Wirus hMPV – jakie są objawy zakażenia? Kto jest szczególnie narażony? Jak leczyć?

Zimowe miesiące to okres zwiększonej częstości zakażeń wirusowych układu oddechowego, takich jak grypa, RSV czy zakażenia wywołane przez ludzkiego metapneumowirusa (hMPV). Wirus ten jest szeroko rozpowszechniony na całym świecie i może powodować zarówno łagodne infekcje górnych dróg oddechowych, jak i cięższe zapalenia dolnych dróg oddechowych.

1. Co to jest hMPV?
2. Jak można się zarazić wirusem hMPV?
3. Objawy hMPV
4. Kto znajduje się w grupie ryzyka zakażenia hMPV?
5. Jakie są najczęstsze powikłania zakażenia?
6. Jak zdiagnozować zakażenie hMPV?
7. Leczenie hMPV
8. Jak zapobiegać zakażeniu wirusem hMPV?
9. Jak zbadać zakażenie hMPV? 
10. Jak długo trwa izolacja przy wirusie hMPV? 
11. Cięższe przypadki hMPV 
12. Zakażenie hMPV – najczęściej zadawane pytania

Co to jest hMPV?

HMPV, czyli ludzki metapneumowirus (ang. Human MetaPneumoVirus), to wirus z rodziny Pneumoviridae, który wywołuje infekcje dróg oddechowych. Został po raz pierwszy zidentyfikowany w 2001 roku, choć badania wskazują, że krąży w populacji ludzkiej od wielu dekad. Analizowane próbki wirusa pochodziły od 28 dzieci i były zbierane w okresach zimowych przez 20 lat. Dzieci te diagnozowano z ostrym zakażeniem dróg oddechowych o nieustalonej etiologii (przyczynie).

Charakterystyka wirusa hMPV

Wirusy z rodziny Pneumoviridae, w tym hMPV, to wirusy RNA z jednoniciowym genomem o ujemnej polarności. Są znane z wywoływania różnych infekcji zarówno u ludzi, jak i zwierząt.

Jak można się zarazić wirusem hMPV?

HMPV przenosi się drogą kropelkową, co oznacza, że można się nim zarazić przez:

• kichanie,
• kaszel,
• kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami (np. telefony, klamki, klawiatury, zabawki),
• bezpośredni kontakt, np. podanie ręki czy przytulanie.

HMPV stanowi zagrożenie przede wszystkim dla dzieci, seniorów oraz osób z obniżoną odpornością, a zrozumienie jego natury pomaga w zapobieganiu i kontrolowaniu infekcji.

Objawy hMPV

Objawy zakażenia wirusem hMPV często przypominają symptomy infekcji wirusem RSV, grypy lub COVID-19. Najcięższe przypadki choroby wymagają hospitalizacji, w tym również wsparcia w oddychaniu. Dotyczy to głównie dzieci poniżej 5. roku życia, zwłaszcza niemowląt, które nie ukończyły 12. miesiąca życia. Choć hospitalizacje nie są częste, w przypadku zakażenia hMPV pobyt w szpitalu zwykle trwa dłużej niż przy ostrej infekcji wirusem grypy lub RSV.

Naukowcy szacują, że od 10% do 12% przypadków chorób układu oddechowego u dzieci jest wywołanych przez wirusa hMPV. Większość zachorowań ma łagodny przebieg, jednak u około 5% do 16% dzieci może dojść do rozwinięcia się infekcji dolnych dróg oddechowych takich jak zapalenie płuc.

Najczęstsze objawy zakażenia hMPV:

• gorączka,
• kaszel,
• cieknący katar i/lub zatykający się nos,
• ból gardła,
• świszczący oddech,
• duszności.

Kto znajduje się w grupie ryzyka zakażenia hMPV?

U osób z obniżoną odpornością, małych dzieci i osób starszych wirus może powodować poważniejsze schorzenia, takie jak zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc, oraz zaostrzenie astmy czy POChP.

Grupy ryzyka zakażenia hMPV:

• niemowlęta i małe dzieci,
• osoby starsze,
• osoby z osłabionym układem odpornościowym (np. pacjenci onkologiczni, osoby z HIV czy z chorobami autoimmunologicznymi),
• chorzy na przewlekłe choroby układu oddechowego.

Jakie są najczęstsze powikłania zakażenia?

Czasami zakażenie hMPV powoduje komplikacje. Mogą być one poważne i niekiedy wymagać hospitalizacji:

• zapalenie oskrzelików,
• zapalenie oskrzeli,
• zapalenie płuc,
• zaostrzenia astmy lub POChP,
• zapalenie ucha (zapalenie ucha środkowego).

Jak zdiagnozować zakażenie hMPV?

Jeśli pacjent zauważy u siebie objawy zakażenia wirusem hMPV, powinien skonsultować się z lekarzem internistą, który przeprowadzi badanie fizykalne oraz szczegółowy wywiad. Do diagnostyki wirusa najczęściej wykorzystuje się wymaz z nosa lub gardła. W cięższych przypadkach pobiera się próbkę plwociny z dolnych dróg oddechowych.

W sytuacji poważnych zachorowań dodatkowo wykonuje się bronchoskopię lub RTG klatki piersiowej, aby sprawdzić, czy w drogach oddechowych nie doszło do groźnych powikłań takich jak zapalenie płuc lub niedrożność dróg oddechowych. Tego typu badania pozwalają na dokładniejszą ocenę stanu pacjenta i wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Leczenie hMPV

Nie istnieją specyficzne leki przeciwwirusowe dedykowane leczeniu zakażenia wywołanego przez hMPV. Większość osób może łagodzić objawy w warunkach domowych, ponieważ łagodne przypadki infekcji trwają zazwyczaj od kilku dni do tygodnia. W czasie infekcji ważne jest spożywanie dużej ilości płynów i uzupełnianie elektrolitów. Można również – pod kontrolą lekarza – stosować leki dostępne bez recepty, takie jak środki przeciwgorączkowe, przeciwkaszlowe, obkurczające śluzówkę nosa czy łagodzące podrażnienia gardła.

W cięższych przypadkach, wymagających hospitalizacji, stosuje się terapie tlenowe, kroplówki w celu utrzymania odpowiedniego nawodnienia oraz kortykosteroidy, które pomagają zmniejszyć stan zapalny i złagodzić niektóre objawy zakażenia.

Jak zapobiegać zakażeniu wirusem hMPV?

Podobnie jak w przypadku innych wirusów układu oddechowego, ryzyko zakażenia hMPV można ograniczyć przede wszystkim poprzez przestrzeganie zasad higieny oraz unikanie kontaktu z osobami chorymi. Wirus przenosi się drogą kropelkową, ale także przez kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami, dlatego łatwo rozprzestrzenia się w dużych skupiskach ludzi – szczególnie w żłobkach, przedszkolach, szkołach, przychodniach czy domach opieki. 

W profilaktyce zakażenia hMPV kluczowe znaczenie mają: 

• regularne mycie rąk wodą z mydłem, 
• stosowanie środków do dezynfekcji na bazie alkoholu, 
• unikanie dotykania twarzy brudnymi rękami, 
• zasłanianie ust i nosa podczas kaszlu oraz kichania, 
• częste wietrzenie pomieszczeń, 
• ograniczenie kontaktu z osobami mającymi objawy infekcji. 

Obecnie nie istnieje szczepionka przeciwko hMPV, jednak trwają badania nad jej opracowaniem. 

Jak zbadać zakażenie hMPV? 

Zakażenie hMPV można wykryć poprzez wykonanie testu molekularnego lub panelu wirusów oddechowych. Badania dostępne są w części laboratoriów diagnostycznych oraz szpitali. Najczęściej materiałem do badania jest wymaz z nosa lub gardła. Wynik pozwala odróżnić hMPV od grypy, RSV czy SARS‑CoV‑2. Badanie najczęściej wykonuje się u pacjentów z cięższym przebiegiem infekcji, hospitalizowanych lub należących do grup ryzyka. 

Jak długo trwa izolacja przy wirusie hMPV? 

W przypadku zakażenia hMPV nie obowiązują obecnie formalne wytyczne dotyczące obowiązkowej izolacji, jak miało to miejsce podczas pandemii COVID-19. Eksperci podkreślają jednak, że osoba z objawami infekcji powinna ograniczyć kontakty społeczne do momentu wyraźnej poprawy stanu zdrowia. 

W praktyce oznacza to, że pacjent powinien pozostać w domu przynajmniej do czasu ustąpienia gorączki oraz zmniejszenia nasilenia objawów ze strony układu oddechowego. U dzieci uczęszczających do żłobków i przedszkoli powrót do placówki zaleca się dopiero wtedy, gdy dziecko czuje się dobrze, nie gorączkuje i nie wymaga intensywnego leczenia objawowego. Ma to znaczenie nie tylko dla rekonwalescencji, ale także dla ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa wśród innych dzieci. 

Cięższe przypadki hMPV 

Choć większość zakażeń hMPV przebiega łagodnie i przypomina przeziębienie, u części pacjentów może dojść do rozwoju ciężkiej infekcji dolnych dróg oddechowych. Dotyczy to przede wszystkim niemowląt, seniorów, osób z chorobami przewlekłymi oraz pacjentów z obniżoną odpornością. 

W cięższych przypadkach zakażenie może prowadzić do: 

• zapalenia oskrzelików, 
• zapalenia oskrzeli, 
• zapalenia płuc, 
• niewydolności oddechowej, 
• zaostrzenia astmy lub POChP. 

U części pacjentów konieczna może być hospitalizacja, tlenoterapia, a w najcięższych przypadkach także wspomaganie oddychania. Warto jednak podkreślić, że ciężki przebieg zakażenia hMPV występuje stosunkowo rzadko. 

Zakażenie hMPV – najczęściej zadawane pytania

Dla kogo zakażenie hMPV może być groźne?

Zakażenie wirusem hMPV może przebiegać w różny sposób – głównie w zależności od wieku pacjenta. U młodych dorosłych choroba ma zwykle łagodniejszy przebieg. Wirus jest szczególnie niebezpieczny dla seniorów po 65. roku życia, pacjentów z obniżoną odpornością oraz dzieci, których układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. U najstarszych pacjentów, zwłaszcza cierpiących na choroby przewlekłe, mogą wystąpić groźne powikłania takie jak zapalenie oskrzeli czy zapalenie płuc.

Czy grozi nam pandemia hMPV?

Według wielu naukowców możemy być spokojni. Podstawowa różnica między wirusem hMPV a wirusem wywołującym COVID-19 tkwi w ich charakterystyce. Wirus odpowiedzialny za COVID-19 był wcześniej praktycznie nieznany, podczas gdy o hMPV mamy już obszerną wiedzę. Istnieje również możliwość jego powszechnego testowania. Ponadto u dużej części populacji występuje już odporność na hMPV w przeciwieństwie do COVID-19, który przeszedł na człowieka ze zwierząt, przez co nie pozostawił czasu na naturalne wytworzenie odporności.

Czy przechorowanie hMPV daje trwałą odporność?

Badacze z Cleveland Clinic wskazują, że część ludzi przechodzi zakażenie hMPV przed ukończeniem 5. roku życia. Ponowne zakażenie jest możliwe, ale zazwyczaj ma łagodniejszy przebieg niż pierwsze. 

Czy HMPV jest groźny dla dorosłych? 

U większości zdrowych dorosłych zakażenie przebiega łagodnie i przypomina przeziębienie. Cięższy przebieg może wystąpić u seniorów oraz osób z przewlekłymi chorobami i obniżoną odpornością. 

Jak długo trwa zakażenie HMPV? 

Objawy zwykle utrzymują się od kilku dni do około tygodnia, choć kaszel i osłabienie mogą trwać dłużej. 

Czy HMPV można pomylić z grypą? 

Tak, objawy hMPV są bardzo podobne do grypy, RSV czy COVID‑19. Do potwierdzenia zakażenia często potrzebne są badania laboratoryjne. 

Jak przenosi się wirus HMPV? 

Wirus przenosi się głównie drogą kropelkową oraz przez kontakt z zakażonymi powierzchniami, np. klamkami, telefonem, zabawkami.  

Czy istnieje szczepionka przeciw HMPV? 

Obecnie nie ma zatwierdzonej szczepionki przeciwko hMPV, jednak prowadzone są badania nad jej opracowaniem.