkanki tłuszczowej.

Podwyższony poziom  leptyny występuje fizjologicznie u osób otyłych, jeśli jednak znacznie przekracza on zakres wartości referencyjnych, podejrzewa się, że u pacjenta rozwija się leptynoporność. Stężenie leptyny rośnie również w trakcie ciąży, na skutek wzrostu masy ciała, jak i produkowania leptyny przez łożysko. Największy wzrost stężenia obserwuje się w II trymestrze, niemniej tuż po porodzie dochodzi do obniżenia ilości leptyny. Na wzrost poziomu hormonu wpływają także: insulina, glukoza, leki z grupy glikokortykosteroidów i doustne preparaty hormonalne. Z kolei obniżone stężenie leptyny u osób otyłych, może wskazywać na jej niedobór jako przyczynę wyjściową, która doprowadziła do otyłości. W rzadkich przypadkach spadek poziomu leptyny może mieć charakter wrodzony i być konsekwencją mutacji genu kodującego receptor dla leptyny (genu LEPR). Niekiedy zdarza się także, że obniżony poziom leptyny jest skutkiem ubocznym przyjmowania leków hipoglikemizujących oraz przeciwzapalnych.

  1. P. Gagga i in., Rola leptyny w regulacji metabolizmu lipidów i węglowodanów,  „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 2011, nr 65.
  2. M. Starachowicz i in., Rola leptyny w zaburzeniach odżywiania się – współczesne poglądy, Psychiatr. Pol.,  2013, tom 5, nr 47. 47(5): 897–907
  3. A. Nogalska i in., Leptyna – hormon o wielu funkcjach, Postępy Biochemii, 2001, tom 3, nr 47,
  4. P. Błaszczkiewicz i in., Rola leptyny w utrzymaniu homeostazy w pierwszych okresach życia, Endokrynol. Ped. , 2017, tom 16, nr 4.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymaz z gardła – ile kosztuje badanie i gdzie można je wykonać?

    Wielokrotnie każdy z nas cierpiał z powodu bólu gardła czy chrypki. Są to najczęściej występujące choroby gardła. Czasem zdarza się jednak, że infekcje gardła dopadają nas zbyt często oraz ciągle nawracają pomimo stosowania właściwego leczenia. Co można zrobić w takiej sytuacji? Wtedy można zdecydować się na wykonanie wymazu z gardła, który może pomoc naszemu lekarzowi prowadzącemu w postawieniu właściwej diagnozy i ułatwi też włączenie najlepszego dla nas leczenia.

  • Troponina – badanie i normy. Czy podwyższony poziom troponin zawsze świadczy o zawale serca?

    Białka kurczliwe mięśni poprzecznie prążkowanych to troponiny. Ich stężenie we krwi wzrasta już 3 godziny po zawale serca lub innym rodzaju uszkodzenia mięśnia sercowego. Badanie troponin zleca się w celu potwierdzenia lub wykluczenia diagnozy dotyczącej ataku serca. Istnieją jednak inne przyczyny wysokiego poziomu troponin we krwi pacjenta, jak chociażby zatorowość płucna, niewydolność serca lub nerek, ale także wyjątkowo ciężki wysiłek fizyczny (często obserwowany u maratończyków czy triathlonistów). Jak wygląda badanie poziomu troponin i które zaburzenia organizmu mogą wywołać ich obecność we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulina – normy we krwi, wskazania, cena. Badanie insuliny po obciążeniu. Czy hiperglikemia i hipoglikemia są groźne dla życia?

    Insulina i normy z nią związane są jednym z głównych wskaźników prawidłowej pracy trzustki. Badanie poziomu tego hormonu pozwala na dokonanie oceny zmian w gospodarce węglowodanowej, a w przypadku wystąpienia hipoglikemii lub hiperglikemii wdrożenie odpowiedniego leczenia tych zaburzeń, których zaniedbane może się rozwinąć w szereg chorób metabolicznych, w tym przede wszystkim w cukrzycę typu II. Osoby, które zauważyły u siebie zaburzenia widzenia, zawroty głowy, przyspieszoną akcję serca lub zlewne poty powinny koniecznie zgłosić się na badanie poziomu insuliny.

  • Prolaktyna (PRL) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie poziomu prolaktyny jest wykorzystywane w diagnozowaniu niepłodności u kobiet i mężczyzn, a także w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej i kontrolowaniu leczenia tej choroby. Normy prolaktyny dla kobiet różnią w zależności od dnia cyklu miesiączkowego, okresu ciąży lub karmienia piersią. Mężczyźni z wysokim poziomem prolaktyny obserwują u siebie spadek libido i zaburzania erekcji, a w skrajnych przypadkach niepłodność. Niedobór prolaktyny jest spotykany rzadko, niemniej u kobiet karmiących może doprowadzić do zaniku produkcji mleka w gruczołach sutkowych. Jak poradzić sobie z zaburzeniami ilości prolaktyny w organizmie, ile kosztuje badanie PRL i czy stres przyczynia się do zaburzeń hormonalnych? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona

    Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną pornień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

  • Testy DNA na ojcostwo – jak wygląda badanie, ile kosztuje i kiedy można je wykonać?

    Testy na ojcostwo wykonywane są od lat 80. XX wieku. Przez lata zmieniały się techniki inżynierii genetycznej, dzięki którym możliwe stało się ustalenie lub wykluczenie ewentualnego rodzicielstwa. Obecnie nie ma konieczności czekania z wykonaniem badań aż do momentu narodzin dziecka, ponieważ może je wykonać jeszcze na etapie rozwoju płodowego. Jak wygląda badanie? Skąd pobrać próbkę do testu i ile on kosztuje?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij