Insulinomimetyki – chrom (Cr) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Czy chrom jest skuteczny podczas odchudzania?
Alicja Świątek

Insulinomimetyki – chrom (Cr) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Czy chrom jest skuteczny podczas odchudzania?

Chrom jest mikroelementem, który w roli składnika suplementów diety traktowany jest jako środek wspomagający odchudzanie. Bierze udział w metabolizowaniu glukozy, białek i tłuszczy. Występuję zarówno w postaci zdrowotnej – trójwartościowej (CR III), jak i toksycznej – sześciowartościowej (Cr VI). Charakterystyczne dla chromu są także jego właściwości związane z podwyższaniem poziomu „dobrego" cholesterolu HDL przy jednoczesnym obniżaniu poziomu tego miażdżycowego, czyli „złego" cholesterolu LDL. Z którą witaminą najlepiej suplementować chrom, co należy do naturalnych źródeł tego pierwiastka śladowego oraz który chrom wybrać – organiczny, czy nieorganiczny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Od dłuższego czasu preparaty zawierające chrom cieszą się dużym zainteresowaniem wśród osób chcących ograniczyć łaknienie na słodycze oraz mających problemy ze zrzuceniem zbędnych kilogramów. W badaniach na zwierzętach wykazano korelację pomiędzy niedoborem chromu a nietolerancją glukozy, a ponadto stwierdzono, że suplementacja tego pierwiastka wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. Najczęściej niedobór tego składnika występuje w okresie ciąży, stosowania niewłaściwej diety, permanentnie nieprawidłowego poziomu glukozy lub podczas odżywania pozajelitowego. Przed rozpoczęciem suplementacji warto  przyjrzeć się bliżej temu pierwiastkowi.

Chrom - czym jest? Dlaczego zalicza się go do insulinomimetyków?

Chrom uznawany jest za pierwiastek niezbędny do życia człowieka. Wpływa na prawidłowy rozwój i wzrost, a także jest kluczowy dla przebiegu wielu reakcji metabolicznych zachodzących w naszym organizmie. W licznych badaniach wykazano pozytywny wpływ chromu (III) na skuteczność terapii insulinowej u osób chorujących na cukrzycę. Chrom bierze udział w regulacji gospodarki węglowodanowej. Proces ten następuje poprzez wpływ na aktywność błonowej fosfatazy tyrozynowej, czyli enzymu powodującego pobudzenie receptorów insuliny, ale także zwiększenie ich ilości, co może mieć znaczenie w leczeniu insulinooporności i zaburzeń z nią związanych. Już w latach 50. odkryto, że opisywany pierwiastek jest istotnym składnikiem czynnika tolerancji glukozy (GTF, ang. Glucose Tolerance Factor), co prawdopodobnie związane jest z jego wpływem na metabolizm glukozy i prawidłowy poziom insuliny.

Jakie są źródła chromu?

Chociaż wraz z upływem lat zmniejsza się poziom chromu w naszym organizmie, w praktyce jego niedobór występuje niezwykle rzadko. Do głównych przyczyn za niskiego poziomu chromu zalicza się nieprawidłowy sposób odżywiania i przewlekły stres. Czynniki stresogenne, takie jak: dieta obfitująca w cukry proste, obciążenie glukozą, okres ciąży oraz karmienia piersią, długotrwałe przemęczenie, infekcje, uraz fizyczny lub emocjonalny mogą znacząco wpłynąć na metabolizm chromu. Dochodzi wówczas do zwiększonego wydalania tego pierwiastka wraz z moczem oraz obniżenia jego poziomu w organizmie.  Wówczas warto rozważyć wzbogacenie diety w pokarmy dostarczające chromu lub zastosować suplementację gotowymi produktami farmaceutycznymi. Naturalnymi źródłami tego składnika są drożdże, kakao, pełnoziarniste produkty zbożowe, jaja, orzechy, szparagi, wątroba cielęca, ryby i owoce morza (ostrygi, małże), a także owoce (zwłaszcza gruszki i jabłka). Warto dodać, że produktami zwiększającymi przyswajalność chromu są: witamina B3 (niacyna), kwas askorbinowy (witamina C) oraz glicyna (aminokwas). Z kolei cynk, cukry proste i żelazo ograniczają jego wchłanianie, co warto wziąć pod uwagę podczas niedoborów w organizmie i suplementacji tego składnika.

Czy należy suplementować chrom podczas odchudzania?

Preparaty z chromem zyskały bardzo dużą popularność jako środki wspomagające kuracje odchudzające, a także zwiększające masę mięśniową.  Jednakże wyniki przeprowadzonych badań nie są jednoznaczne, a często wręcz sprzeczne. Część naukowców obala słuszność suplementacji tego pierwiastka podczas odchudzania. Z kolei inni badacze dowodzą, że stosowanie organicznych związków chromu, jak pikolinian lub nikotynian przyczynia się do zmniejszenia procentowej zawartości tkanki  tłuszczowej, obniżenia masy ciała, a także zwiększenia tolerancji glukozy. Naukowcy wskazują również, że chrom umożliwia efektywniejsze wchłanianie i wykorzystanie glukozy przez komórki, a także powoduje wzrost wrażliwości komórek trzustki na insulinę i poprawia kontrolę łaknienia.

Można zatem przypuszczać, że jego odpowiedni poziom w organizmie będzie miał korzystny wpływ na ograniczenie apetytu oraz zwiększenie skuteczności odchudzania.

Chrom – wskazania do suplementacji

W licznych badaniach stwierdzono, że stosowanie preparatów z chromem przynosi korzystne efekty w wielu schorzeniach zdrowotnych. Suplementację tego pierwiastka zaleca się zwłaszcza w przypadkach upośledzonej tolerancji glukozy. U pacjentów z cukrzycą insulinoniezależną zaobserwowano obniżenie poziomu glukozy na czczo, wzrost tolerancji glukozy, obniżenie poziomu insuliny, łącznego poziomu glukozy i trójglicerydów we krwi oraz wzrost poziomu „dobrego” cholesterolu HDL. Związane jest to głównie z oddziaływaniem chromu  na mechanizmy regulujące poziom glukozy we krwi. Dodatkowo związek ten pełni istotną funkcję w metabolizmie białek i lipidów – zwłaszcza cholesterolu. Związki Cr (III) wchodzą w skład enzymów i kwasów nukleinowych. Przez to opisywany pierwiastek uczestniczy w licznych procesach zachodzących w naszym organizmie, m.in.: antyoksydacyjnych, immunologicznych, krzepnięcia krwi, w syntezie RNA i DNA, a także wpływa na wydzielanie hormonów i niektórych witamin.

Chrom – skutki uboczne suplementacji

Pomimo że światowa organizacja zdrowia (WHO) wskazuje, jakie dawki chromu są bezpieczne dla organizmu, może niekiedy dojść do spożycia nadmiernej ilości tego pierwiastka. Warto zaznaczyć, że przedawkowanie chromu, którego źródłem jest pożywienie, jest raczej niemożliwe. Jedynie dodatkowa suplementacja tego składnika, może spowodować jego nadmierny poziom w organizmie, prowadzący do wystąpienia efektów ubocznych. Dochodzi wówczas do upośledzenia działania insuliny, co może być zwłaszcza niebezpieczne u osób z cukrzycą, czy chorobami insulinozależnymi.

Chrom – który suplement wybrać i jak go dawkować? Który chrom jest lepszy – organiczny, czy nieorganiczny?

Pośród wielu preparatów zawierających chrom, które znajdują się na rynku, można go znaleźć zarówno w postaci organicznej, jak i nieorganicznej. Zaobserwowano, że występują wyraźne różnice we wchłanianiu chromu, w zależności od formy, w jakiej jest stosowany. Badacze wskazują, że dziennie w jelitach człowieka przyswajane jest 0,5–2% Cr w postaci nieorganicznych soli i około 25–30% w postaci organicznych kompleksów.  Za jedno z najlepszych źródeł tego pierwiastka uznawane są preparaty drożdżowe.

Rozpoczynając stosowanie preparatów będących źródłem chromu, należy uwzględnić bezpieczne i zalecane dawki dietetyczne (RDA, ang. Recommended Dietary Allowances) dla chromu (III), które u zdrowego człowieka wynoszą 50–200 μg/dzień.

Jednocześnie należy pamiętać, że pomimo tego, że chrom jest niezbędnym mikroelementem, jego suplementacja powinna dotyczyć przede wszystkim  osób, u których stwierdzono niedobór tego pierwiastka. Przy wyborze suplementu, będącego uzupełnieniem niedoborów chromu, warto dokonać analizy, w jakim celu ma on być stosowany. Jeśli dodatkowa podaż tego pierwiastka ma wspomóc proces odchudzania, wówczas warto wybrać preparat łączony. Będzie on zawierał także inne substancje, jak np. wspomniana wyżej niacyna, zielona herbata, czy inulina (wielocukier), które wpłyną korzystnie na utratę zbędnych kilogramów. Natomiast dla osób cierpiących na zaburzenia poziomu glukozy lub insuliny w organizmie, zaleca się konsultację z lekarzem prowadzącym, a następnie wspólny wybór odpowiedniego preparatu z chromem, który będzie pomocny przy stosowanej terapii leczniczej. W każdym przypadku należy zwrócić uwagę na: dawkę oraz postać w jakiej występuje chrom w danym preparacie, co jest kluczowe dla uzyskania oczekiwanych efektów. Na stopień wchłaniania chromu nie wpływa, czy jest on zażywany po posiłku, czy przed posiłkiem. Nie ma znaczenia też pora dnia.

  1. M.Pawlak i in., „Zastosowanie związków kompleksowych rutenu, złota, wanadu, chromu, bizmutu, technetu w medycynie – część II", „ptchem.pl”, [online], https://ptchem.pl/storage/pages/December2020/zeszyt_11_12.pdf, [dostęp:] 27.03.2021 r.
  2. K. Walkiewicz i in., „Znaczenie substancji aktywnych pochodzenia roślinnego w cukrzycy", „postepyfitoterapii.pl”, [online], http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2016/04/pf_2016_049-054.pdf, [dostęp:] 27.03.2021 r.
  3. E. Król i in., „Poglądy na temat roli chromu (III) w zapobieganiu i leczeniu cukrzycy". „Diabetologia Praktyczna”, 9(3-4): 168-175, 2008.
  4. M. Krzysik i in., „Rola chromu w etiopatogenezie wybranych chorób, „Bromatologia i chemia toksykologiczna”, nr 3, XLIII, 428 – 435, 2010.
  5. K. Walkiewicz i in., „Znaczenie substancji aktywnych pochodzenia roślinnego w cukrzycy", „Postępy Fitoterapii”, nr 1, 49-54, 2016.
  6. L. Sobański i in., „Rola chromu w życiu człowieka, „Bromatologia i chemia toksykologiczna”, nr 2, XL, 113 – 119, 2007.
  7. E. Szmaj i in., „Dietetyczne i kosmetyczne metody wspomagania terapii cukrzycy typu 2", „Postępy Fitoterapii”,nr  3, 232-240, 2016.
  8. T. Kośla i in., „Chrom trójwartościowy (Cr III) jako pierwiastek śladowy niezbędny dla zwierząt i ludzi", „Medycyna Weterynaryjna”, 74 (9), 560-567, 2018.
  9. Z. Goluch-Koniuszy i in., „Znaczenie żywienia w fizjologicznej insulinooporności u młodzieży będącej w skoku pokwitaniowym", „Bromatologia i chemia toksykologiczna”, nr 1, L, 8 – 16, 2017.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Progesteron – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Progesteron a ciąża

    Badanie poziomu progesteronu jest jednym z oznaczeń, któremu najczęściej towarzyszy ocena poziomu FSH, LH, testosteronu i prolaktyny, podczas prowadzenia procesu diagnostycznego PCOS, czyli zespół policystycznych jajników lub zaburzeń miesiączkowania. Niski poziom progesteronu jest bardzo niekorzystny dla kobiet, które pragną zajść w ciążę, ponieważ hormon ten umożliwia zagnieżdżenie i utrzymanie się zarodka w błonie śluzowej macicy. Z kolei podwyższony poziom progesteronu może świadczyć o wystąpieniu torbieli, a nawet raku jajników, guzach nadnerczy i niewydolności wątroby. Jak należy się przygotować do badania hormonu progesteronowego, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo i  ile kosztuje oznaczenie stężenia progesteronu we krwi? Odpowiedzi na te i i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estriol – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Estriol wolny w ciąży

    Estriol to hormon produkowany głównie podczas ciąży przez łożysko i nadnercza płodu. Norma estriolu w organizmie kobiety ciężarnej może być nawet 1000 razy wyższa niż ta w organizmie pacjentki niebędącej w ciąży, u której stężenie tego hormonu jest znikome. Razem z badaniem estriolu należy wykonać oznaczenie innych parametrów krwi, takich jak wolny estriol, (β-hCG) i AFP. Obniżony poziom estriolu w wyniku badań może świadczyć o wystąpieniu u płodu wad chromosomalnych w postaci zespołu Downa, Edwardsa oraz wad morfologicznych cewy nerwowej prawidłowej. Jak należy przygotować się do pobrania krwi, jak interpretować wynik badania estriolu w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze ciąży i ile kosztuje oznaczenie stężenia hormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • anty-TPO – norma, wysokie, niskie. Kiedy należy wykonać oznaczenie aTPO? Cena i skierowanie na badanie

    Badanie poziomu anty-TPO, czyli autoprzeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej, najczęściej zleca się pacjentkom, u których podejrzewa się chorobę autoimmunologiczną tarczycy, jaką jest np. Hashimoto. W celu sprawdzenia tego parametru należy w laboratoryjnym punkcie pobrań oddać krew o dowolnej porze dnia, bez konieczności bycia na czczo. Najczęściej anty-TPO oznacza się wraz z określeniem poziomu innych parametrów hormonalnych należących do tzw. panelu tarczycowego, czyli TSH, FT3 i FT4, anty-TG i TG. Ile kosztuje badanie anty-TPO i jakie są jego normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny (MRI) nadgarstka – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena i skierowanie na prześwietlenie

    Rezonans magnetyczny nadgarstka to bezbolesne i nieinwazyjne badanie obrazowe, które wykonuje się najczęsciej wówczas, kiedy dojdzie do urazu tego obszaru. Dotyczy to zarówno kości, jak i ścięgien nadgarstka. MRI może zostać przeprowadzone z wykorzystaniem kontrastu lub bez środka cieniującego. Do wykonania rezonansu magnetycznego konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, a samo prześwietlenie może być refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Jak wygląda MR nadgarstka, ile kosztuje i czy do badania przystępuje się na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT4 – normy, za wysokie, za niskie. Jak interpretować wyniki badania?

    Badanie poziomu FT4 (tyroksyny) jest oznaczeniem hormonalnym, które pozwala ocenić, czy tarczyca działa prawidłowo. Aby właściwie zinterpretować wyniki FT4, należy dokonać porównania jego wartości z FT3 – trójjodotyroniną i TSH – hormon tyreotropowy. Tyroksyna jest jednym z tzw. hormonów aktywności życiowej, ponieważ dociera do każdej komórki ciała, przez co wpływa na szereg procesów fizjologicznych determinujących stan zdrowia. Czy do badania FT4 trzeba być na czczo i które niepokojące objawy wynikające z zaburzeń pracy tarczycy powinny zostać poddane ocenie, poprzez badanie poziomu tyroksyny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT3 – badanie, za wysokie, poniżej normy. Jakie są wskazania do oznaczenia i jak interpretrować wyniki?

    Badanie poziomu FT3 jest jednym z podstawowych oznaczeń hormonalnych krwi, które należy wykonać przy podejrzeniu choroby tarczycy. Nie ma znaczenia, czy objawy wskazują na nadczynność gruczołu czy też na jego niedoczynność, ponieważ w obu przypadkach wskazane jest wykonanie analizy tego stężenia. Badanie najczęściej towarzyszy ocenie innych hormonów oraz obliczeniu stosunku FT3 do FT4 (tzw. konwersji trójjodotryoniny do tyroksyny) i porównaniu tychże do poziomu TSH. Jak należy się przygotować do badania, czy do pobrania krwi trzeba być na czczo oraz na co wskazuje podwyższony i obniżony poziom FT3? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij