Wysokoprzetworzona żywność zagrożeniem dla zdrowia
Katarzyna Szulik

Wysokoprzetworzona żywność zagrożeniem dla zdrowia

Dwa duże europejskie badania opublikowane na łamach czasopisma „The BMJ” wykazały bezpośrednią relację między spożyciem żywności wysokoprzetworzonej (ultraprzetworzonej) a ryzykiem wystąpienia chorób układu krążenia i śmierci.

Za ultraprzetworzone produkty spożywcze uważa się pakowane wyroby piekarnicze i przekąski, napoje gazowane, słodkie płatki zbożowe, gotowe posiłki zawierające dodatki do żywności, odwodnione zupy warzywne, a także odtworzone produkty mięsne i rybne, które często zawierają wysoki poziom dodanego cukru, tłuszczu i/lub soli, ale brakuje im witamin oraz błonnika. Uważa się, że stanowią one od 25 do nawet 60% dziennych źródeł energii w wielu krajach.

Wcześniejsze badania łączyły spożycie ultraprzetworzonej żywności z wyższym ryzykiem otyłości, wysokiego ciśnienia krwi, wysokiego poziomu cholesterolu i niektórych nowotworów, ale wciąż nie istnieją niezbite dowody na bezpośredni związek między tymi zjawiskami.

Wysokoprzetworzona żywność szkodzi sercu

W pierwszym badaniu naukowcy z Francji i Brazylii ocenili potencjalne powiązania między ultraprzetworzoną żywnością a ryzykiem wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych oraz mózgowo-naczyniowych (stanów wpływających na dopływ krwi do serca i mózgu). Ich odkrycia opierają się na danych o zdrowiu 105 159 francuskich dorosłych (21% mężczyzn, 79% kobiet) ze średnią wieku 43 lata, którzy wypełnili mniej więcej 6 (trwających 24 godziny) kwestionariuszy dietetycznych, aby zmierzyć zwykłe spożycie 3 300 różnych produktów spożywczych w ramach NutriNet-Santé study. Pokarmy pogrupowano według stopnia przetworzenia, a wskaźniki zachorowań mierzono przez maksymalny okres obserwacji wynoszący 10 lat (2009-2018).

Wyniki pokazały, że bezwzględny (10%) wzrost udziału ultraprzetworzonej żywności w diecie wiązał się ze znacznie wyższymi wskaźnikami ogólnej choroby układu krążenia, wieńcowej serca i naczyń mózgowych (zwiększenie odpowiednio o 12%, 13% i 11%). Naukowcy odkryli także istotny związek między nieprzetworzoną lub minimalnie przetworzoną żywnością a niższym ryzykiem wszystkich zgłaszanych chorób.

Wysokoprzetworzone jedzenie niesie śmierć?

W drugim badaniu naukowcy z Hiszpanii ocenili możliwe powiązania między spożyciem ultraprzetworzonej żywności a ryzykiem śmierci z jakiejkolwiek przyczyny („śmiertelność całkowita”). Ich wyniki opierają się na analizie stanu zdrowia 19 899 hiszpańskich absolwentów uniwersytetów (7 786 mężczyzn, 12 113 kobiet) ze średnią wieku 38 lat, którzy wypełnili 136-punktowy kwestionariusz dietetyczny w ramach badania Seguimiento Universidad de Navarra (SUN). Ponownie żywność była pogrupowana według stopnia przetworzenia, a zgony mierzono średnio przez 10 lat.

Wyniki pokazały, że wyższe spożycie ultraprzetworzonego jedzenia (więcej niż 4 porcje dziennie) wiązało się z 62% zwiększonym ryzykiem śmiertelności całkowitej w porównaniu z niższym spożyciem (mniej niż 2 porcje dziennie). Dla każdej dodatkowej dziennej porcji  tego rodzaju żywności ryzyko śmiertelności względnie wzrosło o 18% (efekt odpowiedzi na dawkę).

Obydwa badania są obserwacyjne, więc nie można ustalić przyczynowości i istnieje możliwość, że niektóre z zaobserwowanych zagrożeń mogą wynikać z niezmierzonych czynników zakłócających.

Promocja zdrowego żywienia jest kluczowa

W obu badaniach uwzględniono dobrze znane czynniki ryzyka związane ze stylem życia i markery jakości dietetycznej, a odkrycia potwierdzają inne analizy łączące wysokoprzetworzoną żywność ze słabym zdrowiem. W związku z tym zespoły badawcze twierdzą, że polityka ograniczająca udział ultraprzetworzonego pokarmu w diecie i promująca spożycie nieprzetworzonego lub minimalnie przetworzonego jedzenia bywa potrzebna do poprawy zdrowia publicznego na świecie. Ten pogląd jest popierany przez australijskich badaczy, którzy wyrazili swoje stanowisko w powiązanym artykule wstępnym. Wynika z niego, że porady dietetyczne w tym wypadku są stosunkowo proste: należy jeść mniej żywności ultraprzetworzonej i więcej nieprzetworzonej lub minimalnie przetworzonej.

Badania prowadzone w przyszłości powinny zarówno przyglądać się bliżej związkom między ultraprzetworzonym pożywieniem a szkodami zdrowotnymi w różnych populacjach na całym świecie, jak i również zbadać, z czego wypływa szkodliwość (na przykład ze zmiany mikrobiomu jelitowego w sposób, który mógłby zakłócić równowagę energetyczną).

Zdaniem badaczy w międzyczasie politycy powinni przestawić swoje priorytety z przetwórstwa żywności, co grozi pozycjonowaniem ultraprzetworzonego pożywienia jako rozwiązania problemów żywieniowych — w kierunku większego nacisku na promowanie dostępności i przystępności nieprzetworzonych lub minimalnie przetworzonych pokarmów.

Naukowcy twierdzą, że potrzebne są dalsze prace, aby lepiej zrozumieć te efekty, a bezpośrednie (przyczynowe) powiązanie pozostaje do ustalenia. Badania nie pozostawiają jednak wątpliwości, że konieczne jest wdrożenie polityki promującej spożycie świeżej lub minimalnie przetworzonej żywności w stosunku do jej wysokoprzetworzonych odpowiedników.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Substancje w suplementach diety na odchudzanie

    Nie ma lepszego sposobu na zrzucenie zbędnych kilogramów niż odpowiednio dobrana dieta połączona z aktywnością fizyczną. Mimo to na rynku dostępna jest szeroka oferta suplementów na odchudzanie. Czy te preparaty mogą wspomóc walkę z nadwagą? Na jakiej zasadzie działają substancje, które są w składzie suplementów na odchudzanie? Przyglądamy się kilku z nich.

  • Dieta na trądzik – jakie produkty jeść, a które wykluczyć?

    W walce z trądzikiem, obok właściwej pielęgnacji, będzie pomocna także dieta. Codzienny jadłospis osoby zmagającej się z trądzikiem na twarzy, plecach lub dekolcie powinien być bogaty w produkty, które zawierają m.in. cynk, błonnik, witaminy z grupy B czy beta-karoten. Co zatem należy jeść, a czego unikać, aby pozbyć się wyprysków? 

  • Dieta przy wymiotach u dzieci i dorosłych – co można jeść i pić?

    Wymioty często pojawiają się przy zatruciu pokarmowym czy tzw. jelitówce. Na czas wymiotów warto wprowadzić odpowiednią dietę, aby odciążyć zmęczony żołądek i przyśpieszyć powrót do zdrowia. Okazuje się, że niektóre produkty pomogą złagodzić nudności i wymioty, a właściwa podaż płynów zapobiegnie odwodnieniu organizmu. Co podawać do jedzenia dziecku lub dorosłemu w trakcie wymiotów?  W jaki sposób przyrządzać posiłki dla osób po wymiotach?  Podpowiadamy.

  • Dieta FODMAP – na czym polega i kiedy ją stosować?

    Problemy z wypróżnianiem, wzdęcia i bóle brzucha to częste dolegliwości, który pojawiają się zwłaszcza przy IBS oraz zespole SIBO. Symptomy tych schorzeń można złagodzić, stosując odpowiednią dietę FODMAP. Na czym dokładnie ona polega? Które produkty należy włączyć do menu, a z których zrezygnować? 

  • Dieta w biegunce u dzieci i dorosłych – co jeść przy rozwolnieniu?

    Podczas biegunki należy stosować dietę zapierającą (tzw. dietę BRAT). Jej podstawą są łatwostrawne produkty, które pomagają zagęszczać treść pokarmową. Kolejnym i równie ważnym elementem w żywieniu w czasie biegunki jest odpowiednia podaż wody. Jak powinna wyglądać dieta podczas rozwolnienia? Które produkty można jeść, a których unikać? 

  • Dieta dr Budwig – dla kogo? Na co pomoże? Czy warto ją stosować?

    Produktem bazowym diety budwigowej jest olej lniany, który autorka diety zaleca dodawać do pasty twarogowej i solo do posiłków. Jej zdaniem, taki sposób żywienia miałby wpłynąć na m.in. zmniejszenie za wysokiego ciśnienia tętniczego krwi oraz wyleczyć z raka. Czy jest to możliwe? Jakie zagrożenia płyną z diety dr Budwig? 

  • Termogeneza – czym jest? Jaki ma wpływ na utratę masy ciała?

    Na wartość naszego całodobowego zapotrzebowania składa się podstawowa oraz ponadpodstawowa przemiana materii, w tym m.in. termogeneza, czyli najprościej definiując – wydzielanie ciepła przez nasz organizm. Jej wartość może zależeć od składu spożywanej przez nas diety! Czym jest termogeneza? Czy ma związek z naszą masą ciała, zwłaszcza gdy potrzebujemy ją zredukować? 

  • Dieta przy SIBO – co jeść, a czego unikać w zespole rozrostu bakteryjnego?

    Dotyczy coraz większej liczby osób. Powoduje dyskomfort podczas wykonywania codziennych czynności, często sprawia ból. Na szczęście istnieją metody żywieniowe, które pozwalają na złagodzenie, a nawet całkowite ustąpienie dolegliwości. SIBO – jaka dieta będzie najlepsza? Jakie produkty należy wyeliminować, a które nie będą szkodzić? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij