Tyfus (dur brzuszny) - szczepienie, objawy i leczenie
Michał Posmykiewicz

Tyfus (dur brzuszny) - szczepienie, objawy i leczenie

Dur brzuszny jest ostrą chorobą zakaźną, która występuje tylko u człowieka. Charakteryzuje się on ciągłym torem gorączkowym, różnorodnością objawów i możliwością występowania nawrotów oraz groźnych powikłań.

Co wywołuje dur brzuszny?

Dur brzuszny jest wywoływany przez bakterię, będąca Gram-ujemna pałeczka. Bateria ta nosi nazwę Salmonella typhi, a jej polska nazwa to po prostu pałeczka duru brzusznego. 

Gdzie najczęściej występuje dur brzuszny? Czy zachorowania na dur brzuszny są częste?

Dur brzuszny występuje na całym świecie. Należy pamiętać, że zachorowania w krajach rozwiniętych są rzadkie, natomiast są one częste w krajach i środowiskach o niskim i niedostatecznym poziomie sanitarnohigienicznym.

Rezerwuarem zarazka i źródłem zakażenia jest wyłącznie człowiek chory lub nosiciel. Materiał zakaźny stanowią natomiast wydaliny, głównie kał, natomiast w mniejszym stopniu mocz, w bardzo rzadkich przypadkach również wymiociny.

Główną rolę w szerzeniu się duru brzusznego odgrywają cztery czynniki. Pierwszym z tych czynników jest woda- zakażenie źródła zaopatrzenia w wodę powoduje wybuch epidemii o rozmiarach zależnych od liczby osób korzystających z zakażonego źródła. Kolejny czynnik to żywność i mleko, należy pamiętać, że szczególnie groźne są epidemie mleczne, ponieważ mleko stanowi bardzo korzystne środowisko dla przeżycia bakterii odpowiedzialnych, że wywołanie u człowieka duru brzusznego. Jeszcze jeden czynnik to muchy, które przenoszą pałeczki duru brzusznego z kału na żywność, w tym przypadku występują jednak zachorowania sporadyczne. Ostatnim czynnikiem odgrywającym dużą role w szerzeniu się duru brzusznego jest kontakt bezpośredni z chorym lub nosicielem. Należy pamiętać o tym, że nosiciele odgrywają w szerzeniu się duru brzusznego ważną rolę, znacznie większą niż chorzy. Po przebyciu duru brzusznego mogą bowiem w ich organizmie utrzymywać się ogniska namnażania się pałeczek i okresowego lub ciągłego wydalania ich do środowiska. Można wyróżnić dwa typy nosicielstwa. Jest to nosicielstwo ozdrowieńcze, które zazwyczaj ustępuje przed upływem trzech miesięcy od przebycia choroby oraz nosicielstwo przewlekłe, które może czasami utrzymywać się nawet do końca życia. Ważnym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi i utrzymywaniu się nosicielstwa są stany zapalne i choroby dróg żółciowych, układu moczowego oraz przewodu pokarmowego. Nosicielami mogą także być ludzie zdrowi, którzy nigdy na klinicznie jawny dur brzuszny nie chorowali, stanowią oni z tego powodu największe zagrożenie epidemiczne. 

Jakie są objawy duru brzusznego?

Objawy duru brzusznego przebiegają w czterech okresach. Pierwszy okres to okres wylęgania, czyli zwiastunów, trwa on zazwyczaj 10-14 dni. W przebiegu tego okresu pacjent zgłasza gorsze samopoczucie, ogólne rozbicie, stany podgorączkowe oraz pobolewania głowy. Pojawia się też znaczne upośledzenie łaknienia. Kolejny okres to okres narastania objawów. W jego przebiegu pojawia się gorączka, która stopniowo narasta i po około 3-7 dobach może osiągnąć  wartość 39-40 st. C. Na takim poziomie gorączka utrzymuje się przez dalszy okres choroby. Ponadto pojawiają się też bóle głowy, bóle mięśniowe oraz krwawienia z nosa. U dzieci częściej bywają też wymioty, objawy nieżytu oskrzeli czy też angina. Mogą też być obecne objawy oponowe. Chory jest apatyczny, wzrasta charakterystyczne odurzenie, niekiedy aż do całkowitego zamroczenia. Język jest suchy, pokryty brunatnym nalotem, ostro odgraniczonym na brzegach i koniuszku. Brzuch jest wzdęty, a przy obmacywaniu stwierdza się bolesność oraz przelewanie w prawym dole biodrowym. Obniża się też ciśnienie tętnicze krwi oraz dochodzi do zwolnienia tętna. Mniej więcej po 5-6 dniach gorączka ustala się na bardzo wysokim poziomie i choroba przechodzi w okres pełnego rozwoju. W okresie tym wszystkie objawy stają sie bardziej wyraźne i osiągają szczytowe nasilenie. Obok silnych bólów głowy, zwłaszcza w okolicy czołowej, występuje przymroczenie, czasem upośledzające dość znacznie świadomość chorego, jest on odurzony, czasami majaczy lub bywa podniecony ruchowo. Chory odczuwa też bardzo duże pragnienie, wargi są suche i popękane, język suchy, a ślina skąpa i lepka. Spojówki są wysuszone, rysy twarzy są zaostrzone i zapadnięte. Brzuch bywa bardzo wzdęty. Stolce, których oddawaniu nie towarzyszą bóle ani parcie, mogą być zaparte lub też wolne. W drugim tygodniu choroby na skórze brzucha i dolnej części klatki piersiowej, a czasami też na kończynach, pojawia się charakterystyczna wysypka, jest to tzw. różyczka durowa. Ma ona postać bladoróżowych plamek, które giną pod wpływem ucisku. W czwartym tygodniu choroby gorączka stopniowo opada i chory wkracza w okres zdrowienia. W tym czasie, wraz ze spadkiem temperatury ciała, poprawia się samopoczucie chorego, wraca apetyt oraz ustępuje biegunka.

Jak leczy się dur brzuszny, czyli tyfus?

Lekiem z wyboru do leczenia duru brzusznego jest chloramfenikol, czyli antybiotyk wymierzony konkretnie w pałeczkę duru brzusznego. Ponadto, leczenie duru brzusznego obejmuje też wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych, podtrzymanie układu krążenia oraz bardzo uważną obserwację chorego umożliwiającą wczesne wykrycie ewentualnych powikłań.

Czy można zapobiegać durowi brzusznemu?

Do zapobiegania durowi brzusznemu służy specjalna szczepionka, której jednak nie ma w obowiązkowym kalendarzu szczepień i nie musi być ona w Polsce powszechnie stosowana. Szczepionkę stosuje się natomiast w sytuacji, kiedy pacjent wyjeżdża w tereny zagrożone rozwojem duru brzusznego ze względu na złe warunki sanitarno-epidemiologiczne.

Ponadto, należy pamiętać też o tym, że znaczenie dla zapobiegania rozwoju duru brzusznego i wybuchowi epidemii ma właściwe przestrzeganie higieny osobistej, prawidłowe zaopatrzenie w wodę, właściwe zabezpieczenie śmieci i nieczystości, kontrola warunków pracy w przemyśle spożywczym i gastronomii, leczenie i kontrola nosicieli duru brzusznego, odkażanie bieżące i końcowe pomieszczeń i przedmiotów, z którymi stykał się chory, badanie ozdrowieńców na nosicielstwo. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak bezpiecznie usunąć kleszcza?

    Im krótszy czas przyssania kleszcza, tym lepiej. Należy jednak pamiętać, iż nieumiejętne usuwanie powoduje oderwanie tylko odwłoku – w skórze pozostaje główka i tułów kleszcza. Może to przynieść więcej szkody niż kilkudziesięciominutowa zwłoka i usunięcie za pomocą odpowiednich akcesoriów. Jak poprawnie usunąć kleszcza? Jakich błędów unikać?

  • Zespół Pica – czym jest zespół łaknienia spaczonego? Jak go leczyć?

    O zespole łaknienia spaczonego mówi się wtedy, gdy osoba spożywa produkty, których nie można zaliczyć do żywności. Zaburzenie to może prowadzić do szeregu powikłań zagrażających życiu. Dlaczego chory odczuwa pragnienie do zjedzenia ziemi, lodu czy szkła? W jaki sposób leczy się zespół Pica? 

  • Czym jest wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja)? Jak udzielić pierwszej pomocy osobie z ciężką reakcją alergiczną?

    Badania sugerują, że częstość występowania reakcji anafilaktycznych wzrosła w ostatnich latach. Dowiedz się, czym jest anafilaksja. Jak zapobiegać oraz udzielić pomocy w nagłym przypadku ciężkiej reakcji anafilaktycznej?

  • Pilates okiem fizjoterapeuty – wskazania i efekty treningów metodą Pilatesa

    Pilates to rodzaj treningu o umiarkowanej intensywności, który koncentruje się na wzmacnianiu mięśni głębokich. Jego podstawą jest wykonywanie precyzyjnych, płynnych ruchów, świadomy oddech i maksymalne skupienie na ćwiczeniach. Efekty treningu metodą Pilatesa to wzmocnienie mięśni, poprawa równowagi i koordynacji ruchowej, wysmuklenie sylwetki, redukcja napięcia oraz rozluźnienie całego ciała. Ćwiczenia pilates mogą być częścią procesu rehabilitacji po przebytych urazach, także u zawodowych sportowców. Pilates mogą ćwiczyć również osoby starsze i kobiety w ciąży.

  • Egzema – przyczyny i objawy. Leczenie egzemy na dłoniach i twarzy. Które preparaty wybrać, a których unikać?

    Egzema, inaczej wyprysk lub atopowe wyprysk skóry, to niezakaźna choroba, którą nie można się zarazić od drugiej osoby poprzez kontakt bezpośredni lub korzystanie z tych samych kosmetyków czy ręczników i pościeli. Leczenie egzemy jest niezwykle uporczywe, ponieważ zazwyczaj ciężko jest wytypować czynnik wywołujący bolesne, swędzące, pękające i suche plamy na skórze dłoni i twarzy (czasem występujące na całym ciele). Leczenie egzemy z użyciem najlepeszych dermokosmetyków, będąc pod opieką najlepszego dermatologa lub arelgologa może być nieskuteczne, jeśli pacjent będzie miał stały kontakt z czynnikiem drażniącym.

  • Skrzywienie kręgosłupa – rodzaje, przyczyny, leczenie, rehabilitacja

    Skrzywienie kręgosłupa może być fizjologiczne, wynikające z esowatej budowy ludzkiego kręgosłupa (lordoza oraz kifoza) lub patologiczne, gdy naturalne krzywizny ulegają pogłębieniu (hiperkifozą i hiperlordozą) bądź zniesieniu (zniesienie lordozy szyjnej lub lędźwiowej). Powstałe wówczas wady kręgosłupa mogą być przyczyną dolegliwość i wymagają korekcji. Często występującą wadą postawy, zwłaszcza u dzieci, jest  również boczne skrzywienie kręgosłupa, mogące prowadzić do poważnych zniekształceń sylwetki.  

  • Kleszczowe zapalenie mózgu – przyczyny, objawy, leczenie, szczepionka

    Kleszczowe zapalenie mózgu to odzwierzęca choroba zakaźna. Czynnikiem, który ją wywołuje jest ukąszenie kleszcza i przedostanie się do organizmu człowieka wirusa z rodzaju flawiwirusów (rzadko KZM może być spowodowane spożyciem niepasteryzowanego mleka zakażonego zwierzęcia). Objawy kleszczowego zapalenia mózgu obejmują m.in. wysoką gorączkę, silne bóle głowy, wymioty, nudności, objawy oponowe, zaburzenia świadomości, niedowłady, zaburzenia oddychania. Dowiedz się, jak wygląda leczenie KZM oraz jak mu zapobiegać.

  • Lumbago (postrzał) – co to jest? Przyczyny, objawy, leczenie lumbalgii

    Lumbago, inaczej postrzał lub heksenszus, to zespół bólowy dotyczący odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa. Ból w dole pleców pojawiający się w przebiegu lumbalgii jest spowodowany przeciążeniem struktur kręgosłupa, do którego może dojść np. na skutek dźwigania ciężkich przedmiotów, braku aktywności fizycznej, długotrwałego przyjmowania pozycji siedzącej lub stojącej, nadwagi i otyłości. Czynnikiem zwiększonego ryzyka wystąpienia lumbago są także zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Jakie są domowe sposoby walki z lumbago?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij