Bataty – właściwości, wartości odżywcze i zastosowanie. Przepisy na dania ze słodkimi ziemniakami
Karolina Dereń

Bataty – właściwości, wartości odżywcze i zastosowanie. Przepisy na dania ze słodkimi ziemniakami

Delikatne, o słodkawym smaku, soczyste bulwy batata mają duże znaczenie zarówno w żywieniu człowieka, jak i zwierząt. Stanowią cenne źródło antyoksydantów, a przy tym dobrze sprawdzą się jako składnik wielu wytrawnych dań oraz deserów. Jakie prozdrowotne właściwości mają bataty? Jak je przyrządzać i przechowywać? Czy słodkie ziemniaki każdy może spożywać bez obaw? Podpowiadamy. 

Batat – skąd pochodzi? Co to za roślina? Jak wygląda? 

Batat (Ipomoea batatas), nazywany również patatem, słodkim ziemniakiem, wilcem ziemniaczanym, jest warzywem korzeniowym pochodzącym z Ameryki Południowej i Środkowej. Do Europy, a dokładniej do Hiszpanii, bulwy batata trafiły dzięki wyprawom Krzysztofa Kolumba. Batat posiada charakterystyczne, długie bulwy o stożkowym kształcie. W zależności od odmiany bulwy batata mogą być beżowe, żółte, pomarańczowe, czerwone, brązowe, a nawet fioletowe. Bataty, używane są jako produkt spożywczy (zarówno bulwy, jak i – co ciekawe – liście) oraz jako pasza dla zwierząt.  

Bataty – wartości odżywcze, witaminy, kcal, IG 

Bataty w 100 g (średnia bulwa batata waży około 230 g) dostarczają 86 kcal. W 100 g znajdziemy około 20,12 g węglowodanów, 1,57 g białka, 0,05 g tłuszczu oraz ok. 3 g błonnika. Bataty, ze względu na obecność beta-karotenu, czyli prekursora witaminy A, są cennym źródłem tej witaminy. W batatach znajdują się również witamina C (jako ciekawostkę można dodać, że niestety w mniejszej ilości niż w klasycznych ziemniakach), a także witaminy z grupy B, wapń, potas, żelazo i magnez.

W zależności od odmiany, sposobu przyrządzenia (np. czy zostały ugotowane w mundurkach, czy przedtem pokrojone na mniejsze kawałki) gotowane bataty mogą mieć indeks glikemiczny (IG) od 44 do 61. Bataty pieczone natomiast mogą mieć indeks glikemiczny, który wynosi nawet do 94.  

Bataty – właściwości 

Bataty mają duże znaczenie w żywieniu człowieka przede wszystkim ze względu na obecność przeciwutleniaczy. Substancje te odpowiadają za eliminowanie w organizmie wolnych rodników, które to uszkadzają komórki i błony komórkowe oraz wiążą się z rozwojem chorób takich jak: miażdżyca, cukrzyca, choroby serca oraz nowotwory. Ze względu na swoje działanie antyzapalne bataty jak najbardziej mogą stanowić element diety przeciwzapalnej. Stosowanie takiego sposobu żywienia, a co za tym idzie regularne spożywanie produktów o charakterze antyzapalnym może być pomocne w zmniejszeniu nasilenia stanu zapalnego w chorobach takich jak np. reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Hashimoto

Dla kogo tak, a dla kogo nie? Przeciwwskazania do spożywania batatów 

Bataty ze względu na obecność substancji przeciwutleniających bardzo dobrze sprawdzą się jako dodatek do menu, stanowiąc pomoc w profilaktyce chorób metabolicznych.  Bataty nie zawierają glutenu, więc mogą znaleźć się w diecie osób chorujących na celiakię.

Gotowane bataty są produktami na pograniczu niskiego i średniego indeksu glikemicznego, w odpowiednio skomponowanym posiłku mogą stanowić urozmaicenie żywienia osoby chorej na cukrzycę.

Nie ma większych przeciwskazań ogólnych do spożywania batatów. Problemem może być jednak wybrana obróbka termiczna: nie powinno się zbyt często spożywać batatów smażonych na patelni z dodatkiem dużej ilości tłuszczu. Podobnie jak klasyczne ziemniaki poddane takiej obróbce termicznej zawierają o wiele więcej kcal niż przygotowane podczas pieczenia czy gotowania, dochodzi wtedy również do większych strat witamin i składników mineralnych.  

 Bataty – cena, gdzie kupić, jak przechowywać 

Bataty można kupić w większości supermarketów, gdzie ich cena zwykle wynosi od 6 do około 10 zł za kilogram. Dostępne są również w sklepach ze zdrową żywnością, a także w sklepach internetowych oferujących świeże warzywa. Oprócz tego coraz częściej można je znaleźć na lokalnych targach czy nawet w niektórych warzywniakach. Po zakupie bataty najlepiej przechowywać w suchym i chłodnym miejscu, wtedy najdłużej zachowają swoją świeżość. Nie poleca się przechowywać batatów w lodówce. 

Słodkie ziemniaki – jak przyrządzać i jak przyprawiać? 

Jednym z podstawowych sposobów na przyrządzenie batata jest jego ugotowanie pod przykryciem w lekko osolonej wodzie. To, jak długo należy gotować bataty, zależy od tego, czy gotujemy je w mundurkach, czy pokrojone na mniejsze kawałki. Czas gotowania może wynosić ok. 20–30 minut, najlepiej jednak samemu sprawdzać podczas gotowania stopień miękkości np. za pomocą widelca. Popularne są również bataty pieczone. Mogą być doprawione np. tymiankiem, pieprzem i opcjonalnie odrobiną soli. Innymi przyprawami pasującymi do pieczonych batatów będą cynamon, rozmaryn ostra i słodka papryka, kumin, kurkuma. Przykładowy przepis na to, jak przygotować bataty z piekarnika, znajduje się w dalszej części artykułu. 

Warto wspomnieć, że sposobów na to, jak przyrządzić i przyprawić bataty, jest bardzo wiele, głównie zależą one od regionu, w którym słodkie ziemniaki są uprawiane. Dla przykładu, w Etiopii bulwy batata są gotowane, pieczone bądź smażone z warzywami, a także służą jako dodatek do duszonych potraw z imbirem i gałką muszkatołową. Na Tajwanie bataty często spożywa się gotowane i zmieszane z białym ryżem. W Stanach Zjednoczonych z bulw słodkiego ziemniaka pozyskuje się mąkę, która przeznaczona jest do wypieku pieczywa oraz ciastek. Oprócz tego batat jest podstawowym warzywem podawanym podczas amerykańskiego Święta Dziękczynienia. W Ameryce Południowej i Północnej oraz w Afryce bataty zwykle są gotowane, pieczone, smażone oraz kandyzowane.    

Bataty – co można z nich zrobić? Do czego dodawać, z czym łączyć? 

Bataty są bardzo wszechstronnymi warzywami, które można spożywać zarówno w formie wytrawnej, jak i na słodko. Słodkie ziemniaki można upiec w piekarniku, np. pokrojone w słupki lub faszerowane, ugotować na parze lub tradycyjnie zarówno w mundurkach, jak i po obraniu. Sprawdzą się jako dodatek do dań głównych. Mogą stanowić składnik gulaszu, leczo, zapiekanek, placków, zup i past do pieczywa lub pasztetów warzywnych. Bataty jak najbardziej nadają się do przygotowywania deserów: można przyrządzić z nich budynie i ciasta.  

Zdrowe przepisy na dania z batatami 

Pieczone bataty (2 porcje) 

Składniki: 

  • bataty – 2 sztuki, 
  • oliwa z oliwek – 2 łyżki,  
  • przyprawy wedle uznania: bazylia, tymianek, pieprz, sól. 

Przygotowanie: nagrzać piekarnik do 200 stopni. Bataty umyć, osuszyć, a następnie pokroić w słupki i przełożyć do miski. Dodać przyprawy oraz oliwę i wymieszać. Blachę wyłożyć papierem do pieczenia. Ułożyć na niej przygotowane wcześniej bataty, piec do miękkości przez około 20–25 minut. Tak przygotowane bataty można wykorzystać jako dodatek do dania głównego lub zjeść z przygotowanym do nich sosem na bazie jogurtu naturalnego i czosnku.  

Sałatka z batatami, ciecierzycą i rukolą (2 porcje) 

Składniki: 

  • batat – 1 sztuka, 
  • rukola – 2 garści,  
  • ugotowana ciecierzyca lub ciecierzyca z zalewy – 0,5 szklanki, 
  • pomidorki koktajlowe – 2 garści, 
  • oliwa z oliwek – 2 łyżki, 
  • ser feta – 2 plastry, 
  • sok z cytryny – 1 łyżka, 
  • miód – 1 łyżeczka, 
  • przyprawy wedle uznania: pieprz, sól, papryka słodka. 

Przygotowanie: piekarnik nagrzać do 200 stopni. Batata umyć, obrać, pokroić w kostkę i przełożyć do miski. Dodać do niego ciecierzycę, jedną łyżkę oliwy oraz przyprawy. Wszystko wymieszać i ułożyć na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Piec z termoobiegiem przez około 20 minut. Pomidorki i rukolę umyć, osuszyć. Pomidorki przekroić na połówki. Na talerzu ułożyć rukolę, pomidorki, upieczone bataty i ciecierzycę. Posypać pokruszonym serem feta oraz skropić przygotowanym sosem (łyżkę oliwy dokładnie wymieszać z sokiem cytryny oraz z łyżeczką miodu). 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Rzeżucha – wartości odżywcze i właściwości. Czy jest zdrowa?

    Zielona rzeżucha nie tylko powinna stanowić estetyczny wystrój świątecznego stołu. Ze względu na jej właściwości lecznicze oraz zawartość witamin powinna na stale gościć w codziennym menu. Na co pomoże rzeżucha? Do czego ją dodawać, co można z niej zrobić? Jak wyhodować ją w domu? Podpowiadamy.

  • Zioła na trawienie – jakie wybierać?

    Kto z nas podczas jedzenia skupia się całkowicie na posiłku i dokładnym przeżuwaniu każdego kęsa? No właśnie. Niestety, zajmują nas raczej smartfony czy rozmowy przy stole. A to prosta droga do niestrawności. Na szczęście są sposoby, żeby sobie pomóc – do akcji wkraczają zioła na trawienie.

  • Czy woda wystarczy, by umyć owoce i warzywa?

    Spożywanie surowych warzyw i owoców to zwyczaj bardzo dobry dla zdrowia. Produkty te zawierają dużo witamin i mikroelementów, błonnika, antyoksydantów i innych korzystnych dla zdrowia składników. Jednak, aby jedzenie świeżych jarzyn było dla nas bezpieczne, należy właściwie je przygotować, aby usunąć z nich szkodliwe substancje i chorobotwórcze mikroorganizmy.

  • Insulinomimetyki – gymnema sylvestre (gurmar) – właściwości, wskazania i skutki uboczne suplementacji. Czy liście „niszczyciela cukru” są skuteczne podczas odchudzania?

    Gymnema sylvestre to pochodząca z rejonów Azji południowo-wschodniej roślina o właściwościach insulinomimetycznych, czyli obniżających poziom cukru we krwi. Zalecana cukrzykom i osobom będącym w trakcie terapii odchudzającej. Pomaga ograniczyć łaknienie na słodkie produkty, znieczulając kubki smakowe w miejscu, które odpowiada za wiązanie cukru. Jak długo należy sumplementować gurmar, aby zauważyć oczekiwane działanie, ile kosztuje preparat z liści gymnema sylvestre i jakie mogą być skutki uboczne stosowania suplementu z tym insulinomimetykiem? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Resweratrol – czym jest i jak działa? Gdzie występuje i jak wpływa na zdrowie?

    Fitoskładniki, czyli naturalnie występujące w roślinach substancje, których zadaniem jest ochrona przed negatywnymi czynnikami (jak zanieczyszczenia, infekcje wirusowe czy grzybicze), mogą przyjść w sukurs nam ludziom w walce z chorobami cywilizacyjnymi. Resweratrol jest aktualnie jednym z najintensywniej eksplorowanych substancji tego typu. Co to jest? W jakim winie znajdziemy go najwięcej? Czy liposomalny jest lepszy od „zwykłego”? Czy warto go suplementować? W jakich owocach występuje? Odpowiedzi na ta i wiele innych pytań udzielamy w poniższym artykule.     

  • „Spalacze tłuszczu” – garcinia cambogia – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Jak tamaryndowiec malabarski pomaga w procesie odchudzania?

    Garcinia cambogia to suplement diety, który przez wielu określany jest mianem preparatu ułatwiającego odchudzanie. Występuje zarówno w postaci tabletek, kapsułek, ekstraktów, jak i herbat ziołowych. Jej wpływ na odchudzanie opiera się przede wszystkim na obniżeniu poziomu cholesterolu, zmniejszeniu apetytu i podwyższeniu temperatury ciała. Udowodniono, że efekt termogeniczny sprzyja procesowi spalania tkanki tłuszczowej. Należy jednak pamiętać, że garcinia cambogia może jedynie wspomóc proces odchudzania, który powinien być oparty na konsekwentnej samodyscyplinie, ujemnym bilansie kalorycznym i zwiększonej ilości aktywności fizycznej. Który suplement z tamaryndowca malabarskiego wybrać, czy osoby chore na cukrzycę mogą przyjmować garcinia cambogia i czy suplementacja tym „spalaczem tłuszczu" ma jakieś skutki uboczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest mikroplastik i jaki jest jego wpływ na środowisko i na nasze zdrowie?

    Działalność człowieka doprowadziła do skażenia środowiska cząsteczkami mikroplastiku. Ich obecność stwierdzono już w powietrzu, glebie, wodach słodkich, morzach i oceanach, organizmach roślin i zwierząt oraz w produktach spożywczych. Nie wiemy dokładnie, z jakimi zagrożeniami zdrowotnymi związane jest to zanieczyszczenie, ale dotychczasowe odkrycia mogą dostarczać powodów do niepokoju.

  • Rukola – charakterystyka. Właściwości i zastosowanie rokietty siewnej. Dlaczego warto jeść rukolę?

    Rukola (rokietta siewna) to sałata o bardzo charakterystycznym smaku, ale też wielu prozdrowotnych właściwościach. Dlaczego warto włączyć rukolę do codziennej diety? Jak prawidłowo ją przechowywać i przyrządzać? Sprawdź nasze propozycje dań z wykorzystaniem rukoli. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij