Insulinomimetyki – chrom (Cr) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Czy chrom jest skuteczny podczas odchudzania?
Alicja Świątek

Insulinomimetyki – chrom (Cr) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Czy chrom jest skuteczny podczas odchudzania?

Chrom jest mikroelementem, który w roli składnika suplementów diety traktowany jest jako środek wspomagający odchudzanie. Bierze udział w metabolizowaniu glukozy, białek i tłuszczy. Występuję zarówno w postaci zdrowotnej – trójwartościowej (CR III), jak i toksycznej – sześciowartościowej (Cr VI). Charakterystyczne dla chromu są także jego właściwości związane z podwyższaniem poziomu „dobrego" cholesterolu HDL przy jednoczesnym obniżaniu poziomu tego miażdżycowego, czyli „złego" cholesterolu LDL. Z którą witaminą najlepiej suplementować chrom, co należy do naturalnych źródeł tego pierwiastka śladowego oraz który chrom wybrać – organiczny, czy nieorganiczny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Od dłuższego czasu preparaty zawierające chrom cieszą się dużym zainteresowaniem wśród osób chcących ograniczyć łaknienie na słodycze oraz mających problemy ze zrzuceniem zbędnych kilogramów. W badaniach na zwierzętach wykazano korelację pomiędzy niedoborem chromu a nietolerancją glukozy, a ponadto stwierdzono, że suplementacja tego pierwiastka wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi. Najczęściej niedobór tego składnika występuje w okresie ciąży, stosowania niewłaściwej diety, permanentnie nieprawidłowego poziomu glukozy lub podczas odżywania pozajelitowego. Przed rozpoczęciem suplementacji warto  przyjrzeć się bliżej temu pierwiastkowi.

Chrom - czym jest? Dlaczego zalicza się go do insulinomimetyków?

Chrom uznawany jest za pierwiastek niezbędny do życia człowieka. Wpływa na prawidłowy rozwój i wzrost, a także jest kluczowy dla przebiegu wielu reakcji metabolicznych zachodzących w naszym organizmie. W licznych badaniach wykazano pozytywny wpływ chromu (III) na skuteczność terapii insulinowej u osób chorujących na cukrzycę. Chrom bierze udział w regulacji gospodarki węglowodanowej. Proces ten następuje poprzez wpływ na aktywność błonowej fosfatazy tyrozynowej, czyli enzymu powodującego pobudzenie receptorów insuliny, ale także zwiększenie ich ilości, co może mieć znaczenie w leczeniu insulinooporności i zaburzeń z nią związanych. Już w latach 50. odkryto, że opisywany pierwiastek jest istotnym składnikiem czynnika tolerancji glukozy (GTF, ang. Glucose Tolerance Factor), co prawdopodobnie związane jest z jego wpływem na metabolizm glukozy i prawidłowy poziom insuliny.

Jakie są źródła chromu?

Chociaż wraz z upływem lat zmniejsza się poziom chromu w naszym organizmie, w praktyce jego niedobór występuje niezwykle rzadko. Do głównych przyczyn za niskiego poziomu chromu zalicza się nieprawidłowy sposób odżywiania i przewlekły stres. Czynniki stresogenne, takie jak: dieta obfitująca w cukry proste, obciążenie glukozą, okres ciąży oraz karmienia piersią, długotrwałe przemęczenie, infekcje, uraz fizyczny lub emocjonalny mogą znacząco wpłynąć na metabolizm chromu. Dochodzi wówczas do zwiększonego wydalania tego pierwiastka wraz z moczem oraz obniżenia jego poziomu w organizmie.  Wówczas warto rozważyć wzbogacenie diety w pokarmy dostarczające chromu lub zastosować suplementację gotowymi produktami farmaceutycznymi. Naturalnymi źródłami tego składnika są drożdże, kakao, pełnoziarniste produkty zbożowe, jaja, orzechy, szparagi, wątroba cielęca, ryby i owoce morza (ostrygi, małże), a także owoce (zwłaszcza gruszki i jabłka). Warto dodać, że produktami zwiększającymi przyswajalność chromu są: witamina B3 (niacyna), kwas askorbinowy (witamina C) oraz glicyna (aminokwas). Z kolei cynk, cukry proste i żelazo ograniczają jego wchłanianie, co warto wziąć pod uwagę podczas niedoborów w organizmie i suplementacji tego składnika.

Czy należy suplementować chrom podczas odchudzania?

Preparaty z chromem zyskały bardzo dużą popularność jako środki wspomagające kuracje odchudzające, a także zwiększające masę mięśniową.  Jednakże wyniki przeprowadzonych badań nie są jednoznaczne, a często wręcz sprzeczne. Część naukowców obala słuszność suplementacji tego pierwiastka podczas odchudzania. Z kolei inni badacze dowodzą, że stosowanie organicznych związków chromu, jak pikolinian lub nikotynian przyczynia się do zmniejszenia procentowej zawartości tkanki  tłuszczowej, obniżenia masy ciała, a także zwiększenia tolerancji glukozy. Naukowcy wskazują również, że chrom umożliwia efektywniejsze wchłanianie i wykorzystanie glukozy przez komórki, a także powoduje wzrost wrażliwości komórek trzustki na insulinę i poprawia kontrolę łaknienia.

Można zatem przypuszczać, że jego odpowiedni poziom w organizmie będzie miał korzystny wpływ na ograniczenie apetytu oraz zwiększenie skuteczności odchudzania.

Chrom – wskazania do suplementacji

W licznych badaniach stwierdzono, że stosowanie preparatów z chromem przynosi korzystne efekty w wielu schorzeniach zdrowotnych. Suplementację tego pierwiastka zaleca się zwłaszcza w przypadkach upośledzonej tolerancji glukozy. U pacjentów z cukrzycą insulinoniezależną zaobserwowano obniżenie poziomu glukozy na czczo, wzrost tolerancji glukozy, obniżenie poziomu insuliny, łącznego poziomu glukozy i trójglicerydów we krwi oraz wzrost poziomu „dobrego” cholesterolu HDL. Związane jest to głównie z oddziaływaniem chromu  na mechanizmy regulujące poziom glukozy we krwi. Dodatkowo związek ten pełni istotną funkcję w metabolizmie białek i lipidów – zwłaszcza cholesterolu. Związki Cr (III) wchodzą w skład enzymów i kwasów nukleinowych. Przez to opisywany pierwiastek uczestniczy w licznych procesach zachodzących w naszym organizmie, m.in.: antyoksydacyjnych, immunologicznych, krzepnięcia krwi, w syntezie RNA i DNA, a także wpływa na wydzielanie hormonów i niektórych witamin.

Chrom – skutki uboczne suplementacji

Pomimo że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazuje, jakie dawki chromu są bezpieczne dla organizmu, może niekiedy dojść do spożycia nadmiernej ilości tego pierwiastka. Warto zaznaczyć, że przedawkowanie chromu, którego źródłem jest pożywienie, jest raczej niemożliwe. Jedynie dodatkowa suplementacja tego składnika, może spowodować jego nadmierny poziom w organizmie, prowadzący do wystąpienia efektów ubocznych. Dochodzi wówczas do upośledzenia działania insuliny, co może być zwłaszcza niebezpieczne u osób z cukrzycą, czy chorobami insulinozależnymi.

Chrom – który suplement wybrać i jak go dawkować? Który chrom jest lepszy – organiczny, czy nieorganiczny?

Pośród wielu preparatów zawierających chrom, które znajdują się na rynku, można go znaleźć zarówno w postaci organicznej, jak i nieorganicznej. Zaobserwowano, że występują wyraźne różnice we wchłanianiu chromu, w zależności od formy, w jakiej jest stosowany. Badacze wskazują, że dziennie w jelitach człowieka przyswajane jest 0,5–2% Cr w postaci nieorganicznych soli i około 25–30% w postaci organicznych kompleksów.  Za jedno z najlepszych źródeł tego pierwiastka uznawane są preparaty drożdżowe.

Rozpoczynając stosowanie preparatów będących źródłem chromu, należy uwzględnić bezpieczne i zalecane dawki dietetyczne (RDA, ang. Recommended Dietary Allowances) dla chromu (III), które u zdrowego człowieka wynoszą 50–200 μg/dzień.

Jednocześnie należy pamiętać, że pomimo tego, że chrom jest niezbędnym mikroelementem, jego suplementacja powinna dotyczyć przede wszystkim  osób, u których stwierdzono niedobór tego pierwiastka. Przy wyborze suplementu, będącego uzupełnieniem niedoborów chromu, warto dokonać analizy, w jakim celu ma on być stosowany. Jeśli dodatkowa podaż tego pierwiastka ma wspomóc proces odchudzania, wówczas warto wybrać preparat łączony. Będzie on zawierał także inne substancje, jak np. wspomniana wyżej niacyna, zielona herbata, czy inulina (wielocukier), które wpłyną korzystnie na utratę zbędnych kilogramów. Natomiast dla osób cierpiących na zaburzenia poziomu glukozy lub insuliny w organizmie, zaleca się konsultację z lekarzem prowadzącym, a następnie wspólny wybór odpowiedniego preparatu z chromem, który będzie pomocny przy stosowanej terapii leczniczej. W każdym przypadku należy zwrócić uwagę na: dawkę oraz postać w jakiej występuje chrom w danym preparacie, co jest kluczowe dla uzyskania oczekiwanych efektów. Na stopień wchłaniania chromu nie wpływa, czy jest on zażywany po posiłku, czy przed posiłkiem. Nie ma znaczenia też pora dnia.

  1. M.Pawlak i in., „Zastosowanie związków kompleksowych rutenu, złota, wanadu, chromu, bizmutu, technetu w medycynie – część II", „ptchem.pl”, [online], https://ptchem.pl/storage/pages/December2020/zeszyt_11_12.pdf, [dostęp:] 27.03.2021 r.
  2. K. Walkiewicz i in., „Znaczenie substancji aktywnych pochodzenia roślinnego w cukrzycy", „postepyfitoterapii.pl”, [online], http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2016/04/pf_2016_049-054.pdf, [dostęp:] 27.03.2021 r.
  3. E. Król i in., „Poglądy na temat roli chromu (III) w zapobieganiu i leczeniu cukrzycy". „Diabetologia Praktyczna”, 9(3-4): 168-175, 2008.
  4. M. Krzysik i in., „Rola chromu w etiopatogenezie wybranych chorób, „Bromatologia i chemia toksykologiczna”, nr 3, XLIII, 428 – 435, 2010.
  5. K. Walkiewicz i in., „Znaczenie substancji aktywnych pochodzenia roślinnego w cukrzycy", „Postępy Fitoterapii”, nr 1, 49-54, 2016.
  6. L. Sobański i in., „Rola chromu w życiu człowieka, „Bromatologia i chemia toksykologiczna”, nr 2, XL, 113 – 119, 2007.
  7. E. Szmaj i in., „Dietetyczne i kosmetyczne metody wspomagania terapii cukrzycy typu 2", „Postępy Fitoterapii”,nr  3, 232-240, 2016.
  8. T. Kośla i in., „Chrom trójwartościowy (Cr III) jako pierwiastek śladowy niezbędny dla zwierząt i ludzi", „Medycyna Weterynaryjna”, 74 (9), 560-567, 2018.
  9. Z. Goluch-Koniuszy i in., „Znaczenie żywienia w fizjologicznej insulinooporności u młodzieży będącej w skoku pokwitaniowym", „Bromatologia i chemia toksykologiczna”, nr 1, L, 8 – 16, 2017.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Co to jest USG? Co warto wiedzieć o badaniu? Rodzaje, wskazania i przeciwskazania do badania ultrasonograficznego

    Jednym z chętniej przeprowadzanych badań z zakresu diagnostyki obrazowej jest USG. Dzięki niemu możliwe jest dokonanie oceny kształtu i wielkości narządów wewnętrznych, stwierdzenie obecności guzów, zmian nowotworowych czy innych stanów patologicznych. Z powodzeniem od wielu lat stosuje się je także w trakcie monitorowania ciąży, już od jej pierwszych tygodni. Jakie są rodzaje badania USG, jak się do niego przygotować i ile kosztuje? Odpowiedzi na te pytania znajdują się niniejszym artykule.

  • GGTP – Gamma-glutamylotranspeptydaza – badanie, normy, wskazania

    GGTP to enzym pomocny w diagnozowaniu między innymi chorób wątroby, trzustki czy nerek. Jego wysoki  poziom obserwuje się również u osób z problemem nadużywania alkoholu. Istnieje szereg objawów towarzyszących chorobom wątroby i dróg żółciowych, które powinny skłonić pacjenta do oznaczenia poziomu gamma-glutamylotranspeptydazy. Uwagę powinno przykuć chociażby żółte zabarwienie skóry i błon śluzowych, obrzęki i świąd skóry czy ból po prawej stronie brzucha. Jak się przygotować do badania GGTP, ile kosztuje to oznaczenie i czy do badania należy zgłosić się na czczo? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Tomografia komputerowa naczyń krwionośnych – kiedy wykonać badanie?

    Angio-TK jest mniej inwazyjną techniką angiografii naczyń krwionośnych. Badanie to pozwala na zobrazowanie stanu żył i tętnic praktycznie każdego obszaru naszego ciała. Zaletą angio-TK, będącego jednym z najdroższych badań obrazowych, jest z pewnością sposób podawania kontrastu. Jakie badania diagnostyczne należy wykonać przed tomografią komputerową naczyń krwionośnych, czy istnieją przeciwwskazania do przeprowadzania obrazowania i czy trzeba mieć skierowanie na angiografię tomografii komputerowej? Odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Tomografia komputerowa jamy brzusznej – wskazania i przeciwwskazania, przebieg badania

    Tomografia komputerowa (TK, CT) jamy brzusznej to bezbolesne badanie, w którym wykorzystywane jest promieniowanie rentgenowskie. Nowoczesne urządzenia służące do prześwietlenia jamy brzusznej, posiadają opcję indywidualnego doboru i monitorowania dawki, na jaką narażony jest pacjent. Po przeprowadzeniu TK jamy brzusznej uzyskiwany jest obraz, będący przekrojem narządów wewnętrznych i jamy ciała. Jakie są wskazania i przeciwwskazania do wykonania badania TK brzucha i jak się do niego przygotować? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny głowy – co wykrywa, ile kosztuje, jak wygląda badanie?

    Rezonans magnetyczny (MRI) głowy to badanie, w którym wykorzystywane są właściwości pola magnetycznego. Najczęściej MRI głowy zleca się po wypadkach samochodowych i urazach głowy, a także w sytuacji pogłębienia diagnostyki neurologicznej. Główną wadą rezonansu, będącego badaniem refundowanym, jest czas oczekiwania na to prześwietlenie, liczony nawet w miesiącach. W artykule zostały opisane kwestie związane ze wskazaniami i przeciwwskazaniami do wykonania MRI głowy oraz przebieg samego badania.

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlania kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Holotranskobalamina – badanie wczesnych niedoborów witaminy B12

    Istnieje pula badań, które regularnie powinien wykonać każdy weganin lub wegetarianin, a także osoby, które mają wszelkie objawy niedokrwistości lub zauważają u siebie niedobory witaminy B12, do których należy, chociażby mrowienie i pieczenie skóry, drętwienie kończyn lub zaburzenia snu. Postawienie diagnozy dotyczącej groźnego niedoboru wit. B12 jest możliwe już na jego wczesnym etapie, dzięki wykonaniu oznaczenia poziomu holoTC, czyli holotranskobalaminy. Jak się przygotować do badania poziomu holoTC, czy trzeba być na czczo i jakie są objawy obniżonego poziomu witaminy B12? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Aminopeptydaza leucynowa (LAP) – badanie, normy, wskazania

    Badanie poziomu aminopeptydazy leucynowej, w wyniku oznaczanej jako LAP, zleca się najczęściej podczas prowadzenia diagnostyki uszkodzenia komórek wątroby, trzustki i dróg żółciowych. Podwyższone LAP świadczy o możliwej chorobie tych narządów, w tym także tej o podłożu onkologicznym. Oznaczenie aktywności aminopeptydazy leucynowej pozwala również na zróżnicowanie przyczyn w odpływie żółci w sytuacji, kiedy u pacjenta oznaczono także podwyższony poziom ALP, czyli fosfatazy alkalicznej. Jak się przygotować do badania LAP, ile kosztuje i czy jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij