Ciąża „specjalnej troski” - portal DOZ.pl
Ciąża „specjalnej troski”
Łukasz Stelmaszczyk

Ciąża „specjalnej troski”

Cukrzyca, choroby tarczycy czy nadciśnienie nie wykluczają zajścia w ciążę i jej prawidłowego przebiegu, ale taka sytuacja wymaga większej ilości wiedzy i troski – i od lekarza prowadzącego, i od przyszłych rodziców. Jak to wygląda w praktyce?

Ciąża i macierzyństwo powinny być dokładnie przemyślane i zaplanowane. Dotyczy to wszystkich kobiet, a szczególnie tych borykających się z chorobami takimi jak np. cukrzyca, choroby tarczycy czy nadciśnienie tętnicze. Na co zwracać szczególną uwagę i jak się przygotować?

Ciąża a cukrzyca – zawsze pod opieką specjalistów

Ciąża u kobiety chorej na cukrzycę jest ciążą wysokiego ryzyka. Kobietą taką powinien się opiekować cały zespół specjalistów, w którego skład wchodzić powinni ginekolog-położnik, diabetolog, dietetyk i w razie potrzeby instruktor od pompy insulinowej. Głównym zadaniem tych specjalistów oraz samej pacjentki jest osiągnięcie normoglikemii, czyli prawidłowego poziomu cukru, już na etapie planowania ciąży - minimum trzy miesiące przed możliwym zajściem w ciążę.

Utrzymanie normoglikemii przed ciążą pozwala zredukować ilość wad wrodzonych u dziecka oraz zmniejszyć lub wyeliminować powikłania u matki. Dzięki utrzymaniu prawidłowej glikemii zmniejsza się ryzyko wystąpienia makrosomii płodu czy wielowodzia. O makrosomii, mówimy gdy dziecko w danym wieku ciążowym jest zbyt duże. Wielowodzie to stan kiedy w brzuchu matki jest za dużo wód płodowych – ilość wód ocenia się za pomocą badania ultrasonograficznego.

Podczas ciąży w organizmie kobiety zachodzą liczne zmiany, dlatego należy bezwzględnie regularnie kontrolować poziom cukru we krwi, a lekarz diabetolog powinien stale modyfikować leczenie oraz dietę w zależności od zapotrzebowania.

W przypadku kobiet chorych na cukrzycę typu 1, czyli cukrzycę insulinozależną, bardzo ważne i pomocne będzie prawidłowe wykorzystanie pomp insulinowych, najlepiej takich ze zintegrowanym systemem monitorowania glikemii. Dzięki alarmom pacjentka widzi, kiedy poziom cukru jest zbyt niski, i może szybko temu zaradzić. Może również modyfikować dawkę insuliny, gdy poziomy glikemii są za wysokie.

Przed zajściem w ciążę kobieta chora na cukrzycę powinna wykonać więcej badań niż starająca się o dziecko kobieta zdrowa. Powinna udać się do okulisty (ocena dna oka z oceną ewentualnych powikłań cukrzycy), neurologa (badanie w kierunku uszkodzenia nerwów w przebiegu cukrzycy), nefrologa (ocena wydolności nerek), kardiologa (ocena układu krążenia) i endokrynologa (ocena układu hormonalnego). 

W cukrzycy, zarówno tej przedciążowej, jak i ciążowej, bardzo ważnym elementem leczenia jest tryb życia oraz odpowiednia dieta. Zalecana jest umiarkowana aktywność fizyczna, ale nie większa niż przed ciążą. Dieta powinna być zbilansowana, o liczbie kalorii dostosowanej do pacjentki - jej stanu zdrowia, BMI oraz aktywności. Należy unikać cukrów prostych, takich jak pochodzące z białego pieczywa i słodyczy. Należy zachować umiar w spożywaniu owoców. Owoce o niskiej zawartości węglowodanów jak np. arbuzy, melony, ananasy, brzoskwinie itp. można spożywać bez ograniczeń. Z diety należy jednak wyeliminować owoce o wysokiej zawartości węglowodanów jak banany, śliwki, czy winogrona. Tak jak w zdrowej ciąży, należy suplementować kwas foliowy, a w razie niedoborów odpowiednie witaminy. 

Niedoczynność tarczycy w ciąży – w rękach dobrego endokrynologa

Choroba występująca u 1-5 proc. populacji, częściej dotykająca kobiety, w ciąży występuje w formie jawnej u około 0,5 proc. kobiet, w utajonej u 2-3 proc.
Polega ona na tym, że tarczyca produkuje mniej hormonów, niż potrzebuje w danym momencie organizm.

Nieleczona niedoczynność tarczycy stanowi istotne zagrożenie dla stanu zdrowia matki oraz dla stanu zdrowia i prawidłowego rozwoju dziecka.

Dla zdiagnozowania i potwierdzenia niedoczynności tarczycy należy wykonać badania hormonalne polegające na oznaczeniu takich hormonów jak: TSH, FT3, FT4. Z wynikami należy udać się do swojego ginekologa. Jeśli uzna to za konieczne, ginekolog skieruje pacjentkę na konsultację endokrynologiczną. 

Leczenie niedoczynności tarczycy polega na regularnym przyjmowaniu leków z brakującymi hormonami tarczycy. Głównym składnikiem tych leków jest lewotyroksyna, czyli sztucznie wyprodukowany hormon. Dawki leków dobiera i ewentualnie modyfikuje lekarz endokrynolog. Należy pamiętać, że poziom hormonów tarczycy podczas ciąży często się zmienia, dlatego w ciąży należy je oznaczać co najmniej kilka razy. Celem leczenia jest uzyskanie wartości TSH poniżej 2.5 mlU/l w pierwszym trymestrze oraz poniżej 3.0 mlU/l w pozostałych.

W przypadku niedoczynności tarczycy, która pojawiła się przed ciążą, po urodzeniu dziecka zazwyczaj kontynuuje się podjęte leczenie. Jeśli natomiast podwyższone wartości TSH wystąpiły dopiero w ciąży, bardzo często po porodzie „wszystko wraca do normy” i dalsza suplementacja hormonów tarczycy jest zbędna. Należy jednak profilaktycznie co jakiś czas oznaczać poziom hormonów tarczycy. 

Polecane dla Ciebie

Nadciśnienie tętnicze a ciąża – we współpracy z kardiologiem

Jest to kolejna choroba, z którą należy zrobić porządek, planując ciążę. Nadciśnienie tętnicze w ciąży może spowodować wystąpienie komplikacji zarówno u matki, jak i u dziecka. U matki może to być uszkodzenie nerek, silne bóle głowy, krwotoki z nosa, zaburzenia okulistyczne. U dziecka mogą wystąpić wady rozwojowe związane z gorszym przepływem krwi przez łożysko. 

Ciąża sama w sobie może również spowodować tak zwane nadciśnienie ciążowe. Nałożenie się tych dwóch chorób, czyli nadciśnienie w ciąży (sprzed ciąży) z nadciśnieniem ciążowym (pojawiającym się w ciąży) może skutkować bardzo wysokimi wartościami ciśnienia i możliwymi komplikacjami.

Chorując na nadciśnienie tętnicze i planując ciążę, należy bezwzględnie poinformować o tym lekarza rodzinnego lub kardiologa, u którego przyszła mama się leczy. Niektóre leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego, takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE inhibitory), są w ciąży bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na podwyższone ryzyko wystąpienia wad wrodzonych. Lekiem z wyboru stosowanym w leczeniu nadciśnienia w ciąży lub podczas starania się o dziecko jest metyldopa. Długoletnie badania i obserwacje tego leku nie wykazały, negatywnego wpływu leku zarówno na mamę jak i na dziecko – dlatego przez lekarzy uważany jest on za lek bezpieczny.

W artykule zostało opisanych kilka często występujących schorzeń. Należy jednak pamiętać, że istnieje wiele innych chorób, które mogą utrudniać zajście w ciążę oraz wymagać zupełnie innego jej prowadzenia.

Każda kobieta planująca ciążę powinna udać się do lekarza ginekologa i dokładnie opowiedzieć mu o stanie swojego zdrowia. Lekarz w razie potrzeby zleci przed ciążą dodatkowe badania czy konsultacje, tak by ciąża „specjalnej troski” przebiegła pomyślnie i bezpiecznie – i dla mamy, i dla dziecka.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Nacinanie krocza – kontrowersje wokół rutynowego nacinania krocza podczas porodu

    Wątpliwości narastające wokół tematu rutynowych nacięć krocza w trakcie porodu towarzyszą środowisku medycznemu już od wielu dekad. Niesłabnąca od lat argumentacja zarówno zwolenników, jak i przeciwników tego zabiegu sprawiła, że również w Polsce toczy się spór o zasadność episiotomii w kontekście wielu sytuacji położniczych. Co zatem sprawia, że pomimo upływu wielu lat doświadczenia i praktyki temat nacięcia krocza jest nadal równie kontrowersyjny, jak niemal dwie dekady temu, a wizja porodu siłami natury budzi coraz większy lęk wśród pacjentek? 

  • Nadciśnienie w ciąży – przyczyny, leczenie, powikłania

    Nadciśnienie tętnicze jest jedną z wielu chorób, które mogą towarzyszyć ciężarnej. Choć zwykle początkowo nie daje ono żadnych objawów, to brak wdrożenia odpowiedniego postępowania i leczenia może doprowadzić do poważnych komplikacji, które stanowią zagrożenie życia zarówno dla matki, jak i jej nienarodzonego dziecka. 

  • Duszności w ciąży – przyczyny. Kiedy trudności z oddychaniem w ciąży powinny zaniepokoić?

    Duszność jest subiektywnym objawem występującym w przypadku wielu schorzeń, przede wszystkim u osób z ostrymi i przewlekłymi chorobami układu oddechowego i krążenia. Jest również dolegliwością, na którą dość często skarżą się kobiety ciężarne, nawet już w I trymestrze ciąży. Subiektywność objawu polega na tym, że nie jesteśmy w stanie ocenić jego nasilenia za pomocą badań obrazowych czy laboratoryjnych, tak jak np. nasilenie niedokrwistości za pomocą wartości hemoglobiny i hematokrytu. Jakie mogą być przyczyny duszności w ciąży?

  • Poronienie – najczęstsze przyczyny. Jakie są objawy poronienia?

    Poronienie jest problemem, który dotyczy coraz większej ilości kobiet. Jest to samoistne zakończenie ciąży przed 22. tygodniem, a więc momentem, w którym płód uzyskuje zdolność do przeżycia poza łonem matki. Do utraty ciąży może dojść na różnych etapach jej rozwoju, również przyczyny poronienia mogą być różne – mogą to być czynniki anatomiczne, hormonalne czy środowiskowe. 

  • Połóg – ile trwa? Jakie zmiany zachodzą w organizmie kobiety po porodzie?

    Połóg to wyjątkowy moment w życiu każdej kobiety, która urodziła dziecko. To szereg procesów fizjologicznych, dzięki którym organizm młodej mamy wraca do stanu sprzed ciąży. Połogowi mogą towarzyszyć dolegliwości bólowe związane z inwolucją narządów oraz tzw. odchody połogowe, które są źródłem bakterii. Rany powstałe po nacięciu krocza lub w wyniku cięcia cesarskiego należy starannie pielęgnować i odkażać. Jak to robić i o czym jeszcze pamiętać podczas połogu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Ciąża pozamaciczna – objawy i postępowanie po rozpoznaniu ciąży ektopowej

    Ciąża pozamaciczna, inaczej ektopowa, polega na zagnieżdżeniu się zapłodnionej komórki jajowej w każdej innej lokalizacji oprócz błony śluzowej trzony macicy. Szczególnie niebezpieczna jest ciąża brzuszna zlokalizowana w jamie otrzewnej, gdyż niesie 17-krotnie wyższe ryzyko śmierci w porównaniu z pozostałym lokalizacjami. Jak wygląda diagnostyka ciąży pozamacicznej, jakie są jej przyczyny i sposoby leczenia?

  • Stan przedrzucawkowy — przyczyny i leczenie preeklampsji

    Stan przedrzucawkowy może wywołać wiele niebezpiecznych powikłań, na które najbardziej narażone są kobiety powyżej 35. roku życia oraz matki chorujące przewlekle na nadciśnienie tętnicze wykryte jeszcze przed ciążą. Podstawowymi wartościami, które powinny zaniepokoić pacjentkę w ciąży i połogu, ale także lekarzy podczas porodu jest przede wszystkim jej wysokie ciśnienie krwi. Jak wyglądają objawy stanu przedrzucawkowego i jak zapobiegac PE?

  • Czy upławy w ciąży są niebezpieczne? Jak wygląda wydzielina z pochwy i czy jest niebezpieczna dla płodu?

    Większość upławów w trakcie ciąży, niezależnie od trymestru, nie powinno budzić niepokoju. Zagęszczenie śluzu ma na celu ochronić drogi rodne kobiety, ale także zapewnić bezpieczeństwo rozwijającemu się dziecku. Konsultacja z lekarzem ginekologiem jest wskazana tylko w przypadku wystąpienia określonych objawów, którymi z pewnością nie jest gęsta, przezroczysta lub biała wydzielina z pochwy. Które upławy powinny zwrócić uwagę przyszłej mamy i czy są bardzo niebezpieczne, a także jak wygląda leczenie infekcji intymnej w ciąży?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij