Ciąża „specjalnej troski”
Łukasz Stelmaszczyk

Ciąża „specjalnej troski”

Cukrzyca, choroby tarczycy czy nadciśnienie nie wykluczają zajścia w ciążę i jej prawidłowego przebiegu, ale taka sytuacja wymaga większej ilości wiedzy i troski – i od lekarza prowadzącego, i od przyszłych rodziców. Jak to wygląda w praktyce?

Ciąża i macierzyństwo powinny być dokładnie przemyślane i zaplanowane. Dotyczy to wszystkich kobiet, a szczególnie tych borykających się z chorobami takimi jak np. cukrzyca, choroby tarczycy czy nadciśnienie tętnicze. Na co zwracać szczególną uwagę i jak się przygotować?

Ciąża a cukrzyca – zawsze pod opieką specjalistów

Ciąża u kobiety chorej na cukrzycę jest ciążą wysokiego ryzyka. Kobietą taką powinien się opiekować cały zespół specjalistów, w którego skład wchodzić powinni ginekolog-położnik, diabetolog, dietetyk i w razie potrzeby instruktor od pompy insulinowej. Głównym zadaniem tych specjalistów oraz samej pacjentki jest osiągnięcie normoglikemii, czyli prawidłowego poziomu cukru, już na etapie planowania ciąży - minimum trzy miesiące przed możliwym zajściem w ciążę.

Utrzymanie normoglikemii przed ciążą pozwala zredukować ilość wad wrodzonych u dziecka oraz zmniejszyć lub wyeliminować powikłania u matki. Dzięki utrzymaniu prawidłowej glikemii zmniejsza się ryzyko wystąpienia makrosomii płodu czy wielowodzia. O makrosomii, mówimy gdy dziecko w danym wieku ciążowym jest zbyt duże. Wielowodzie to stan kiedy w brzuchu matki jest za dużo wód płodowych – ilość wód ocenia się za pomocą badania ultrasonograficznego.

Podczas ciąży w organizmie kobiety zachodzą liczne zmiany, dlatego należy bezwzględnie regularnie kontrolować poziom cukru we krwi, a lekarz diabetolog powinien stale modyfikować leczenie oraz dietę w zależności od zapotrzebowania.

W przypadku kobiet chorych na cukrzycę typu 1, czyli cukrzycę insulinozależną, bardzo ważne i pomocne będzie prawidłowe wykorzystanie pomp insulinowych, najlepiej takich ze zintegrowanym systemem monitorowania glikemii. Dzięki alarmom pacjentka widzi, kiedy poziom cukru jest zbyt niski, i może szybko temu zaradzić. Może również modyfikować dawkę insuliny, gdy poziomy glikemii są za wysokie.

Przed zajściem w ciążę kobieta chora na cukrzycę powinna wykonać więcej badań niż starająca się o dziecko kobieta zdrowa. Powinna udać się do okulisty (ocena dna oka z oceną ewentualnych powikłań cukrzycy), neurologa (badanie w kierunku uszkodzenia nerwów w przebiegu cukrzycy), nefrologa (ocena wydolności nerek), kardiologa (ocena układu krążenia) i endokrynologa (ocena układu hormonalnego). 

W cukrzycy, zarówno tej przedciążowej, jak i ciążowej, bardzo ważnym elementem leczenia jest tryb życia oraz odpowiednia dieta. Zalecana jest umiarkowana aktywność fizyczna, ale nie większa niż przed ciążą. Dieta powinna być zbilansowana, o liczbie kalorii dostosowanej do pacjentki - jej stanu zdrowia, BMI oraz aktywności. Należy unikać cukrów prostych, takich jak pochodzące z białego pieczywa i słodyczy. Należy zachować umiar w spożywaniu owoców. Owoce o niskiej zawartości węglowodanów jak np. arbuzy, melony, ananasy, brzoskwinie itp. można spożywać bez ograniczeń. Z diety należy jednak wyeliminować owoce o wysokiej zawartości węglowodanów jak banany, śliwki, czy winogrona. Tak jak w zdrowej ciąży, należy suplementować kwas foliowy, a w razie niedoborów odpowiednie witaminy. 

Niedoczynność tarczycy w ciąży – w rękach dobrego endokrynologa

Choroba występująca u 1-5 proc. populacji, częściej dotykająca kobiety, w ciąży występuje w formie jawnej u około 0,5 proc. kobiet, w utajonej u 2-3 proc.
Polega ona na tym, że tarczyca produkuje mniej hormonów, niż potrzebuje w danym momencie organizm.

Nieleczona niedoczynność tarczycy stanowi istotne zagrożenie dla stanu zdrowia matki oraz dla stanu zdrowia i prawidłowego rozwoju dziecka.

Dla zdiagnozowania i potwierdzenia niedoczynności tarczycy należy wykonać badania hormonalne polegające na oznaczeniu takich hormonów jak: TSH, FT3, FT4. Z wynikami należy udać się do swojego ginekologa. Jeśli uzna to za konieczne, ginekolog skieruje pacjentkę na konsultację endokrynologiczną. 

Leczenie niedoczynności tarczycy polega na regularnym przyjmowaniu leków z brakującymi hormonami tarczycy. Głównym składnikiem tych leków jest lewotyroksyna, czyli sztucznie wyprodukowany hormon. Dawki leków dobiera i ewentualnie modyfikuje lekarz endokrynolog. Należy pamiętać, że poziom hormonów tarczycy podczas ciąży często się zmienia, dlatego w ciąży należy je oznaczać co najmniej kilka razy. Celem leczenia jest uzyskanie wartości TSH poniżej 2.5 mlU/l w pierwszym trymestrze oraz poniżej 3.0 mlU/l w pozostałych.

W przypadku niedoczynności tarczycy, która pojawiła się przed ciążą, po urodzeniu dziecka zazwyczaj kontynuuje się podjęte leczenie. Jeśli natomiast podwyższone wartości TSH wystąpiły dopiero w ciąży, bardzo często po porodzie „wszystko wraca do normy” i dalsza suplementacja hormonów tarczycy jest zbędna. Należy jednak profilaktycznie co jakiś czas oznaczać poziom hormonów tarczycy. 

Polecane dla Ciebie

Nadciśnienie tętnicze a ciąża – we współpracy z kardiologiem

Jest to kolejna choroba, z którą należy zrobić porządek, planując ciążę. Nadciśnienie tętnicze w ciąży może spowodować wystąpienie komplikacji zarówno u matki, jak i u dziecka. U matki może to być uszkodzenie nerek, silne bóle głowy, krwotoki z nosa, zaburzenia okulistyczne. U dziecka mogą wystąpić wady rozwojowe związane z gorszym przepływem krwi przez łożysko. 

Ciąża sama w sobie może również spowodować tak zwane nadciśnienie ciążowe. Nałożenie się tych dwóch chorób, czyli nadciśnienie w ciąży (sprzed ciąży) z nadciśnieniem ciążowym (pojawiającym się w ciąży) może skutkować bardzo wysokimi wartościami ciśnienia i możliwymi komplikacjami.

Chorując na nadciśnienie tętnicze i planując ciążę, należy bezwzględnie poinformować o tym lekarza rodzinnego lub kardiologa, u którego przyszła mama się leczy. Niektóre leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego, takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE inhibitory), są w ciąży bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na podwyższone ryzyko wystąpienia wad wrodzonych. Lekiem z wyboru stosowanym w leczeniu nadciśnienia w ciąży lub podczas starania się o dziecko jest metyldopa. Długoletnie badania i obserwacje tego leku nie wykazały, negatywnego wpływu leku zarówno na mamę jak i na dziecko – dlatego przez lekarzy uważany jest on za lek bezpieczny.

W artykule zostało opisanych kilka często występujących schorzeń. Należy jednak pamiętać, że istnieje wiele innych chorób, które mogą utrudniać zajście w ciążę oraz wymagać zupełnie innego jej prowadzenia.

Każda kobieta planująca ciążę powinna udać się do lekarza ginekologa i dokładnie opowiedzieć mu o stanie swojego zdrowia. Lekarz w razie potrzeby zleci przed ciążą dodatkowe badania czy konsultacje, tak by ciąża „specjalnej troski” przebiegła pomyślnie i bezpiecznie – i dla mamy, i dla dziecka.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • In vitro – na czym polega, przebieg, skuteczność, koszt

    Zgodnie ze stanowiskiem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) problemy z płodnością ma ok. 12% populacji. Szacuje się, że w Polsce dotyczy to aż 20% osób w wieku reprodukcyjnym. Nadzieję na posiadanie potomstwa daje jednak metoda in vitro, która w dużej mierze jest finansowana z programów samorządowych.

  • Łysienie poporodowe – jak długo trwa wypadanie włosów po ciąży i jak sobie z nim radzić?

    Każda kobieta marzy o tym, aby jej włosy były piękne, gęste i lśniące. I właśnie w okresie ciąży włosy takie się stają — są mocniejsze i wyglądają zdrowiej niż przed ciążą. Niestety, ten stan nie będzie utrzymywał się długo, ponieważ włosy zaczynają wypadać zazwyczaj po porodzie. Mówi się wówczas, że doszło do łysienia poporodowego. Czy jest ono groźne? Co robić, gdy po ciąży nadmiernie wypadają włosy? Podpowiadamy.

  • Jak objawia się owulacja? Czy tylko w tej fazie cyklu można zajść w ciążę?

    Owulacja to proces uwolnienia komórki jajowej z pęcherzyka zlokalizowanego w jajniku. Współczesna medycyna daje możliwość stymulacji owulacji. Jest to metoda stosowana w leczeniu niepłodności, która definiowana jest jako niemożność uzyskania ciąży klinicznej przez 12 miesięcy mimo regularnych stosunków płciowych. Obliczanie momentu owulacji może zatem służyć jako metoda antykoncepcyjna lub sposób na zwiększenie szans na zapłodnienie w sytuacji starań o dziecko.

  • USG genetyczne – kiedy wykonać? Ile kosztuje i co może pokazać?

    Badanie USG genetyczne jest w pełni bezpieczne zarówno dla dziecka, jak i dla kobiety ciężarnej. Jest ono jednym z najważniejszych badań wykonywanych w trakcie trwania ciąży. Podczas badania oceniana jest m.in. anatomia płodu oraz ryzyko aberracji chromosomowych. Jak wygląda obowiązkowe badanie prenatalne i ile kosztuje USG genetyczne?

  • Jakie zmiany hormonalne zachodzą w organizmie kobiety w trakcie ciąży?

    Burza hormonalna to potoczne określenie na wszelkiego rodzaju zmiany zachodzące w gospodarce gruczołów dokrewnych w trakcie trwania ciąży. Każdą kobietę ciężarną dotyczą te same wahania, niemniej towarzyszą im różne odczucia. Co dzieje się z organizmem kobiety w czasie ciąży? Jakie hormony działają na początku ciąży oraz co kortyzol ma wspólnego ze zmiennością nastroju?

  • Pierwsze objawy ciąży – po czym poznać, że doszło do zapłodnienia?

    Mdłości, zawroty głowy, tkliwość piersi? Czy te objawy świadczą o tym, że kobieta jest w ciąży? Owszem, mogą na to wskazywać, niemniej nie muszą. Specjaliści z zakresu ginekologii i położnictwa nie definiują jednoznacznie tzw. wczesnych i późnych objawów ciąży. Można jednak wyróżnić zarówno prawdopodobne, jak i pewne jej oznaki.

  • Kangurowanie – czym jest i jakie może przynieść korzyści?

    Budowanie więzi z dzieckiem można rozpocząć już od pierwszych minut, w których malec pojawi się na świecie. Proces, który odbywa się w kontakcie skóra do skóry, nazywa się kangurowaniem. Może być wykonywane przez mamę, ale także przez tatę noworodka. Jak się przygotować do kangurowania i jak długo można je praktykować?

  • Jakie są objawy niedoczynności tarczycy w ciąży? Czy można ją leczyć? Normy badań

    Niedoczynność tarczycy w ciąży może zwiększyć ryzyko związane z poronieniem, odklejeniem łożyska, niedokrwistością, nadciśnieniem ciążowym czy krwawieniem poporodowym. Wyjątkowo newralgiczny moment to ten, kiedy niedoczynność wystąpi w pierwszym trymestrze ciąży. Jak diagnozować i leczyć niedoczynność tarczycy u kobiety w ciąży, tak aby terapia była skuteczna i nie zaszkodziła dziecku?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij