Czym różni się odporność dzieci i dorosłych?

Wielu rodziców zastanawia się, dlaczego małe dzieci tak często chorują. Z utęsknieniem oczekują okresu, kiedy dziecko w końcu się „wychoruje”. Tymczasem maluch łapie infekcje co pewien czas – u niektórych infekcje są częstsze, u innych rzadsze, ale zdarzają się wszystkim dzieciom. Powodem jest kształtujący się, niedojrzały układ odpornościowy.

Zanim dziecko przyjdzie na świat

Rozwój układu odpornościowego rozpoczyna się na bardzo wczesnym etapie życia – już w życiu płodowym. W szpiku kostnym kształtują się wówczas prekursory komórek odpornościowych – limfocytów. Komórki te z czasem przekształcają się w wyspecjalizowane limfocyty T odpowiedzialne za tzw. odporność komórkową, która będzie stanowić pierwszą linię obrony przeciwko infekcjom wirusowym, grzybiczym i niektórym bakteryjnym.

W życiu płodowym kształtuje się także tzw. odpowiedź humoralna. Proces przebiega w wątrobie płodu, a po urodzeniu również w szpiku kostnym i polega na kształtowaniu się prekursorów w limfocyty B. Komórki te odpowiadają za wytworzenie przeciwciał (immunoglobulin), które mają zdolność aktywacji kolejnych kaskad układu odpornościowego oraz atakowania i neutralizowania antygenów. Jest to główny mechanizm obronny przeciwko zakażeniom bakteryjnym. Tak ukształtowana odporność wrodzona będzie stanowić bardzo ważną linię obrony dla organizmu: będzie chronić organizm przed atakiem milionów obcych czynników, które mogą wniknąć do organizmu.

W okresie ciąży dziecku przekazywane są również przeciwciała pochodzące od matki (tzw. Ig G). Pomogą one przetrwać maluchowi pierwsze 6 miesięcy po urodzeniu.

Odporność od pierwszych chwil

Po przyjściu na świat noworodek posiada już pewien zasób komórek odpornościowych, jednak cały układ jest jeszcze niedojrzały. Będzie się kształtował przez najbliższych kilka lat. Bardzo ważne jest wówczas bierne wspomaganie układu odpornościowego. Odbywa się przede wszystkim poprzez naturalne karmienie pokarmem matki – bogatym w przeciwciała, laktoferynę, probiotyki i wiele składników, których nie zastąpi żaden inny pokarm. Warto wspomnieć, jak ważne jest nakarmienie mlekiem matki noworodka w okresie pierwszych 2 godzin po porodzie. W gruczołach sutkowych wytwarzana jest wówczas tzw. siara, najbardziej cenna dla nowo narodzonego dziecka. Stanowi dla niego zastrzyk odporności, który jest szczególnie ważny u dzieci urodzonych przedwcześnie.

Odporność rozwija się poprzez uczenie się układu immunologicznego reagowania na napotkane antygeny. Poznaje je w kontakcie z bakteriami i wirusami oraz wieloma innymi patogenami. Wytworzone przeciwciała pozwolą w przyszłości na szybsze rozpoznanie antygenu i jego zwalczenie.

Układ odpornościowy a szczepienia

Odporność dziecka może być kształtowana również poprzez stosowanie szczepień ochronnych, powodujących wytworzenie odporności skierowanej przeciwko najgroźniejszym patogenom stanowiącym zagrożenie dla życia. Obecnie w Polsce obowiązuje kalendarz szczepień obowiązkowych i zalecanych. Warto porozmawiać z lekarzem pediatrą na temat znaczenia szczepień i rozważyć oprócz szczepień obowiązkowych (przeciwko gruźlicy, błonicy, tężcowi, śwince, odrze, różyczce i in.) również podanie szczepionek zalecanych (przeciwko pneumokokom, meningokokom, wirusowi ospy czy grypy). Dostępne szczepionki pozwalają zminimalizować ryzyko zachorowania na poważne choroby wiążące się z licznymi powikłaniami, groźnymi dla życia. Warto przedyskutować temat szczepień z lekarzem.

W rozwoju układu odpornościowego małego dziecka następuje również rozwój barier ochronnych takich jak nabłonek rzęskowy wyściełający jamę nosową, gardło czy nabłonek jelitowy. Kształtowane są i rozwijają się bariery naskórkowe.

Wszystkie te mechanizmy wymagają czasu, by rozwinąć się w pełni i odegrać ogromną rolę w całym życiu człowieka, który będzie wielokrotnie narażony na kontakt z bakteriami, wirusami, grzybami i innymi patogenami.

Układ odpornościowy dziecka zostaje ukształtowany w pełni dopiero około 12. roku życia. U osób dorosłych jest już w pełni ukształtowany, lecz może ulegać okresowemu osłabieniu. Wówczas dopada nas przeziębienie, katar czy osłabienie. Warto wtedy skonsultować się z lekarzem, zostać przez kilka dni w domu i zastosować preparaty łagodzące objawy.


Podziel się: