Każda kobieta w ciąży powinna suplementować jod

Nawet połowa europejskich noworodków jest narażona na niedobory jodu – pokazują badania. Jego brak może skutkować zaburzeniami rozwoju neurologicznego, który przekłada się między innymi na niższy iloraz inteligencji dziecka i wyższe ryzyko upośledzenia. Suplementacja jodu w ciąży musi jednak odbywać się pod nadzorem lekarza.

Szczególna dbałość o zdrowie kobiet w ciąży i ją planujących powinna objąć także kwestie endokrynologiczne – przekonuje cytowana przez Rynek Zdrowia endokrynolog z Uniwersyteckiego Szpitala w Krakowie prof. Alicja Hubalewska-Dydejczyk.  Z badania przeprowadzonego przez placówkę wynika jednak, że około połowa kobiet będących w ciąży nie zdaje sobie sprawy z konieczności suplementowania jodu mimo, że w tym okresie zapotrzebowanie na ten pierwiastek wzrasta. 

Czemu jod w ciąży jest tak ważny?

Ten fakt wynika z kilku czynników, a najważniejszy z nich wiąże się z koniecznością intensyfikacji pracy tarczycy. U kobiet w ciąży produkuje ona o połowę więcej tyroksyny, która odpowiada za zachowanie prawidłowej funkcji hormonalnej tarczycy w organizmie matki i sprostanie potrzebom płodu w tym zakresie zwłaszcza na początkowym etapie ciąży. Później jod jest niezbędny do produkcji hormonów przez tarczycę dziecka. Wszystko to utrudnia fakt, że w okresie ciąży zwiększa się wydalanie jodu wraz z moczem.

Groźne skutki niedoborów

Niedoborów zazwyczaj nie udaje się uzupełnić zmianą diety, a nawet niewielkie braki w tej kwestii mogą skutkować poważnymi konsekwencjami w przyszłości. Brak jodu jest szczególnie niebezpieczny na początkowym etapie ciąży, ponieważ wówczas rozwój ośrodkowego układu nerwowego płodu jest całkowicie zależny od tyroksyny produkowanej w tarczycy matki. Gdy jest jej zdecydowanie za mało, u matki i dziecka może dojść do rozwoju hipotyroksynemii, która zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia nieodwracalnych uszkodzeń mózgu prowadzących do opóźnienia w rozwoju intelektualnym i zaburzeń neurologicznych. Ich konsekwencją może być nawet znaczne upośledzenie intelektualne dziecka. Badania dowodzą, że dzięki właściwiej suplementacji można znacząco obniżyć, a nawet całkowicie wyeliminować ryzyko zaburzeń. 

Ze względu na ryzyko, które niosą za sobą niedobory jodu, o jego suplementację powinny zadbać już kobiety starające się o dziecko. To właśnie od zapasów jodu zgromadzonych w organizmie zależy prawidłowe funkcjonowanie tarczycy w początkowym okresie ciąży. Suplementację trzeba kontynuować również podczas karmienia piersią, ponieważ w pierwszych miesiącach życia mleko matki jest jedynym źródłem jodu dla dziecka. 

Mądra suplementacja służy wszystkim

Zapotrzebowanie na jod u kobiet w ciąży wynosi 250 mikrogramów, a w okresie karmienia nawet 290 mikrogramów. W tym czasie zaleca się regularną, codzienną suplementację tabletkami zawierającymi 150 mikrogramów jodu. Przestrzeganie zaleceń jest konieczne, ponieważ potencjalnie negatywne konsekwencje dla matki i dziecka może mieć także przedawkowanie jodu, które zgodnie z niektórymi badaniami zwiększa ryzyko wystąpienia niedoczynności tarczycy u płodu oraz jej nadczynności lub raka brodawkowego tarczycy u matki. Wspomniana wyżej dawka jest jednak znacznie niższa od normy ustalonej przez Światową Organizację Zdrowia, która mówi o nadmiernym spożyciu jodu od poziomu 500 mikrogramów na dobę.

Racjonalna suplementacja jodu przynosi znacznie więcej korzyści niż ewentualnych zagrożeń, więc powinna być standardem postępowania u wszystkich kobiet w ciąży. 

Niedobory jodu to globalny problem

Niewystarczający poziom jodu w ciąży to element szerszego problemu, z którym wiążą się niedobory pierwiastka, z którymi boryka się cała europejska populacja. W kwietniu 2018 roku w Krakowie naukowcy z 27 państw świata podpisali wspólną deklarację o jodzie, która ma zmobilizować polityków do opracowywania narodowych programów monitorowania spożycia jodu i zapobiegania jego niedoborom. W Polsce, dzięki wzbogacaniu jodem kuchennej soli, od czasów II wojny światowej udało się w dużej mierze wyeliminować problem niedoborów jodu, co nie oznacza, że zniknął on całkowicie. Jego źródłem wciąż pozostają właśnie kobiety w ciąży i dzieci, a z problemami na tym tle spotykają się najczęściej mieszkańcy południa kraju, którzy nie mają dostępu do jodu zawartego w nadmorskim powietrzu. 

Jakie suplementy są zalecane podczas ciąży?

Jod to jeden z pięciu składników diety zalecanych do suplementacji podczas ciąży.

W grupie nazywanej „wielką piątką” znajdują się również kwas foliowy, witamina D3, żelazo oraz kwasy DHA. Kwas foliowy, podobnie jak jod, wpływa na prawidłowy rozwój neurologiczny dziecka, odpowiadając za prawidłową pracę mózgu i późniejsze zdolności intelektualne dziecka. Suplementację najlepiej rozpocząć na co najmniej pół roku przed zajściem w ciążę.

Ogromnie ważne jest przyjmowanie witaminy D3, ponieważ jak pokazują badania, w zasadzie wszystkie noworodki urodzone w Polsce doświadczają jej niedoboru. Jej rola również wiąże się z prawidłowym rozwojem mózgu dziecka, ale też z jego późniejszą podatnością na infekcję. Witamina D3 pozwala również zwiększyć szanse na prawidłowy przebieg ciąży. Z kolei ryzyko przedwczesnego porodu minimalizuje suplementacja kwasów DHA, które dodatkowo pomagają zmniejszyć ryzyko rozwoju astmy i liczbę późniejszych infekcji górnych dróg oddechowych, z katarem siennym włącznie. Podobnie jak jod i witamina D3, kwasy DHA również biorą udział w prawidłowym rozwoju mózgu. Suplementacja żelaza pozwala zapobiec anemii, której skutki obejmują przedwczesny poród, niską masę urodzeniową dziecka, a nawet poronienie.

Źródło: Polska Agencja Prasowa, Medycyna Praktyczna


Podziel się: