Smog może obniżyć naszą inteligencję

Koniec wakacji oznacza, że lada chwila rozpocznie się sezon grzewczy, a wraz z nim problemy ze smogiem. Do tej pory naukowcy wskazywali na szereg negatywnych konsekwencji związanych z wdychaniem zanieczyszczonego powietrza, a najnowsze badania przeprowadzone w Chinach mówią o kolejnej – zanieczyszczone powietrze obniża zdolności intelektualne.

Tezy naukowców zostały przedstawione na łamach pisma „Proceedings of the National Academy of Sciences”, a ich autorami są badacze z Uniwersytetu w Pekinie i Yale University. Ich obserwacje trwały przez cztery lata, podczas których analizie poddano zdolności matematyczne i językowe 20 tysięcy mieszkańców Chin, w tym dzieci powyżej 10. roku życia. Uczestnicy musieli odpowiadać na konkretne pytania z zakresu języka i zdolności matematycznych. Ich odpowiedzi zostały skorelowane z wynikami analizy składu powietrza pod kątem zawartości dwutlenku azotu, siarki i cząstek mniejszych niż 10 mikrometrów (np. pyły PM 2,5).

Smog utrudnia naukę

Badanie pokazało, że mieszkańcy rejonów, w których zanieczyszczenie powietrza było wyższe, osiągali niższe wyniki z testów arytmetycznych i sprawdzających umiejętności językowe, które w szkolnej skali przekładają się na utratę roku kształcenia.

Skutki smogu pod tym względem mocniej odczuwają zwłaszcza mężczyźni z niższym wykształceniem. Naukowcy nie są w stanie wskazać bezpośrednich przyczyn tego stanu rzeczy, jednak sugerują, że mogą one tkwić w stresie oksydacyjnym i stanach zapalnych w mózgu wywołanych przez smog. Badacze zaobserwowali także, że zjawisko degeneracji zdolności intelektualnych pod wpływem smogu ma skutki nie tylko długo-, ale też krótkoterminowe, Oznacza to, że np. uczniowie zdający egzaminy lub piszący ważne sprawdziany w dni, kiedy powietrze jest szczególnie zanieczyszczone mogą osiągać niższe wyniki z tego tytułu. 

Alzheimer z… powietrza

Zanieczyszczone powietrze miało szczególnie negatywny wpływ na zdolności intelektualne osób starszych, zwłaszcza powyżej 64. roku życia. Można to wiązać z faktem, że smog jest czynnikiem sprzyjającym występowaniu choroby Alzheimera i demencji. Zanieczyszczone powietrze może odpowiadać za rozwój nawet 20% wszystkich przypadków tych schorzeń – twierdzą naukowcy z University of Southern California w Los Angeles. Jak się okazało, kobiety mieszkające w miejscach o wysokim zanieczyszczeniu powietrza były o 81% bardziej narażone na pogorszenie ogólnej sprawności umysłowej, a ryzyko zapadnięcia na demencję i alzheimera w ich wypadku było o 92% wyższe w porównaniu z mieszkankami rejonów o niskim zanieczyszczeniu (badane pochodziły z 48 stanów USA). Wyniki nie zmieniły się po uwzględnieniu innych przesłanek, takich jak styl życia, status ekonomiczno-społeczny, rasa czy problemy zdrowotne. Zaobserwowano również, że u posiadaczek wariantu genu apoliproteiny E, który wiąże się z wyższym ryzykiem zachorowania na alzheimera, smog w większym stopniu wpływał na starzenie się mózgu i pogarszanie jego funkcji poznawczych. Tezę tę potwierdziły również badania prowadzone na myszach.

Wyniki dotyczące grupy starszych kobiet – między 65. a 79. rokiem życia – przełożone na ogół populacji pokazały, że zanieczyszczone powietrze może odpowiadać za nawet jedną piątą przypadków demencji dotykających społeczeństwo. Oznacza to, że smog może pogarszać nasze zdrowie w sposób dotąd nieuwzględniany. Do tej pory sądzono, że szkodzi przede wszystkim funkcjom fizycznym, a nie poznawczym.

Smogiem w raka

Kolejnym ogromnym zagrożeniem ze strony smogu jest jego wpływ na rozwój nowotworów. Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia, zanieczyszczenia powietrza co roku doprowadzają do śmierci 44 tysięcy osób. Organizacja HEAL Polska (Health and Environment Alliance) policzyła, ile z nich było konsekwencją nowotworu płuc – wyniki są zatrważające. Zgodnie z szacunkami, których dokonano na podstawie analizy sytuacji w 29 miastach Polski, brudne powietrze odpowiada średnio za 12,6 do nawet 18,4% nowotworów płuc w kraju. Jeszcze gorzej sytuacja wygląda w konkretnych miejscowościach. W Krakowie nawet 35% nowotworów płuc jest powodowanych smogiem. W Bielsku-Białej, Katowicach czy Nowym Sączu – 25%, we Wrocławiu 17%, a w Warszawie nawet 20%. Alarmujące dane podane przez HEAL potwierdzają statystyki Światowej Organizacji Zdrowia. W najnowszym rankingu najbardziej zanieczyszczonych miast świata Polska zajmuje czołowe miejsce pod względem liczby miast najmocniej skażonych smogiem. Aż 33 z 50 najbardziej zanieczyszczonych miast europejskich znajduje się właśnie w Polsce.

Zanieczyszczone powietrze szkodzi wszystkim

Zgodnie z szacunkami, powietrzem niskiej jakości oddycha aż 95% światowej populacji. 98% miast zamieszkałych przez więcej niż 100 tysięcy mieszkańców nie spełnia wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących zanieczyszczenia powietrza, przy czym największy problem dotyczy Indii. Smog każdego roku przyczynia się do wystąpienia nawet 7 milionów przedwczesnych zgonów.

O emisję zanieczyszczeń obwinia się przede wszystkim przemysł, jednak w ostatnim czasie, gdy prawo narzuciło konieczność stosowania filtrów i redukcji szkodliwych pyłów, głównym źródłem problemu stały się gospodarstwa domowe.

Ogrzewanie domów węglem, a zwłaszcza jego szkodliwymi, tańszymi pochodnymi – flotem i mułem – to obecnie podstawowy czynnik powodujący tak wysoki stopień skażenia smogiem.

W ten sposób ogrzewane są niemal 4 miliony polskich gospodarstw domowych, zwłaszcza w mniejszych miastach i wsiach. Drugim największym źródłem szkodliwych pyłów są spaliny motoryzacyjne, emitowane zwłaszcza przez auta starszej generacji, które nie posiadają skutecznie działających filtrów.

Źródło: The Guardian, Onet.pl


Podziel się: