Ciąża „specjalnej troski”
Łukasz Stelmaszczyk

Ciąża „specjalnej troski”

Cukrzyca, choroby tarczycy czy nadciśnienie nie wykluczają zajścia w ciążę i jej prawidłowego przebiegu, ale taka sytuacja wymaga większej ilości wiedzy i troski – i od lekarza prowadzącego, i od przyszłych rodziców. Jak to wygląda w praktyce?

Ciąża i macierzyństwo powinny być dokładnie przemyślane i zaplanowane. Dotyczy to wszystkich kobiet, a szczególnie tych borykających się z chorobami takimi jak np. cukrzyca, choroby tarczycy czy nadciśnienie tętnicze. Na co zwracać szczególną uwagę i jak się przygotować?

Ciąża a cukrzyca – zawsze pod opieką specjalistów

Ciąża u kobiety chorej na cukrzycę jest ciążą wysokiego ryzyka. Kobietą taką powinien się opiekować cały zespół specjalistów, w którego skład wchodzić powinni ginekolog-położnik, diabetolog, dietetyk i w razie potrzeby instruktor od pompy insulinowej. Głównym zadaniem tych specjalistów oraz samej pacjentki jest osiągnięcie normoglikemii, czyli prawidłowego poziomu cukru, już na etapie planowania ciąży - minimum trzy miesiące przed możliwym zajściem w ciążę.

Utrzymanie normoglikemii przed ciążą pozwala zredukować ilość wad wrodzonych u dziecka oraz zmniejszyć lub wyeliminować powikłania u matki. Dzięki utrzymaniu prawidłowej glikemii zmniejsza się ryzyko wystąpienia makrosomii płodu czy wielowodzia. O makrosomii, mówimy gdy dziecko w danym wieku ciążowym jest zbyt duże. Wielowodzie to stan kiedy w brzuchu matki jest za dużo wód płodowych – ilość wód ocenia się za pomocą badania ultrasonograficznego.

Podczas ciąży w organizmie kobiety zachodzą liczne zmiany, dlatego należy bezwzględnie regularnie kontrolować poziom cukru we krwi, a lekarz diabetolog powinien stale modyfikować leczenie oraz dietę w zależności od zapotrzebowania.

W przypadku kobiet chorych na cukrzycę typu 1, czyli cukrzycę insulinozależną, bardzo ważne i pomocne będzie prawidłowe wykorzystanie pomp insulinowych, najlepiej takich ze zintegrowanym systemem monitorowania glikemii. Dzięki alarmom pacjentka widzi, kiedy poziom cukru jest zbyt niski, i może szybko temu zaradzić. Może również modyfikować dawkę insuliny, gdy poziomy glikemii są za wysokie.

Przed zajściem w ciążę kobieta chora na cukrzycę powinna wykonać więcej badań niż starająca się o dziecko kobieta zdrowa. Powinna udać się do okulisty (ocena dna oka z oceną ewentualnych powikłań cukrzycy), neurologa (badanie w kierunku uszkodzenia nerwów w przebiegu cukrzycy), nefrologa (ocena wydolności nerek), kardiologa (ocena układu krążenia) i endokrynologa (ocena układu hormonalnego). 

W cukrzycy, zarówno tej przedciążowej, jak i ciążowej, bardzo ważnym elementem leczenia jest tryb życia oraz odpowiednia dieta. Zalecana jest umiarkowana aktywność fizyczna, ale nie większa niż przed ciążą. Dieta powinna być zbilansowana, o liczbie kalorii dostosowanej do pacjentki - jej stanu zdrowia, BMI oraz aktywności. Należy unikać cukrów prostych, takich jak pochodzące z białego pieczywa i słodyczy. Należy zachować umiar w spożywaniu owoców. Owoce o niskiej zawartości węglowodanów jak np. arbuzy, melony, ananasy, brzoskwinie itp. można spożywać bez ograniczeń. Z diety należy jednak wyeliminować owoce o wysokiej zawartości węglowodanów jak banany, śliwki, czy winogrona. Tak jak w zdrowej ciąży, należy suplementować kwas foliowy, a w razie niedoborów odpowiednie witaminy. 

Niedoczynność tarczycy w ciąży – w rękach dobrego endokrynologa

Choroba występująca u 1-5 proc. populacji, częściej dotykająca kobiety, w ciąży występuje w formie jawnej u około 0,5 proc. kobiet, w utajonej u 2-3 proc.
Polega ona na tym, że tarczyca produkuje mniej hormonów, niż potrzebuje w danym momencie organizm.

Nieleczona niedoczynność tarczycy stanowi istotne zagrożenie dla stanu zdrowia matki oraz dla stanu zdrowia i prawidłowego rozwoju dziecka.

Dla zdiagnozowania i potwierdzenia niedoczynności tarczycy należy wykonać badania hormonalne polegające na oznaczeniu takich hormonów jak: TSH, FT3, FT4. Z wynikami należy udać się do swojego ginekologa. Jeśli uzna to za konieczne, ginekolog skieruje pacjentkę na konsultację endokrynologiczną. 

Leczenie niedoczynności tarczycy polega na regularnym przyjmowaniu leków z brakującymi hormonami tarczycy. Głównym składnikiem tych leków jest lewotyroksyna, czyli sztucznie wyprodukowany hormon. Dawki leków dobiera i ewentualnie modyfikuje lekarz endokrynolog. Należy pamiętać, że poziom hormonów tarczycy podczas ciąży często się zmienia, dlatego w ciąży należy je oznaczać co najmniej kilka razy. Celem leczenia jest uzyskanie wartości TSH poniżej 2.5 mlU/l w pierwszym trymestrze oraz poniżej 3.0 mlU/l w pozostałych.

W przypadku niedoczynności tarczycy, która pojawiła się przed ciążą, po urodzeniu dziecka zazwyczaj kontynuuje się podjęte leczenie. Jeśli natomiast podwyższone wartości TSH wystąpiły dopiero w ciąży, bardzo często po porodzie „wszystko wraca do normy” i dalsza suplementacja hormonów tarczycy jest zbędna. Należy jednak profilaktycznie co jakiś czas oznaczać poziom hormonów tarczycy. 

Nadciśnienie tętnicze a ciąża – we współpracy z kardiologiem

Jest to kolejna choroba, z którą należy zrobić porządek, planując ciążę. Nadciśnienie tętnicze w ciąży może spowodować wystąpienie komplikacji zarówno u matki, jak i u dziecka. U matki może to być uszkodzenie nerek, silne bóle głowy, krwotoki z nosa, zaburzenia okulistyczne. U dziecka mogą wystąpić wady rozwojowe związane z gorszym przepływem krwi przez łożysko. 

Ciąża sama w sobie może również spowodować tak zwane nadciśnienie ciążowe. Nałożenie się tych dwóch chorób, czyli nadciśnienie w ciąży (sprzed ciąży) z nadciśnieniem ciążowym (pojawiającym się w ciąży) może skutkować bardzo wysokimi wartościami ciśnienia i możliwymi komplikacjami.

Chorując na nadciśnienie tętnicze i planując ciążę, należy bezwzględnie poinformować o tym lekarza rodzinnego lub kardiologa, u którego przyszła mama się leczy. Niektóre leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego, takie jak inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE inhibitory), są w ciąży bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na podwyższone ryzyko wystąpienia wad wrodzonych. Lekiem z wyboru stosowanym w leczeniu nadciśnienia w ciąży lub podczas starania się o dziecko jest metyldopa. Długoletnie badania i obserwacje tego leku nie wykazały, negatywnego wpływu leku zarówno na mamę jak i na dziecko – dlatego przez lekarzy uważany jest on za lek bezpieczny.

W artykule zostało opisanych kilka często występujących schorzeń. Należy jednak pamiętać, że istnieje wiele innych chorób, które mogą utrudniać zajście w ciążę oraz wymagać zupełnie innego jej prowadzenia.

Każda kobieta planująca ciążę powinna udać się do lekarza ginekologa i dokładnie opowiedzieć mu o stanie swojego zdrowia. Lekarz w razie potrzeby zleci przed ciążą dodatkowe badania czy konsultacje, tak by ciąża „specjalnej troski” przebiegła pomyślnie i bezpiecznie – i dla mamy, i dla dziecka.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Święta w ciąży – co może jeść ciężarna, a czego musi unikać?

    Kobieta w ciąży powinna jeść nie za dwoje, a dla dwojga, musi starać się tak komponować swoją dietę, aby dostarczała ona maluszkowi wszystkich niezbędnych składników. Znalezienie balansu między smakiem i zdrowiem może być szczególnie trudne w święta, gdy stół wręcz ugina się pod ciężarem aromatycznych potraw. 

  • COVID-19 a ciąża: nikłe szanse na zarażenie dziecka koronawirusem podczas porodu

    Rozłąka z dzieckiem tuż po porodzie to traumatyczne przeżyci dla każdej matki, do którego w wielu wypadkach zmusiła pandemia. W trosce o zminimalizowanie ryzyka zakażenia, matki chore na COVID-19 rodzą przez cięcie cesarskie i są izolowane od dziecka tuż po porodzie, bez możliwości kontaktu i naturalnego karmienia do chwili stwierdzenia, że niebezpieczeństwo związane z chorobą minęło. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że te środki ostrożności są zbyt drastyczne, ponieważ ryzyko transmisji wirusa z matki na dziecko jest znikome. 

  • Szanse i metody na zajście w ciążę po chemio- i radioterapii

    Podczas tegorocznego zjazdu Europejskiego Towarzystwa Reprodukcji i Embriolgii odbywającego się online zaprezentowano najbardziej kompleksowy, jak dotąd, raport dotyczący skuteczności w zachowywaniu płodności u kobiet chorych na nowotwór. Jak wiadomo, chemio- i radioterapia często wiążą się z utratą płodności, dlatego coraz więcej kobiet decyduje się na pobranie i przechowanie jajeczek i embrionów jeszcze przed rozpoczęciem leczenia z myślą o wykorzystaniu ich po powrocie do zdrowia. 

  • Nadwaga w ciąży może negatywnie wpłynąć na rozwój mózgu dziecka

    Zwiększenie masy ciała w ciąży jest naturalnym zjawiskiem, jednak gdy waga zaczyna przyrastać w nadmiarze, może to oznaczać problemy nie tylko dla matki, ale również dla dziecka. Naukowcy z NYU School of Medicine postanowili przyjrzeć się ewentualnym konsekwencjom zdrowotnym nadmiernej wagi matki dla stanu zdrowia dziecka i odkryli, że może ona zaburzać rozwój jego mózgu i to już w drugim trymestrze ciąży. 

  • Chłopiec czy dziewczynka? To geny mężczyzny wpływają na płeć dziecka

    Oczekujesz dziecka? Zapewne najczęstszym pytaniem, które pada ze strony znajomych oraz rodziny jest to, jakiej płci będzie maluch. Wyniki pewnego eksperymentu sugerują, że tendencja do posiadania większej liczby synów lub córek jest dziedziczna.

  • Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży

    Fizjoterapia w ciąży pomaga zapobiegać i łagodzić stany związane ze zmianami, które zachodzą w ciele przyszłej mamy przez dziewięć kolejnych miesięcy. Są to np. bóle bioder, bóle kręgosłupa czy rozstęp mięśnia prostego brzucha, a także nietrzymanie moczu oraz bolesne stosunki seksualne. Nie wszystkie metody wykorzystywane w fizjoterapii można jednak stosować u ciężarnych. Jakie zabiegi są wskazane, a jakich należy unikać w ciąży?

  • Melisa, mięta, rumianek, pokrzywa, szałwia w ciąży – jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a które są w ciąży zakazane?

    Zioła w ciąży należy stosować rozsądnie, pamiętając o tym, iż w tym okresie należy zachować szczególną ostrość podczas przyjmowania leków, nawet preparatów naturalnych. Leczenie oraz samoleczenie w okresie ciąży jest ograniczone, w każdej sytuacji należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.  Jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a jakie są w ciąży zakazane?

  • Ciąża a szczepionka przeciwko COVID-19

    Czy kobiety w ciąży mogą się zaszczepić przeciwko COVID-19? Co powinna wiedzieć przyszła mama zanim podejmie decyzję o takim szczepieniu? Czy karmienie piersią jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij