Dostępność opieki onkologicznej w czasach pandemii – jak koronawirus zmienił dostęp do świadczeń medycznych?
Justyna Piekara

Dostępność opieki onkologicznej w czasach pandemii – jak koronawirus zmienił dostęp do świadczeń medycznych?

Pandemia COVID-19 wpłynęła na funkcjonowanie systemów opieki zdrowotnej na całym świecie. Poza istnieniem bezpośredniego niebezpieczeństwa zakażenia SARS-CoV-2 powstało zagrożenie ciągłości leczenia pacjentów, którzy zmagają się z chorobami przewlekłymi. W krytycznym położeniu znaleźli się pacjenci onkologiczni. Dowodzi temu dramatyczny spadek liczby świadczeń medycznych dedykowanych tej grupie.

Sytuacja pacjentów onkologicznych podczas pandemii COVID-19

Zgodnie z wynikami badania kliniczno-kontrolnego opublikowanego w “JAMA Oncology”, ze względu na obniżoną odporność, pacjenci onkologiczni są uważani za grupę najbardziej narażoną na zakażenia SARS-CoV-2. Wysoka podatność na infekcje jest przyczyną ich ciężkiego ogólnoustrojowego stanu immunosupresyjnego, który jest wynikiem realizacji różnych metod leczenia przeciwnowotworowego.

Pacjenci, obawiając się narażenia na zakażenie SARS-CoV-2 rzadziej zgłaszali się do placówek opieki zdrowotnej w celu podjęcia diagnostyki. Zważając na ograniczenia w funkcjonowaniu sektora ochrony zdrowia, diagnozowanie i rozpoczęcie terapii onkologicznej są często opóźnione, co daje pacjentom gorsze rokowania i stwarza zagrożenie dla ich życia. Wiele planowych zabiegów operacyjnych odwołano i przesunięto na późniejszy termin, a zasoby i personel przekierowano do leczenia pacjentów z koronawirusem. Ponadto wiele projektów obejmujących badania kliniczne nowych terapii onkologicznych zostało wstrzymanych.

Konieczność wdrożenia reżimu sanitarnego podczas pandemii COVID-19 nie podlega dyskusji. Eksperci zwracają uwagę na utrzymanie dostępu do diagnostyki oraz potrzebę kontynuacji rozpoczętego już leczenia onkologicznego. Wykrycie choroby w zaawansowanym stadium, przekłada się na pogorszenie możliwości i efektywności wdrażanych terapii.

W zaistniałej kryzysowej sytuacji Polskie Towarzystwo Onkologiczne (PTO) podniosło apel o współpracę placówek medycznych w celu zapewnienia właściwej opieki pacjentom onkologicznym. Przebieg terapii może podlegać modyfikacji jedynie, kiedy nie stanowi to zagrożenia dla życia i zdrowia pacjenta, a każda zmiana jest indywidualnie konsultowana z onkologiem. PTO przedstawiło szereg zaleceń, które mają usprawnić ich kooperację przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa pacjentów i personelu medycznego, zgodnego z zasadami określonymi przez Główny Inspektorat Sanitarny oraz rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Drastyczny spadek świadczeń onkologicznych podczas pandemii COVID-19

Według raportu Fundacji Onkologia 2025, który bazuje na danych gromadzonych na bieżąco przez Narodowy Fundusz Zdrowia, nastąpił gwałtowny spadek świadczeń onkologicznych w pierwszych pięciu miesiącach 2020 roku do analogicznego okresu roku 2019. Porównano skalę zjawiska w województwach mazowieckim, śląskim i warmińsko-mazurskim.

Profilaktyka raka piersi okazała się najbardziej dotkniętym przez pandemię obszarem onkologii. Wykonywanie świadczeń medycznych zostało prawie całkowicie zaniechane. Na terenie wszystkich trzech województw odnotowano największy, ponad 90% spadek liczby wykonanych badań mammograficznych. Profilaktyka raka szyjki macicy, w której najistotniejszą rolę pełni cytologia, również jest znacząca. W kwietniu i maju, czyli w miesiącach największych obostrzeń związanych z pandemią, spadki w tym zakresie sięgnęły progu 85-90%.

Dostępność pakietów onkologicznych

Dotychczas z roku na rok przybywało pacjentów, u których zdiagnozowano nowotwory. Otrzymywali oni kartę DILO (Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego) i trafiali na szybką ścieżkę leczenia onkologicznego. Wraz z nastaniem pandemii zauważalny jest spadek liczby wystawionych dokumentów, co odzwierciedla ograniczenie funkcjonowania placówek medycznych oferujących diagnostykę i terapię onkologiczną. W kwietniu i maju 2020 r., kiedy w związku z pandemią wdrożono najwięcej obostrzeń, liczba ta zmalała aż o 40% w trzech województwach uwzględnionych w analizie.

Podczas pandemii liczba konsyliów realizowanych w ramach pakietu onkologicznego zmalała. W normalnych okolicznościach liczba tego typu świadczeń wykazywała tendencje wzrostowa.

Odnotowano również spadek liczby nowych pacjentów kwalifikowanych do onkologicznych programów lekowych. Najistotniejsze różnice widoczne są wśród osób, u których wykryto lite guzy i nowotwory hematologiczne. Zmalała także liczba konsultacji pierwszorazowych. Część wizyt została zrealizowana w trybie teleporady.

  1. M. Richards, M. Anderson, P. Carter, The impact of the COVID-19 pandemic on cancer care, "Naturę Cancer" 2020, nr 1, s. 565-567, [online] https://doi.org/10.1038/s43018-020-0074-y, [dostęp:] 16.04.2021.
  2. U. Ray, F. Aziz, A. Shankar, COVID-19: the impact in ontology care, "SN Comprhensive Clinical Medicine" 2020, nr 2, s. 2621–2630, [online] https://doi.org/10.1007/s42399-020-00592-7, [dostęp:] 16.04.2021.
  3. Q. Wang, N. A. Berger, R. Xu, Racial dsparity, and outcomes among US patients with cancer and COVID-19 infection, "JAMA Oncology" 2021, nr 7 (2), s. 2020-2027, [online] doi: 10.1001/jamaoncol. 2020.6178, [dostęp:] 16.04.2021.
  4. Zalecenia i rekomendacje PTO dla pacjentów onkologicznych i placówek onkologicznych w związku z epidemią wirusa SARS-Cov-2, “pto.med” [online], https://pto.med.pl/zalecenia-i-rekomendacje-pto-dla-pacjentow-onkologicznych-i-placowek-onkologicznych-w-zwiazku-z, [dostęp:] 16.04.2021.
  5. Onkologia w czasach COVID-19, "onkologia2025.pl" [online], http://onkologia2025.pl/userfiles/321321321/onkologia/COVID19/Onkologia%20w%20czasach%20COVID19%20raport.pdf, [dostęp:] 16.04.2021.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Łokieć tenisisty – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja zespołu nadkłykcia bocznego kości ramiennej

    Łokieć tenisisty, czyli zespół nadkłykcia bocznego kości ramiennej, to schorzenie charakteryzujące się występowaniem zmian przeciążeniowych w obrębie ścięgien mięśni prostowników nadgarstka. Łokieć tenisisty objawia się bólem w obrębie stawu łokciowego w momencie, w którym uruchomiony zostaje nadgarstek, np. podczas chwytania przedmiotów czy zaciskania pięści. Ponieważ przyczyną zespołu łokcia tenisisty są mikrourazy powstałe na skutek wykonywania powtarzalnych czynności, dotyka on często sportowców czy pracowników biurowych. Jak leczy się łokieć tenisisty?

  • Marihuana medyczna – co warto o niej wiedzieć?

    U schyłku okresu PRL, w 1985 r. wprowadzono przepisy karne, które zakazały używania w Polsce marihuany. Kontrowersje wywoływał pogląd, że wykorzystanie tej substancji do celów medycznych stało się również niedostępne, a wręcz karalne. Dopiero po 32 latach (w 2017 r.) stworzono przepisy, które formalnie zezwoliły na legalne wprowadzanie marihuany do obrotu jako surowca farmaceutycznego, a także zastosowanie jej w leczeniu i łagodzeniu objawów towarzyszących określonym chorobom.  Co warto wiedzieć o marihuanie medycznej?

  • Zespół stresu popandemicznego – czym jest? W jaki sposób się objawia?

    Aktualnie „zespół stresu popandemicznego” nie jest ujęty w międzynarodowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych, jednak niewykluczone, że wkrótce tam trafi, gdyż coraz więcej osób potrzebuje pomocy psychologa lub psychiatry w wyniku sytuacji związanej z pandemią. Trwa na ten temat globalna dyskusja ekspertów zajmujących się zdrowiem psychicznym.

  • Molnupiravir – przełomowy lek na COVID-19 dostępny w Polsce już w grudniu

    Molnupiravir to lek, który powstrzymuje namnażanie się koronawirusa SARS-CoV-2 w organizmie, według producenta koncernu – Merck i Ridgeback Biotherapeutics. Tabletka ma znaczny potencjał kliniczny i obniża prawdopodobieństwo hospitalizacji oraz śmierci z powodu COVID-19, nawet o 50%. Już niebawem farmaceutyk będzie dostępny w naszym kraju.

  • Nowe antybiotyki – powstaną poprzez edycję genów

    Naukowcy z Uniwersytetu w Manchesterze odkryli nową drogę do produkcji złożonych antybiotyków wykorzystujących edycję genów do manipulacji kluczowymi enzymami bakteryjnymi, a tym samym ścieżek prowadzących do powstawania leków. Odkrycie może utorować drogę nowej generacji antybiotyków, które będą skuteczne w walce z lekoopornymi patogenami.

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy" oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego fizjologicznie pokrywającego tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki" szyjki macicy stosuje się najczęściej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij