Jak pielęgnować odleżyny oraz jak im zapobiegać?
Magdalena Sochacka

Jak pielęgnować odleżyny oraz jak im zapobiegać?

Wyraźny i szybki postęp medycyny przyczynia się do wydłużania naszego życia. Starość jednak prawie zawsze wiąże się z chorobami przewlekłymi oraz ich powikłaniami. Skala problemu odleżyn jest duża. Zmaga się z nimi aż 10 proc. pensjonariuszy domów opieki i nawet 17 proc. pacjentów oddziałów intensywnej terapii.

Pielęgnacja odleżyn – kogo dotyczy problem odleżyn?

Powikłanie to może tak naprawdę dotyczyć każdego unieruchomionego pacjenta, bez względu na wiek czy płeć. Najczęściej z dolegliwością tą zmagają się chorzy oddziałów intensywnej opieki medycznej, przebywający w szpitalu na różnych oddziałach (głównie neurologicznych), a także pacjenci przewlekle, obłożnie chorzy znajdujący się w domu. Procesy starzenia się organizmu z towarzyszącą wielochorobowością przyczyniają się do spowolnienia gojenia się rany. To z kolei skutkuje tym, że zdecydowanie bardziej narażone na powstawanie odleżyn są osoby w wieku podeszłym. Ryzyko wystąpienia niechcących się goić ran jest dużo większe u pacjentów niedożywionych, nieprawidłowo pielęgnowanych, którzy cierpią na cukrzycę, zaburzenia krążenia, czucia i ruchomości (m.in. po złamaniach, urazach) bądź nietrzymanie moczu i stolca.

Profilaktyka odleżyn – jak powstają odleżyny?

Odleżyna jest owrzodzeniem powstałym na skutek ucisku lub działania sił ścierających, które uniemożliwiają prawidłowe krążenie krwi. Niedokrwienie doprowadza do śmierci komórek, martwicy tkanki i tworzenia się ran.

Odleżyny powstają najczęściej na pośladkach lub piętach u pacjentów unieruchomionych. Bardziej niż inne okolice narażone są również łokcie, kolana i obszary wokół kostek. Dodatkowo uszkodzenia skóry mogą pojawić się pod założonym opatrunkiem gipsowym.

Profilaktyka odleżyn – objawy

Na samym początku pojawia się zazwyczaj zaczerwienienie w miejscu największego ucisku lub tarcia skóry. Mikrokrążenie nie jest jeszcze wówczas uszkodzone. Tak wygląda pierwszy stopień odleżyny. Po jego rozpoznaniu należy jak najszybciej rozpocząć profilaktykę przeciwodleżynową. W stopniu II występuje obrzęk, uszkodzenie naskórka i pęcherze. Jeśli powstanie owrzodzenie, które obejmie pełną grubość skóry i dotrze do tkanki podskórnej, jest to wówczas odleżyna III stopnia. Z kolei IV i V stopień to bardzo głębokie rany, sięgające aż do mięśni, stawów i kości. Uszkodzenia skóry stanowią wrota dla zakażeń bakteryjnych. Jeśli dojdzie do infekcji, miejsce staje się żywo czerwone, pokrywa je zielonożółta ropna wydzielina i uwalnia się brzydki zapach.

Pielęgnacja odleżyn

Według zasady „lepiej zapobiegać niż leczyć” najistotniejszym elementem w prewencji powstawania odleżyn jest prawidłowa, staranna pielęgnacja. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami bardzo ważne jest utrzymanie skóry czystej i suchej, odpowiednie jej nawilżanie, stosowanie do mycia środków bilansujących pH skóry. Nie zaleca się masowania, pocierania miejsc nad wyniosłościami kostnymi. U pacjentów nieporuszających się trzeba pamiętać, by jak najczęściej zmieniać pozycję ciała, co najmniej co dwie godziny. U chorych narażonych warto stosować specjalistyczne materace przeciwodleżynowe, szczególnie gdy częsta zmiana pozycji z różnych przyczyn jest niemożliwa. Są one dofinansowywane przez NFZ dla pacjentów leżących, którzy kwalifikują się do takiej profilaktyki. Trzeba pamiętać także o zdrowej, odpowiednio zbilansowanej diecie – niedobory białkowo-kaloryczne przyczyniają się do występowania odleżyn i utrudniają gojenie się ran. Wytyczne NPUAP zalecają dostarczanie energii w ilości 30-35 kcal/kg na dobę.

Proces pielęgnowania pacjenta z odleżyną

Proces pielęgnowania pacjenta z odleżyną jest niezwykle żmudny i wymaga systematyczności. Podczas każdej zmiany opatrunku trzeba bardzo dokładnie usunąć oddzielającą się martwicę i wszystkie zanieczyszczenia. Gdy nie ma tkanki martwiczej lub jest jej mało, wystarczy przepłukanie owrzodzenia solą fizjologiczną (0,9% roztworem NaCl). Woda utleniona, stężona (10%) sól, roztwory jodyny, rivanolum, mydła czy kwasu bornego nie są zalecane. Drażnią one jedynie zdrowe tkanki.

Odleżyny stopnia I i II leczy się za pomocą miejscowych antybiotyków lub gotowych hydrożelowych opatrunków. Przydatne są także preparaty zawierające srebro. Bardziej zaawansowane rany powinny być opracowywane chirurgicznie, a czasem konieczne jest wykonanie przeszczepu skóry.

By zatrzymać powiększanie się chorobowo zmienionego obszaru, trzeba bardzo dbać o miejsca wokół samego owrzodzenia i smarować je substancjami natłuszczającymi lub pastą cynkową. Nie zapominajmy, że całemu procesowi chorobowemu towarzyszy bardzo silny ból. Bardzo ważne jest jego uśmierzanie.

Czy odleżyny da się wyleczyć?

Gdy ucisk ustąpi i odleżyny będą odpowiednio pielęgnowane, może dojść do ich wyleczenia, zwłaszcza tych w stopniu I i II. Zapalenie szpiku i kości jest tym powikłaniem, którego należy bać się najbardziej, szczególnie w przypadku odleżyn III i IV stopnia. Może ono doprowadzić do sepsy, a w ostateczności do niewydolności wielonarządowej, a nawet zgonu. Jeśli więc zauważymy pierwsze niepokojące objawy, należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem i wdrożyć odpowiednie leczenie. Czas odgrywa tu znaczącą rolę – im szybciej rozpocznie się właściwe postępowanie, tym większa szansa na zwalczenie problemu i polepszenie komfortu życia pacjenta.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Znamiona – na co uważać latem?

    Gorący piasek i morze? A może piesze wędrówki po górach? Bez względu na to, jaką formę wakacji się preferuje, jedno jest pewne – lato kojarzy się z piękną pogodą i przede wszystkim ze słońcem. Słońce dodaje mnóstwo energii po długiej zimie, pozwala nadrobić niedobory witaminy D, ale czy jego działanie zawsze jest bezpieczne?

  • Infekcja pochwy – jak rozpoznać i jak leczyć?

    Co czwarta pacjentka zgłasza się do ginekologa z powodu objawów infekcji intymnej. Zakażenie może się pojawiać i ustępować samoistnie, zarówno u kobiet aktywnych seksualnie, jak i tych, które nie podejmują współżycia. Problem jest istotny. Jak się z nim uporać?

  • Jak prawidłowo wstrzyknąć insulinę? Iniekcje w udo, brzuch i ramię

    Sama myśl o cukrzycy budzi w niejednej osobie lęk. Nie tylko z powodu związanych z nią konsekwencji zdrowotnych. Kojarzona jest z ogromną liczbą codziennych zastrzyków. Czy naprawdę są one tak bolesne? Jak podawać insulinę, by uzyskać najlepszy efekt terapeutyczny i zminimalizować odczuwany dyskomfort?

  • Dlaczego jelita nazywamy naszym drugim mózgiem?

    System nerwowy człowieka jest niezwykle złożony. Na jego czele stoi mózg, dzięki któremu możliwe jest podejmowanie decyzji, zapamiętywanie zdarzeń, odczuwanie różnych emocji, przetwarzanie i analizowanie otaczającego nas świata. To tylko część jego możliwości. Co, jeśli jednak w naszym organizmie istnieje więcej niż jeden mózg?

  • Bielactwo nabyte i wrodzone – czy można je wyleczyć?

    Zabarwienie naszej skóry zależy od wielu czynników, w tym od zawartości melaniny – brunatnego barwnika produkowanego w warstwie podstawnej naskórka. Gdy dojdzie do zaburzeń w trakcie jej transportu lub syntezy, powstają odbarwienia lub przebarwienia. Jedną z częstszych chorób przebiegających z zaburzeniami pigmentacji jest bielactwo.

  • Przeziębienie w ciąży – jak je leczyć, aby nie zaszkodzić dziecku?

    Ciąża to wyjątkowy czas, przepełniony ogromną troską i niepokojem o zdrowie zarówno matki, jak i mającego przyjść na świat dziecka. Przeziębienie, szczególnie w okresie jesienno–zimowym, dotyka prawie każdego, również kobiety w ciąży. Jak bezpiecznie sobie z nim radzić?

  • Opryszczka narządów płciowych – jak ją rozpoznać i wyleczyć?

    Liczba zakażeń wirusem HSV ciągle wzrasta. Szacuje się, że opryszczka narządów płciowych dotyka 5-10 proc. kobiet w wieku prokreacyjnym na całym świecie. Większość pacjentów (aż 85-95 proc.) nie jest świadoma choroby…

  • Witaminy, zioła i minerały dla seniorów

    Eliksir młodości poszukiwany jest od zarania dziejów. Robimy wszystko, żeby zatrzymać szybko pędzący czas. Wapń na mocne kości! Żeń-szeń na witalność! Czosnek na cholesterol! Czy powszechnie stosowane suplementy diety są bezpieczne dla często schorowanych, przyjmujących różne leki osób starszych?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij