Już wkrótce aptekarze będą nas szczepić

W świetle prawa są przede wszystkim handlowcami, jednak farmaceuci to w pierwszej kolejności specjaliści z zakresu zdrowia i to ono, a nie zysk apteki, powinno być ich priorytetem. Ta zasada ma przyświecać pierwszej w historii ustawie o zawodzie farmaceuty, która ma trafić do konsultacji publicznych z początkiem 2019 roku.

Do tej pory farmaceuci pozostawali jedynym z zawodów medycznych, których funkcjonowania nie regulują konkretne przepisy prawa. Obecnie są związani wyłącznie ustawą o izbach aptekarskich, która nie wspomina o osobistych prawach i obowiązkach poszczególnych aptekarzy. W efekcie prowadzenie aptek w wielu wypadkach sprowadza się do biznesu nastawionego na zysk. Głosy płynące ze środowiska, na które powołuje się „Rzeczpospolita”, jasno sugerują, że w wielu wypadkach swoboda w udzielaniu porad i wydawaniu leków jest iluzoryczna, ponieważ farmaceuci są związani prowizją lub koniecznością sprzedaży pacjentom leków lub preparatów konkretnych marek. To stoi w jasnej sprzeczności ze ślubowaniem farmaceuty, który przy sprzedaży leków powinien kierować się przede wszystkim dobrem pacjenta. Nowa ustawa ma być gwarantem jego niezależności i uwzględnia poszerzenie uprawnień aptekarzy, mających na celu bardziej skuteczne realizowanie opieki.

Aptekarz sprawdzi leki i zaszczepi

Wśród jej założeń znajduje się nadanie aptekarzom uprawnień do kontroli tzw. compliance, czyli stosowania się przez pacjentów do zaleceń lekarza, jak również zjawiska przyjmowania leków, których wzajemne działanie się znosi lub jest po prostu szkodliwe (nosi ono nazwę polipragmazji). Będzie to możliwe dzięki planowanemu upowszechnieniu recept elektronicznych. Farmaceuta będzie miał dostęp do wszystkich recept wystawionych na nazwisko pacjenta, dzięki czemu będzie w stanie wydać leki, których pacjent potrzebuje, unikając dublowania dawek lub niekorzystnych korelacji preparatów. Wspomniana kontrola ma obejmować także przypominanie pacjentom o konieczności wykupienia leku. Dzięki dostępowi do systemu farmaceuta będzie widział, który preparat nie został wykupiony i będzie mógł przypomnieć o tej konieczności pacjentowi za pośrednictwem SMS-a lub telefonu. Ta możliwość ma służyć przede wszystkim osobom chorym przewlekle, dla których pominięcie zażycia leku lub zaprzestanie jego stosowania może grozić śmiercią.

Kolejnym novum w dziedzinie uprawnień farmaceutów ma być przyznanie im prawa do wykonywania prostych szczepień u osób zdrowych – mowa przede wszystkim o szczepieniach przeciwko grypie.

Możliwość wykonywania zabiegów tego typu mieliby farmaceuci, którzy ukończyli odpowiedni kurs lub szkolenie. Niewykluczona jest także modyfikacja studiów farmaceutycznych pod tym kątem, żeby absolwenci farmacji mieli odpowiednie uprawnienia już na starcie.

Zdaniem wiceprezesa Naczelnej Rady Aptekarskiej Marka Tomkowa przyznanie farmaceutom dodatkowych uprawnień jest zasadne w obliczu chronicznego niedoboru lekarzy i długich kolejek do specjalistów. Przykładowo, kontrola przyjmowania leków może pozwolić uniknąć powikłań i komplikacji zdrowotnych, redukując liczbę wizyt lekarskich.

Farmaceuta zadecyduje o cenie leku?

Próby poszerzenia kompetencji farmaceutów były podejmowane już wcześniej, między innymi poprzez modyfikacje w ustawie Prawo Farmaceutyczne, co wzbudziło kontrowersje. Rozporządzenie z marca 2018 roku zakłada, że w sytuacji, gdy lekarz nie określi stopnia refundacji na recepcie, ten obowiązek będzie spoczywał na farmaceucie. Ten musiałby to zrobić, wchodząc w buty diagnosty, robiąc wywiad z pacjentem przy aptecznym okienku.

Obecnie sytuacja jest jasna – farmaceuta kieruje się tym, co lekarz wpisuje w okienko na recepcie, w zależności od przypadku określając odpłatność na poziomie zerowym, ryczałtowym lub ze zniżką wynoszącą 30 lub 50 procent. Jeśli żadnej adnotacji nie ma, farmaceuta z zasady udziela najmniej korzystnej zniżki.

Po wejściu w życie wspomnianego rozporządzenia ma to się zmienić. W razie braku wskazania refundacji na recepcie, farmaceuta nie będzie mógł po prostu odmówić zniżki – jego zadaniem będzie określenie jej samodzielnie. To rodzi masę potencjalnych problemów, zaczynając od dyskomfortu wypytywania pacjenta o jego stan zdrowia przy okienku i w towarzystwie innych osób czekających w kolejce.

Klauzula sumienia dla farmaceuty?

Dyskusyjne jest również przyznanie farmaceutom możliwości stosowania klauzuli sumienia, czego domaga się część środowiska. W czerwcu 2017 roku Stowarzyszenie Farmaceutów Katolickich Polski skierowało do Sejmu projekt ustawy przewidującej wprowadzenie klauzuli sumienia dla aptekarzy. W opinii jej przedstawicieli aktualne przepisy dyskryminują aptekarzy, którzy formalnie nie mogą, podobnie jak lekarze czy pielęgniarki, powoływać się na sumienie przy odmowie sprzedaży środków antykoncepcyjnych. Projekt przewiduje nowelizację prawa farmaceutycznego pod kątem poszerzenia listy powodów, na podstawie których aptekarz może odmówić wydania produktu. Obecnie jest to możliwe, jeśli farmaceuta stwierdzi, że dany lek może być szkodliwy dla zdrowia pacjenta lub recepta na niego budzi uzasadnione wątpliwości.

Stowarzyszenie postuluje, by do listy wspomnianych przyczyn dołączyła odmowa sprzedaży ze względu na „niezgodność z sumieniem”, która obejmowałaby nie tylko farmaceutów i techników farmaceutycznych, ale także właścicieli aptek. W tej sytuacji placówka apteczna mogłaby całkowicie zaprzestać sprzedaży preparatów budzących wątpliwości etyczne.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. Karolina Kowalska, Aptekarz zaszczepi i przypomni, by wziąć lek, „Rzeczpospolita” [online], https://www.rp.pl/Lekarze-i-pielegniarki/301029905-Aptekarz-zaszczepi-i-przypomni-by-wziac-lek.html, [dostęp:] 08.01.2018.
  2. Karolina Kowalska, Refundacja związana z płcią i wiekiem – kto decyduje o odpłatności za lek, „Rzeczpospolita” [online], https://www.rp.pl/Zdrowie/303129982-Refundacja-zwiazana-z-plcia-i-wiekiem---kto-decyduje-o-odplatnosci-za-lek.html, [dostęp:] 8.01.2018.
  3. Wiktor Ferfecki, Farmaceuta będzie mógł zastosować klauzulę sumienia, „Rzeczpospolita, [online], https://www.rp.pl/Kraj/306069887-Farmaceuta-bedzie-mogl-zastosowac-klauzulesumienia.html, [dostęp:] 08.01.2018.

Podziel się: