Porażenie nerwu twarzowego – przyczyny, objawy i leczenie porażenia Bella
Nina Keller

Porażenie nerwu twarzowego – przyczyny, objawy i leczenie porażenia Bella

Porażenie nerwu twarzowego (porażenie Bella) to samoistny, nagły paraliż twarzy, który spowodowany jest uszkodzeniem włókien nerwu twarzowego. Widoczna jest deformacja twarzy – obniżony kącik ust oraz utrudnione zamykanie powieki. Chory ma także problem  z wyraźną mową, ograniczona zostaje zdolność do odczuwania smaków. Jakie są przyczyny porażenia nerwu twarzowego i jak się je leczy?

Porażenie nerwu twarzowego – co to jest?

Obwodowe porażenie nerwu twarzowego, w literaturze znane także jako porażenie Bella, to nagłe, samoistne porażenie nerwu twarzowego – siódmego nerwu czaszkowego.

Charakteryzuje się jednostronnym, obwodowym uszkodzeniem nerwu twarzowego, który występuje pod postacią paraliżu mięśni połowy twarzy. Chorzy nie mogą zmarszczyć czoła, zamknąć oka (objaw Bella), wyszczerzyć zębów, a ich fałd nosowo–wargowy jest wygładzony. Czasem dochodzi do zaburzenia czucia smaku na 2/3 przednich języka.

Przyczyna porażenia nerwu twarzowego, jak dotąd, nie została jednoznacznie sklasyfikowana, choć w hipotezach medycznych najczęściej podaje się związek z zakażeniem wirusem Herpes simplex (wirus opryszczki zwykłej).

Podstawowym narzędziem diagnostycznym jest badanie przedmiotowe i podmiotowe. W porażeniu nerwu twarzowego wykorzystywane jest jako podstawowe leczenie sterydami. Zalecane jest także stosowanie fizjoterapii. Rehabilitację nerwu twarzowego można wykonywać w warunkach domowych. Rokowanie na ogół jest pomyślne. 

W medycynie znane jest także porażenie ośrodkowe nerwu twarzowego, w którym dochodzi do upośledzenia czynności ruchowej tylko dolnej połowy twarzy (wygładzony kącik ust, upośledzona artykulacja).

Porażenie Bella – przyczyny

Samoistne, obwodowe uszkodzenie nerwu twarzowego to schorzenie występujące dość często, w każdym wieku. Zapadalność szacowana jest na około 25–53 przypadków na 100 tysięcy osób. W porażeniu nerwu twarzowego dochodzi do uszkodzenia jądra nerwu twarzowego, jego pnia lub gałązki. Natomiast w porażeniu ośrodkowym uszkodzona jest droga neuronalna prowadząca od kory mózgowej do jądra nerwu twarzowego.

Najczęstszymi przyczynami ośrodkowego porażenia nerwu twarzowego są: udar mózgu, stwardnienie rozsiane, nowotwór. Etiologia samoistnego, obwodowego uszkodzenia nerwu VII nie została jednak jak dotąd jednoznacznie ustalona. W hipotezach uwzględniane są między innymi następujące przyczyny:

  • zakażenia wirusowe (najprawdopodobniej jest to wirus opryszczki zwykłej), 
  • reakcje alergiczne,
  • skurcz naczyń krwionośnych na skutek oziębienia u osób podatnych.

Do porażenia Bella może dojść także z przyczyn wtórnych, do których możemy zaliczyć:

  • niedoczynność tarczycy, 
  • cukrzycę, 
  • zapalenie ucha środkowego, 
  • boreliozę, 
  • półpasiec, 
  • guz mózgu. 

Również toczeń rumieniowaty układowy, zespół Guillaina–Barrego, złamanie kości skroniowej czy toksyczność niektórych leków mogą prowadzić do wtórnego niedowładu nerwu twarzowego.

Porażenie nerwu twarzowego – objawy

Nerw twarzowy jest nerwem mieszanym, zawiera włókna czuciowe, ruchowe oraz autonomiczne. Do objawów obwodowego paraliżu nerwu twarzowego możemy zaliczyć:

  • wygładzenie skóry czoła po jednej stronie, 
  • szersza szpara powiekowa,
  • obniżony kącik ust,
  • uniemożliwione zamykanie powieki, mruganie po stronie porażenia,
  • uniemożliwione symetryczne wyszczerzenie zębów,
  • upośledzone wydzielanie łez po stronie porażenia,
  • zaburzenie odczuwania smaków na języku,
  • nadwrażliwość na dźwięki,
  • z ust może wypływać ślina.

Objawy rozpoczynają się nagle, często po oziębieniu twarzy np. przewianie w trakcie jazdy samochodem z otwartym oknem może wywołać charakterystyczne symptomy. Gdy dochodzi do ośrodkowego uszkodzenia nerwu twarzowego obserwujmy spłycenie fałdu nosowo–wargowego, zaburzenia artykulacji oraz porażenie mięśni mimicznych dolnej połowy twarzy, co prezentuje się jako gorsza ich ruchomość. Warto wspomnieć, iż występuje także nawracające porażenie nerwu twarzowego, któremu towarzyszy obrzęk wargi i pofałdowanie języka, w literaturze opisywany jest jako tzw. zespół Mellkersona–Rosenthala.

Porażenie nerwu twarzowego u dzieci występuje rzadziej niż w populacji dorosłych, częściej jest związane z infekcjami. Opisywano w literaturze bardzo nieliczne przypadki porażenia nerwu twarzowego u noworodków. Niemowlęta mają problem z ssaniem piersi, nie mogą zamknąć powieki, nawet podczas płaczu, mają problemu z poruszaniem porażoną połową twarzy. Na szczęście u prawie wszystkich małych pacjentów dochodzi do powrotu pełnej sprawności w ciągu 6 miesięcy od wystąpienia objawów.

Porażenie nerwu twarzowego – diagnostyka

Rozpoznanie stawiane jest na podstawie obrazu klinicznego. Należy wykonać podstawowe badania laboratoryjne, takie jak morfologia, stężenie glukozy, TSH, CRP, OB, stężenie witaminy B12. Chory powinien zostać skonsultowany neurologicznie i laryngologicznie, gdyż do niedowładu nerwu twarzowego mogło dojść wtórnie w wyniku chorób ucha środkowego, ślinianek czy zapalenia kości skroniowej.

W diagnostyce różnicowej lekarze skupiają się przede wszystkim na odróżnienia uszkodzenia obwodowego, czyli mononeropatii nerwu twarzowego od uszkodzenia ośrodkowego, w przebiegu udaru czy guza mózgu – w tym celu w izbie przyjęć wykonywana jest tomografia komputerowa głowy.

Jeżeli objawy porażenia są obustronne, także należy szukać innych przyczyn niż samoistne porażenie (uwzględnić w różnicowaniu należy wtedy sarkoidozę, boreliozę ,zespół Guillaina–Barrego, zapalenie opon mózgowo–rdzeniowych). Jeśli natomiast do typowych objawów porażenia obwodowego nerwu twarzowego dołączą inne niepokojące symptomy, należy zastanowić się nad wykonaniem rezonansu magnetycznego mózgowia oraz punkcji lędźwiowej.

Porażenie Bella – leczenie

W leczeniu porażenia Bella stosujemy terapię farmakologiczą pod postacią doustnego przyjmowania glikokortykosteroidów. Zalecane jest przyjmowanie kortykosteroidu — prednizonu, którego dawka jest stopniowo zmniejszana (terapia trwa około 2 tygodni). W niektórych badaniach naukowych wykazano przyspieszeniu powrotu sprawności nerwu twarzowego, u pacjentów stosujących acyklowir, dlatego część specjalistów dodatkowo zaleca właśnie przyjmowanie działającego przeciwwirusowo acyklowiru. Stosuje się także wspomagająco domięśniowo podawane preparaty galantaminy oraz roztwory zawierające witaminy z grupy B.

W obwodowym porażeniu nerwu twarzowego problemem jest niedomykalność powieki i niemożność mrugania. Niestety może to prowadzić do wysychania rogówki i nadkażeń bakteryjnych. Aby chronić oko, którego powieka jest odsłonięta, zaleca się stosowanie sztucznych łez. Na noc należy także przygotowywać sobie komorę wilgotną (jałowy gazik namoczony w soli fizjologicznej – 0,9% NaCl ). Do worka spojówkowego warto również stosować specjalny żel zawierający w swoim składzie dekspantenol. Jeżeli mimo zastosowanego leczenia dalej utrzymują się problemy z zamykaniem powieki, aby przywrócić jego sprawność można ostrzyknąć mięsień toksyną botulinową.

W przeszłości stosowano leczenie operacyjne porażenia Bella pod postacią chirurgicznego odbarczenia nerwu, jednak skuteczność tych operacji była niewielka, dlatego odstąpiono od nich. 

Porażenie Bella – rehabilitacja

W porażenie nerwu twarzowego można także stosować leczenie domowe pod postacią fizykoterapii. Należy podejmować próby poruszania powieką, wykonywać ruchy oromandibularne, palpacyjny masaż twarzy. Taką rehabilitację neurologiczną należy wykonywać kilka razy w ciągu dnia. Dostępne badania naukowe mówią o skuteczności akupunktury. Pozytywne efekty przynoszą także techniki relaksacyjne. Kiedy nadejdzie oczekiwana poprawa? W porażeniu Bella rokowanie jest zazwyczaj pomyślne.

U części chorych poprawa następuje już po około 2 tygodniach, u innych objawy mogą utrzymywać się dużo dłużej. W około 5% przypadków niestety porażenie pozostaje na stałe, u około 10% następuje wyleczenie, ale pozostaje pewien trwały defekt, np. przymykanie oka przy uśmiechu.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Osteopatia – czym zajmuje się osteopata i w jakich chorobach może pomóc?

    Osteopatia zajmuje się diagnostyką oraz leczeniem zaburzeń układu ruchu, narządów wewnętrznych oraz układu współczulnego. Za jej twórcę uznaje się amerykańskiego lekarza Andrewa Taylora Stilla, który stworzył American School of Osteopathy – instytucję zrzeszającą i kształcącą specjalistów z tej dziedziny. Jakie są wskazania do osteopatii? Jakie techniki stosuje osteopata?

  • Spray do uszu – jak działa? Jak wybrać najlepszy preparat do czyszczenia uszu?

    Woskowina to naturalna substancja tłuszczowa o właściwościach zmiękczających i bakteriobójczych, zaś jej ilość regulowana jest dzięki mechanizmowi samooczyszczania ucha. Zwiększona produkcja woskowiny może skutkować tworzeniem się czopów, którym towarzyszą objawy, takie jak stopniowa utrata słuchu, uczucie zatkanego ucha, szumy uszne czy ból ucha o różnym nasileniu. Prawidłowe i skuteczne czyszczenie pozwala wspomóc proces samooczyszczania oraz zapobiega powstawaniu poważniejszych dolegliwości. Jak wybrać najlepszy spray do uszu?

  • Grypa – co ją powoduje i jak się objawia? Jak skutecznie leczyć grypę?

    Grypa jest ostrą i wysoce zakaźną chorobą układu oddechowego wywoływaną przez wirusy. Najwięcej zachorowań na grypę obserwuje się w sezonie jesienno-zimowym. Na grypę szczególnie narażone są dzieci, osoby starsze oraz dorośli przebywający w dużych skupiskach np. zakładach pracy. Grypę charakteryzuje gwałtowny początek objawów, do których zalicza się wysoką gorączkę, bóle mięśni i stawów, bóle głowy, osłabienie i kaszel.  Jak skutecznie ją leczyć? 

  • Czym są ortopedyczne implanty custom-made? Jak powstają protezy „szyte na miarę”?

    Lekarze z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (WUM) przeprowadzili pionierską operację – wszczepili pacjentowi „szytą na miarę” endoprotezę stawu kolanowego. Zachowanie więzadła krzyżowego tylnego pozwala pacjentowi na większą aktywność fizyczną i lepiej odtwarza biomechanikę zdrowego kolana. W jaki sposób powstają spersonalizowane protezy typu custom-made? Jakie są korzyści z ich zastosowania?

  • Polipy macicy – objawy i leczenie polipów szyjki macicy i polipów trzonu macicy

    Obecnie polipy macicy są dość częstą jednostką chorobową, z którą ginekolodzy muszą się mierzyć w praktyce ambulatoryjnej. Nierzadko pozostają bezobjawowe, ale jeśli wzrastają z błony śluzowej w obrębie jamy macicy, to mogą stanowić jedną z częstszych przyczyn nieprawidłowych krwawień z dróg rodnych u kobiet. Pamiętajmy, że objawowe polipy macicy stanowią ważne wskazanie do konsultacji z lekarzem ginekologiem i podjęcia decyzji o ich usunięciu.

  • Zatrucie grzybami – objawy i pierwsza pomoc

    Według Światowej Organizacji Zdrowia co roku 2% populacji szuka pomocy medycznej z powodu zatrucia grzybami. Mimo wieloletniego doświadczenia w diagnozowaniu i leczeniu tego schorzenia wstępna diagnoza jest złożona i wymaga różnicowania oraz dokładnego określenia, jakie grzyby wywołały zatrucie (może to być zatrucie kilkoma rodzajami grzybów). Trudności związane są w większości przypadków z różnymi objawami i zespołami toksykologicznymi, które pojawiają się pod wpływem toksyn grzybowych. W związku z rozpowszechnieniem diagnozy ostrego zatrucia grzybami, każdy powinien zdawać sobie sprawę z doraźnych metod leczenia w tym przypadku. 

  • Zapalenie krtani – przyczyny, objawy, leczenie

    Nagła duszność i szczekający kaszel w środku nocy u dziecka wywołują często panikę u rodziców i opiekunów. Objawy te mogą świadczyć o ostrym zapaleniu krtani. Dowiedz się, kiedy konieczne staje się wezwanie pogotowia do małego pacjenta. Sprawdź również, kiedy zwykła chrypka może oznaczać przewlekłe zapalenie krtani i powinna skłonić nas do wizyty u lekarza.

  • Diabetomat – urządzenie ułatwi życie osobom chorym na cukrzycę

    Naukowcy z Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie opracowali urządzenie, które pozwoli diabetykom zastąpić klasyczne pomiary stężenia cukru we krwi. W jaki sposób działa? Kiedy będzie można go kupić? Jakie inne nieinwazyjne urządzenia monitorowania glikemii powstały w ostatnim czasie?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij