Odporność na COVID-19 po szczepieniu i po przechorowaniu – podobieństwa i różnice - portal DOZ.pl
Graficzna postgać wystawiająca rękę, która w symboliczny sposób ma zatrzymać patogen chorobotwórczy
Patryk Jasielski

Co daje lepszą odporność – szczepienie na koronawirusa czy przechorowanie COVID-19?

Równolegle z wdrożeniem szczepień na COVID-19, rozgorzała dyskusja dotycząca ich bezpieczeństwa, odporności jaką gwarantują i porównywania tego poziomu do odporności po przechorowaniu infekcji wywołanej koronawirusem. Co wiadomo po ponad roku od wprowadzenia szczepionek Pfizer i Biontech, Modrena i AstraZeneca i dwa lata od momentu wybuchu pandemii?

Pandemia COVID-19 jest z nami już od ponad dwóch lat. W tym czasie wiele osób przeszło już tę infekcję. Powstało także wiele różnych szczepionek. Mają one na celu zmniejszać ryzyko zachorowania oraz ciężkiego przebiegu choroby. Działają pobudzająco na odporność organizmu i stymulują powstawanie przeciwciał. Jednak czy dają taką samą odporność jak przechorowanie, a może lepszą lub gorszą?

Czym jest odporność organizmu i od czego zależy?

Odporność organizmu można najprościej określić jako zdolność do pokonywania drobnoustrojów chorobotwórczych (wirusów, bakterii i grzybów) i zapobiegania pojawianiu się infekcji. Za odporność odpowiada układ immunologiczny. Jest to zbiór narządów i komórek odpornościowych, które są połączone skomplikowaną siecią wzajemnych zależności. W skład tego układu wchodzą szpik kostny, grasica, śledziona, węzły chłonne i migdałki. Następuję w nich powstawanie (szpik kostny) i dojrzewanie komórek odpowiedzi immunologicznej. Są to białek krwinki, które można porównać do „żołnierzy” którzy „walczą” z bakteriami i wirusami. Biorą one udział w różnych typach odpowiedzi immunologicznej. Część z nich jest gotowa od razu do walki z patogenami, inne natomiast potrzebują czasu aby móc zareagować. 

Komórki układu odpornościowego to przede wszystkim:

  • limfocyty T i B,
  • makrofagi,
  • neutrofile,
  • eozynofile,
  • bazofile.

Można wyróżnić następujące typy odporności:
Odporność nieswoista – są to wszystkie mechanizmy obronne organizmu skierowane na każdy rodzaj drobnoustroju. Składają się na nią:

  • odporność nieswoista bierna – wszystkie naturalne bariery wnikania zarazków do organizmu: skóra i kwaśne pH na jej powierzchni, kwas solny w żołądku, bakteriobójcze składniki łez i śliny (głównie lizozym);
  • odporność nieswoista czynna – reakcje organizmu służące usunięciu patogenów: kichanie, kaszel, biegunka i wymioty, podwyższony temperatura ciała, zdolność do „pożerania” bakterii przez neutrofile i makrofagi;
  • odporność swoista – tutaj reakcja odpornościowa jest skierowana przeciwko konkretnemu czynnikowi (rodzajowi wirusa/bakterii). Jej powstanie wymaga kilku dni. Jednak, gdy już się rozwinie, jest wówczas bardzo skuteczna. W jej skład wchodzi:

odporność komórkowa – jest zależna od limfocytów T. Polega na bezpośrednim atakowaniu i niszczeniu wirusów i bakterii przez te limfocyty. Po wniknięciu patogenów do organizmu są one pochłaniane „jedzone” przez makrofagi. Następnie wydzielają one szereg substancji i reprezentują antygeny, czyli fragmenty zniszczonego wirusa/bakterii limfocytom T. To je pobudza i jeżeli wykryją powyższy antygen na powierzchni drobnoustroju, wówczas od razu go likwidują.

odporność humoralna – jest ona zależna od przeciwciał, produkowanych przez limfocyty B. Przeciwciała są to cząsteczki, zbudowane z łańcuchów białkowych. Mają zdolność do wiązania się z wirusami i bakteriami i przez to je eliminują. Podobnie jak w odpowiedzi komórkowej, najpierw dochodzi do aktywacji limfocytów B. Przekształcają się one w komórki plazmatyczne i zaczynają produkować przeciwciała pierwszorzędowe, czyli łączące się bezpośrednio z antygenami wirusa/bakterii. Są to na początku przeciwciała typu M (IgM), później dołączają do nich typu G (IgG).

Odporność swoista – może zostać podzielona także ze względu na czas działania na krótkotrwałą (bierną) i działającą długo (czynną) oraz naturalną i sztuczną:

  • odporność swoista bierna naturalna – np. przeciwciała w mleku matki,
  • odporność swoista bierna sztuczna – np. podanie surowicy z przeciwciałami,
  • odporność swoista czynna naturalna – np. przechorowanie choroby,
  • odporność swoista czynna sztuczna – np. szczepienie ochronne.

Jak uzyskać odporność na koronawirusa?

Odporność na koronawirusa można uzyskać dwoma sposobami. Pierwszym jest ulegnięcie zakażeniu i przechorowanie COVID-19. Organizm ma wówczas kontakt z całą cząsteczką wirusa i dochodzi do stymulacji odpowiedzi odpornościowej. Jest to tzw. odporność ozdrowieńców. Taki sposób nabycia odporności wiąże się jednak z ryzykiem. U każdego człowieka infekcja może przebiegać inaczej. U większości osób daje jedynie niewielkie objawy. Jednak u części zagraża zdrowiu i życiu.

Drugim sposobem nabycia odporności są szczepienia na COVID. Tym sposobem do organizmu podaje się zmodyfikowane białko z kolca, będące antygenem wirusa – białko S. Jest ono niegroźne, nie ma możliwości wywołania infekcji. Odporność po szczepieniu, po pierwszej dawce, pojawia się w ciągu 14 dni. W zależności od typu szczepionki, aby wzmocnić odporność, podawana jest druga dawka oraz dawka przypominająca.

Polecane dla Ciebie

Jak skuteczna jest szczepionka na koronawirusa? Co wiadomo po roku po prowadzeniu szczepień?

Szczepienia przeciwko COVID zostały wprowadzone w Polsce ponad rok temu. Po takim okresie można już określić, jakie korzyści daje szczepionka, jeśli chodzi o skuteczność ochrony przed zakażeniem i ciężkim przebiegiem choroby. Odkąd pojawiła się pierwsza szczepionka, przeprowadzano wiele badań. W jednym z ostatnio opublikowanych, oceniono skuteczność ochrony przed wariantem Omikron i Delta trzech szczepionek firmy: Pfizer i Biontech, AstraZeneca i Moderna. Wzięto pod uwagę osoby, które zostały zaszczepione dwiema dawkami i te, który przyjęły także dawkę przypominającą. W analizie wzięło udział prawie 900 tysięcy osób, które przechorowały wariant Omikron, 200 tysięcy wariant Delta oraz ponad 1,5 miliona osób z negatywnym testem (grupa kontrolna). Po 2 dawkach szczepionki Pfizer odporność przed zachorowaniem na wariant Omikron wynosiła 65,5%. Jednak po 25 tygodniach od przyjęcia 2 dawki, dochodziło do obniżenia odporności do 8,8%. Po przyjęciu dawki przypominającej odporność wzrastała do 67,2%. W przypadku szczepionki AstraZeneca, przyjęcie dwóch dawek nie chroniło przed zachorowaniem na wariant Omikron. Przyjęcie dawki przypominającej szczepionki firmy Pfizer zapewniało 62,4% odporność. Podanie dawki przypominającej preparatu firmy Moderna gwarantowało lepszą odporność – 70,1%. Również w przypadku zaszczepienia dawką przypominającą preparatu firmy Moderna osób, które wcześniej przyjęły 2 dawki szczepionki Pfizer, osiągnięto lepszą odporność – 73,9%. Po pełnym cyklu szczepienia Moderną osiągnięto podobną skuteczność, co w przypadku preparatu firmy Pfizer.

Podsumowując, co daje szczepionka? Zmniejsza ryzyko zakażenia i co ważniejsze, ciężkiego przebiegu infekcji COVID-19. Preparat firmy AstraZeneca okazał się mało skuteczny w przypadku wariantu Omikron. Kluczowe pozostaje przyjęcie dawek przypominających preparatów mRNA (PfiOdzer lub Moderna), kiedy odporność po szczepieniu zaczyna maleć (zwykle po około 6 miesiącach).

Szczepienie na koronawirusa czy przechorowanie COVID-19 – co bardziej uodparnia?

Część osób, które przechorowały zastanawia się, czy odporność po  COVID jest lepsza i czy muszą się dodatkowo szczepić. Zarówno po przechorowaniu COVID-19, jak i po szczepieniu wytwarzają się przeciwciała i powstaje odporność. W obu przypadkach utrzymuje się ona w przybliżeniu do 6 miesięcy. Jednak ani szczepienie, ani przechorowanie nie dają 100% ochrony przed kolejną infekcją. Badania naukowe wskazują, że po szczepieni, zwłaszcza preparatami typu mRNA (Pfizer i Moderna), obserwowana jest tendencja do powstawania wyższego poziomu przeciwciał i utrzymywania się go przez dłuższy czas. Osoby starsze, jak i z niedoborami odporności i przyjmujące leki na odporność – wytwarzają mniej przeciwciał. Sposobem na to jak zwiększyć odporność na zachorowanie jest zaszczepienie się ozdrowieńców. Badania wskazują, że stanowi to silny bodziec dla organizmu do produkcji nowych przeciwciał i powstawania stabilniejszej odporności.

Warto także podkreślić korzyści płynące ze szczepień. Mimo tego, że przechorowanie daje odporność, to przebieg choroby u części osób może być ciężki. Szczepienie w sposób istotny zmniejsza tego ryzyko. Umożliwia także osiągniecie odporności zbiorowej. Jest to sytuacja, w której zdecydowana większość osób jest chroniona i przez to wirus nie może się przenosić w populacji i infekować podatnych na ciężki przebieg ludzi.

1. Sochocka M., Błach-Olszewska Z., Mechanizmy wrodzonej odporności, Postepy Hig Med Dosw. 2005; 59: 250-258.
2. Andrews N., Stowe J., Kirsebom F. i in., Covid-19 Vaccine Effectiveness against the Omicron (B.1.1.529) Variant. N Engl J Med. 2022:1-15.
3. Baden L.R., Sahly H.M., Essink B. i in., COVE Study Group. Efficacy and Safety of the mRNA-1273 SARS-CoV-2 Vaccine. N Engl J Med. 2021; 384(5): 403-416.
4. Fiolet T., Kherabi Y., MacDonald C.J. i in., Comparing COVID-19 vaccines for their characteristics, efficacy and effectiveness against SARS-CoV-2 and variants of concern: a narrative review. Clin Microbiol Infect. 2022; 28(2): 202-221.
5. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/science/science-briefs/vaccine-induced-immunity.html
6. Hall V., Foulkes S., Insalata F. i in.,. Protection against SARS-CoV-2 after Covid-19 Vaccination and Previous Infection. N. Engl J Med. 2022.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Zawroty głowy – przyczyny, objawy, leczenie

    Zawroty głowy mogą być spowodowane na przykład zbyt gwałtowną zmianą pozycji czy odwróceniem głowy i wówczas są zjawiskiem fizjologicznym. Czasem jednak mogą być wynikiem poważniejszych dolegliwości. Jakich?

  • Czkawka – przyczyny i leczenie

    Czkawka (łac. singultus) w większości przypadków bywa zjawiskiem całkowicie fizjologicznym oraz powszechnym. Jednakże uporczywa czkawka, która utrudnia funkcjonowanie, może być objawem chorób układu trawiennego i nerwowego. Z tego względu, mimo pozornie błahego charakteru, nie należy jej lekceważyć, a przy występowaniu innych niepokojących objawów koniecznie należy skonsultować się ze specjalistą. Czym jest czkawka? Co może oznaczać? Jak się jej pozbyć? Odpowiadamy w poniższym artykule.

  • Kolka wątrobowa – przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby na atak kolki żółciowej

    Kolka wątrobowa (żółciowa) objawia się jako silny i nagły ból pod prawym łukiem żebrowym, który może trwać nawet kilka godzin. Wynika z zaburzonej pracy pęcherzyka żółciowego. Kto najbardziej jest narażony na kolkę wątrobową i w jaki sposób można złagodzić ból, który jej towarzyszy?

  • Wyciek z sutka – jakie są przyczyny, co może oznaczać?

    Wyciek z sutka to niepokojący objaw, który dotyczy kobiet, ale może także występować u mężczyzn. Czasem przyczyną wycieku z sutka u kobiet jest po prostu ciąża, ale często jest to oznaka poważnych zmian chorobowych, które wymagają pilnej konsultacji z lekarzem. Bardzo ważną informacją jest kolor wycieku z sutka – to wskazówka, jaka choroba może się za tym kryć.

  • Co zrobić, kiedy ugryzie kleszcz?

    Choć chyba nikt ich nie lubi, to kleszcze stanowią nieodłączny element polskiego lata i ciepłych dni. Musimy zatem wiedzieć, jak z nimi postępować – tym bardziej, że konsekwencje ugryzienia przez kleszcze potrafią stanowić dla ludzi wielkie niebezpieczeństwo. 

  • Zaparcia u niemowląt

    Zaparcia u niemowląt, inaczej zatwardzenia, to problem, który bardzo często niepokoi rodziców. Długie nieoddawanie stolca może mieć wiele przyczyn, w tym zmiana diety, czy też alergia pokarmowa, a nawet wada anatomiczna. Według gastroenterologów dziecięcych, zaparcia u niemowląt to najczęstsza dolegliwość kliniczna. Co stosować na zaparcia u niemowląt?

  • Co to jest choroba Addisona?

    Co to jest choroba Addisona? Jedną ze znanych postaci cierpiących na tę przypadłość medyczną był XX-wieczny prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki – J.F. Kennedy. Jego słynna „opalenizna” (hiperpigmentacja skóry), to oprócz ogólnego osłabienia i spadku masy ciała, jeden z najczęstszych objawów tej choroby.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij