Tyfus (dur brzuszny) - szczepienie, objawy i leczenie
Michał Posmykiewicz

Tyfus (dur brzuszny) - szczepienie, objawy i leczenie

Dur brzuszny jest ostrą chorobą zakaźną, która występuje tylko u człowieka. Charakteryzuje się on ciągłym torem gorączkowym, różnorodnością objawów i możliwością występowania nawrotów oraz groźnych powikłań.

Co wywołuje dur brzuszny?

Dur brzuszny jest wywoływany przez bakterię, będąca Gram-ujemna pałeczka. Bateria ta nosi nazwę Salmonella typhi, a jej polska nazwa to po prostu pałeczka duru brzusznego. 

Gdzie najczęściej występuje dur brzuszny? Czy zachorowania na dur brzuszny są częste?

Dur brzuszny występuje na całym świecie. Należy pamiętać, że zachorowania w krajach rozwiniętych są rzadkie, natomiast są one częste w krajach i środowiskach o niskim i niedostatecznym poziomie sanitarnohigienicznym.

Rezerwuarem zarazka i źródłem zakażenia jest wyłącznie człowiek chory lub nosiciel. Materiał zakaźny stanowią natomiast wydaliny, głównie kał, natomiast w mniejszym stopniu mocz, w bardzo rzadkich przypadkach również wymiociny.

Główną rolę w szerzeniu się duru brzusznego odgrywają cztery czynniki. Pierwszym z tych czynników jest woda- zakażenie źródła zaopatrzenia w wodę powoduje wybuch epidemii o rozmiarach zależnych od liczby osób korzystających z zakażonego źródła. Kolejny czynnik to żywność i mleko, należy pamiętać, że szczególnie groźne są epidemie mleczne, ponieważ mleko stanowi bardzo korzystne środowisko dla przeżycia bakterii odpowiedzialnych, że wywołanie u człowieka duru brzusznego. Jeszcze jeden czynnik to muchy, które przenoszą pałeczki duru brzusznego z kału na żywność, w tym przypadku występują jednak zachorowania sporadyczne. Ostatnim czynnikiem odgrywającym dużą role w szerzeniu się duru brzusznego jest kontakt bezpośredni z chorym lub nosicielem. Należy pamiętać o tym, że nosiciele odgrywają w szerzeniu się duru brzusznego ważną rolę, znacznie większą niż chorzy. Po przebyciu duru brzusznego mogą bowiem w ich organizmie utrzymywać się ogniska namnażania się pałeczek i okresowego lub ciągłego wydalania ich do środowiska. Można wyróżnić dwa typy nosicielstwa. Jest to nosicielstwo ozdrowieńcze, które zazwyczaj ustępuje przed upływem trzech miesięcy od przebycia choroby oraz nosicielstwo przewlekłe, które może czasami utrzymywać się nawet do końca życia. Ważnym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi i utrzymywaniu się nosicielstwa są stany zapalne i choroby dróg żółciowych, układu moczowego oraz przewodu pokarmowego. Nosicielami mogą także być ludzie zdrowi, którzy nigdy na klinicznie jawny dur brzuszny nie chorowali, stanowią oni z tego powodu największe zagrożenie epidemiczne. 

Jakie są objawy duru brzusznego?

Objawy duru brzusznego przebiegają w czterech okresach. Pierwszy okres to okres wylęgania, czyli zwiastunów, trwa on zazwyczaj 10-14 dni. W przebiegu tego okresu pacjent zgłasza gorsze samopoczucie, ogólne rozbicie, stany podgorączkowe oraz pobolewania głowy. Pojawia się też znaczne upośledzenie łaknienia. Kolejny okres to okres narastania objawów. W jego przebiegu pojawia się gorączka, która stopniowo narasta i po około 3-7 dobach może osiągnąć  wartość 39-40 st. C. Na takim poziomie gorączka utrzymuje się przez dalszy okres choroby. Ponadto pojawiają się też bóle głowy, bóle mięśniowe oraz krwawienia z nosa. U dzieci częściej bywają też wymioty, objawy nieżytu oskrzeli czy też angina. Mogą też być obecne objawy oponowe. Chory jest apatyczny, wzrasta charakterystyczne odurzenie, niekiedy aż do całkowitego zamroczenia. Język jest suchy, pokryty brunatnym nalotem, ostro odgraniczonym na brzegach i koniuszku. Brzuch jest wzdęty, a przy obmacywaniu stwierdza się bolesność oraz przelewanie w prawym dole biodrowym. Obniża się też ciśnienie tętnicze krwi oraz dochodzi do zwolnienia tętna. Mniej więcej po 5-6 dniach gorączka ustala się na bardzo wysokim poziomie i choroba przechodzi w okres pełnego rozwoju. W okresie tym wszystkie objawy stają sie bardziej wyraźne i osiągają szczytowe nasilenie. Obok silnych bólów głowy, zwłaszcza w okolicy czołowej, występuje przymroczenie, czasem upośledzające dość znacznie świadomość chorego, jest on odurzony, czasami majaczy lub bywa podniecony ruchowo. Chory odczuwa też bardzo duże pragnienie, wargi są suche i popękane, język suchy, a ślina skąpa i lepka. Spojówki są wysuszone, rysy twarzy są zaostrzone i zapadnięte. Brzuch bywa bardzo wzdęty. Stolce, których oddawaniu nie towarzyszą bóle ani parcie, mogą być zaparte lub też wolne. W drugim tygodniu choroby na skórze brzucha i dolnej części klatki piersiowej, a czasami też na kończynach, pojawia się charakterystyczna wysypka, jest to tzw. różyczka durowa. Ma ona postać bladoróżowych plamek, które giną pod wpływem ucisku. W czwartym tygodniu choroby gorączka stopniowo opada i chory wkracza w okres zdrowienia. W tym czasie, wraz ze spadkiem temperatury ciała, poprawia się samopoczucie chorego, wraca apetyt oraz ustępuje biegunka.

Jak leczy się dur brzuszny, czyli tyfus?

Lekiem z wyboru do leczenia duru brzusznego jest chloramfenikol, czyli antybiotyk wymierzony konkretnie w pałeczkę duru brzusznego. Ponadto, leczenie duru brzusznego obejmuje też wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych, podtrzymanie układu krążenia oraz bardzo uważną obserwację chorego umożliwiającą wczesne wykrycie ewentualnych powikłań.

Czy można zapobiegać durowi brzusznemu?

Do zapobiegania durowi brzusznemu służy specjalna szczepionka, której jednak nie ma w obowiązkowym kalendarzu szczepień i nie musi być ona w Polsce powszechnie stosowana. Szczepionkę stosuje się natomiast w sytuacji, kiedy pacjent wyjeżdża w tereny zagrożone rozwojem duru brzusznego ze względu na złe warunki sanitarno-epidemiologiczne.

Ponadto, należy pamiętać też o tym, że znaczenie dla zapobiegania rozwoju duru brzusznego i wybuchowi epidemii ma właściwe przestrzeganie higieny osobistej, prawidłowe zaopatrzenie w wodę, właściwe zabezpieczenie śmieci i nieczystości, kontrola warunków pracy w przemyśle spożywczym i gastronomii, leczenie i kontrola nosicieli duru brzusznego, odkażanie bieżące i końcowe pomieszczeń i przedmiotów, z którymi stykał się chory, badanie ozdrowieńców na nosicielstwo. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Hormonalna terapia zastępcza – czy może pomóc w menopauzie?

    Okres menopauzy jest jednym z przełomowych  w życiu kobiety. Charakterystyczne dla niego jest pojawienie się wczesnych łagodnych objawów oraz bardziej poważnych, mogących skutkować zmianami w funkcjonowaniu układu krwionośnego, nerwowego oraz kostnego. Jednym ze sposobów spokojnego przejścia przez okres menopauzy jest hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Jakie są najlepsze metody hormonalnej terapii zastępczej, czy HTZ może powodować tycie oraz czy terapia może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Przewiane ucho – przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

    Czy po wieczornym spacerze odczuwasz ból lub słyszysz szum w uszach? To może być przyczyna przewianego ucha. Przypadłość ta dotyczy wszystkich osób, zarówno młodszych, jak i starszych. Najczęściej jednak pojawia się u dzieci do 6. roku życia. Jakie są przyczyny przewianego ucha? Jak leczyć przewiane ucho domowymi sposobami?  Kiedy udać się do laryngologa? Podpowiadamy.

  • Co wiadomo o francuskiej szczepionce VLA2001 przeciwko COVID-19?

    Najnowsze raporty ujawniają, że szczepionka firmy Valneva może być skuteczna w zwalczaniu pojawiających się wariantów wirusa SARS-CoV-2. Choć prace nad preparatem nie zostały jeszcze zakończone, przyciągnął on już uwagę państw europejskich i Australii. Jeżeli szczepionka zostanie zatwierdzona przez organy regulacyjne, prawdopodobnie odegra ważną rolę w walce pandemią COVID-19.

  • Koronawirus a cukrzyca – kontrola glikemii obniża ryzyko zgonu z powodu COVID-19

    Według ekspertów właściwa kontrola glikemii przyczynia się do wzrostu szans na wyzdrowienie i znacząco obniża śmiertelność pacjentów, u których stwierdzono zakażenie SARS-CoV-2. Jak wyjaśnić to, że diabetycy są bardziej podatni na ciężki przebieg choroby koronawirusowej? Czy COVID-19 może wywołać cukrzycę?

  • Jak działa acyklowir? Czy jest bezpieczny dla kobiet w ciąży i dzieci?

    Acyklowir to pochodna guanozyny, którą z powodzeniem stosuje się podczas leczenia opryszczki, półpaśca, ospy wietrznej, cytomegalii i wirusa EBV. Występuje w formie tabletek i kremów i roztworów do infuzji. Kto może stosować acyklowir, a jakie są przeciwwskazania i czy kobiety w ciąży oraz matki karmiące mogą bezpiecznie sięgać po acyklowir w preparatach bez recepty? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Omicron – zidentyfikowano kolejną odmianę koronawirusa SARS-CoV-2

    Liczba zakażeń SARS-CoV-2 w Republice Południowej Afryki gwałtownie wzrosła w ostatnich tygodniach, co zbiegło się z wykryciem kolejnego wariantu wirusa. Omikron cechuje nagromadzenie mutacji, które mogą budzić niepokój, jednak na tym etapie nie wiadomo, jak te zmiany rzeczywiście wpłyną na właściwości tego wariantu koronawirusa. Pierwszych informacji o obrazie klinicznym zakażenia, jakie wywołuje, możemy spodziewać się już w najbliższych dniach.

  • Kwas foliowy metylowany – czy kobiety bez mutacji MTHFR także powinny go suplementować?

    Istnieje grupa kobiet, która ze względu na to, że posiada mutację genu MTHF nie może właściwie metabolizować kwasu foliowego do jego aktywnej postaci, która jest niezbędna m.in do prawidłowego rozwoju płodu. Te pacjentki, w trakcie przygotowywania się do zajścia w ciążę, jak i będąc w ciąży, powinny suplementować około 0,4 mg kwasu foliowego i metafoliny, czyli zmetylowanej formy kwasu foliowego. Dowiedz się więcej o kwasie foliowym w zmetylowanej formie, czytając niniejszy artykuł.

  • Zespół stresu popandemicznego – czym jest? W jaki sposób się objawia?

    Aktualnie „zespół stresu popandemicznego” nie jest ujęty w międzynarodowej klasyfikacji zaburzeń psychicznych, jednak niewykluczone, że wkrótce tam trafi, gdyż coraz więcej osób potrzebuje pomocy psychologa lub psychiatry w wyniku sytuacji związanej z pandemią. Trwa na ten temat globalna dyskusja ekspertów zajmujących się zdrowiem psychicznym.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij