kobieta w stroju plazowym trzyma sie za brzuch, mając grymas na twarzy świadczący o bólu
Olaf Bąk

Sprue tropikalna (psyloza) – przyczyny i objawy choroby przypominającej celiakię

Sprue tropikalna jest chorobą zakaźną, która występuje głównie w krajach tropikalnych i subtropikalnych. Objawia się nieprawidłowym trawieniem i wchłanianiem składników pokarmowych, co prowadzi do poważnych niedoborów składników odżywczych, głównie witaminy B12 i kwasu foliowego, a także do anemii. Leczenie sprue tropikalnej jest uzależnione od przyczyny i może wymagać antybiotyków, leków przeciwpasożytniczych i suplementów diety.

Sprue tropikalna (znana również jako psyloza) jest schorzeniem, w którym dochodzi do uszkodzenia kosmków jelitowych, odpowiedzialnych za wchłanianie składników odżywczych. Psyloza jest rzadką, ale poważną chorobą, która może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, jeśli nie jest leczona. Niestety, choroba ta jest często ignorowana lub bagatelizowana w krajach tropikalnych, ponieważ brakuje tam świadomości na temat psylozy. Jest to także spowodowane problemami związanymi z dostępem do służby zdrowia.

Sprue tropikalna – co to za choroba?

Jelito cienkie jest najdłuższą częścią przewodu pokarmowego (może mieć średnio od 5 do 8 metrów długości), która rozpoczyna się od żołądka i kończy na jelicie grubym. Jelito cienkie jest w głównej mierze odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych z pożywienia i znajduje się w jamie brzusznej. Dzieli się na poszczególne odcinki – dwunastnicę, jelito czcze oraz kręte. Śluzówka jelita cienkiego jest pokryta licznymi kosmkami, które zwiększają jej powierzchnię wchłaniania i umożliwiają lepsze wykorzystanie składników odżywczych z pożywienia.

Sprue tropikalna to choroba przewodu pokarmowego, która prowadzi do zaburzeń wchłaniania substancji odżywczych, w szczególności witaminy B12 i kwasu foliowego. Może być także nazywana biegunką kochinchińską lub cejlońskim zapaleniem jamy ustnej. Jest to rzadka choroba (występuje u jednej osoby na milion), która występuje głównie w strefie międzyzwrotnikowej (ściśle 30 stopni geograficznych na północ i południe od zwrotnika). W Polsce występuje sporadycznie, głównie u osób, które przebywały dłuższy czas w krajach, takich jak – Dominikana, Indie czy Portoryko. Choroba została po raz pierwszy opisana w 1759 roku przez Williama Hillary'ego na Barbadosie.

Przyczyny sprue tropikalnej

Niestety nie udało się dotychczas określić jednoznacznej przyczyny psylozy. Choroba ta może być spowodowana przez czynniki, takie jak stres, choroby pasożytnicze, infekcje bakteryjne czy wirusowe. Co istotne, najnowsze badania sugerują, że zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) jest jednym z kluczowych czynników powstania sprue tropikalnej. Niezależnie jednak od przyczyny – w psylozie dochodzi do spłaszczenia (zaniku) kosmków jelitowych, które grają kluczową rolę we wchłanianiu wszystkich substancji odżywczych z pożywienia. W rezultacie osoba cierpiąca na tę chorobę ma trudności z wchłanianiem tłuszczów, białek, witamin i minerałów, co prowadzi do niedożywienia oraz utraty masy ciała.

Powiązane produkty

Objawy psylozy

Objawy choroby sprue tropikalnej mogą obejmować:

  • biegunkę – może być ciągła lub napadowa, a stolce mogą być rzadkie oraz zawierać krew lub śluz,
  • utratę masy ciała – występuje nawet u osób, które dużo jedzą, ponieważ sprue tropikalna prowadzi do nieprawidłowego wchłaniania składników odżywczych,
  • osłabienie i złe samopoczucie – może wystąpić z powodu niedoboru składników odżywczych oraz utraty masy ciała,
  • niedokrwistość (anemia) – może wystąpić z powodu niedoboru żelaza lub innych składników odżywczych, które są niezbędne do produkcji czerwonych krwinek.

Oprócz tego mogą wystąpić objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak wzdęcia, bóle brzucha oraz brak apetytu. Sprue tropikalna jest szczególnie niebezpieczna dla dzieci, ponieważ może prowadzić do opóźnienia rozwoju poprzez niedobory pokarmowe. Może również przyczyniać się do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak anemia czy osteomalacja (metaboliczna choroba kości).

Diagnostyka i leczenie psylozy

Diagnostyka choroby sprue tropikalnej może być skomplikowana, ponieważ wiele chorób ma podobne objawy, dlatego w ramach diagnostyki różnicowej należy rozważyć:

  • celiakię (obie choroby mogą być mylone przez niemal identyczny zestaw objawów),
  • zespół jelita drażliwego,
  • autoimmunologiczne zapalenia jelit,
  • przewlekłe zapalenie trzustki,
  • zakażenie pierwotniakowe,
  • HIV/AIDS,
  • gruźlicę jelit.

Diagnostyka opiera się na:

  • badaniach krwi – stwierdza się niski poziom witamin (A, D, E, K, B12 oraz kwasu foliowego), wapnia i albumin,
  • badaniach kału – posiew kału oraz badanie mikroskopowe na okoliczność chorób pasożytniczych oraz wykrycie nadmiaru tłuszczu w kale (łac. steatorrhea),
  • biopsji jelita – opisywane są nacieki limfocytarne związane ze stanem zapalnym jelit,
  • endoskopii – zapalenie śluzówki jelit oraz zanik kosmków jelitowych,
  • badaniach obrazowych – pokazują one pogrubiałą ścianę objętego stanem zapalnym jelita.
Sprawdź, jakie suplementy diety z kwasem foliowym znajdziesz na DOZ.pl

Leczenie zależnie od potencjalnej przyczyny psylozy obejmuje antybiotyki (najczęściej tetracykliny i kotrimoksazol) oraz leki przeciwpasożytnicze, a także suplementy odżywcze i witaminowe (aby uzupełnić brak witaminy B12 oraz kwasu foliowego). Antybiotykoterapia trwa przeważnie od 3 do 6 miesięcy.

Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na sprue tropikalną, ważne jest przestrzeganie zasad higieny osobistej w podróży do krajów tropikalnych, takich jak mycie rąk przed jedzeniem i piciem oraz unikanie nieumytych owoców i warzyw. Osoby podróżujące do regionów tropikalnych powinny również zachować ostrożność i stosować się do zaleceń dotyczących bezpieczeństwa żywności i wody. Choroba może nawrócić aż u 20% osób.

  1. S. H. Ralston, M. W. J. Strachan, I. Penman, R. Hobson, red. wyd. pol. J. Różański, Choroby wewnętrzne Davidson t. 2, Edra Urban & Partner, Wrocław 2020, wyd. 23.
  2. A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczeklika 2019/20, Medycyna Praktyczna, Kraków 2020, wyd. 11.
  3. A. Hałoń, A. Samet, A. Gładysz, M. Inglot, Biegunki – etiopatogeneza i klinika w świetle współczesnej wiedzy, „Przewodnik Lekarza” 2000, 3(10), 19-26.
  4. M. Padysz, K. Stec-Michalska, Podróżowanie chorych na nieswoiste choroby zapalne jelit — na podstawie wytycznych ECCO, „Gastroenterologia Kliniczna” 2014, tom 6, nr 4, 153–157.
  5. M. Andrzejewska, Rys historyczny badań nad chorobą trzewną, „Medicorum Polonorum” 2016, nr 6.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań m.in. zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy" oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego fizjologicznie pokrywającego tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki" szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Zespół jelita drażliwego (IBS) — przyczyny, objawy, dieta i leczenie

    Zespół jelita drażliwego (IBS, ang. irritable bowel syndrome) jest jednym z najczęstszych zaburzeń przewodu pokarmowego. Charakteryzuje się przewlekłymi bólami brzucha, wzdęciami, zaparciami lub biegunkami. Często występują również inne objawy, takie jak uczucie niepełnego wypróżnienia czy wodnisty stolec. Przyczyny zespołu jelita drażliwego nie są dokładnie znane. Jednym z czynników ryzyka jest stres, ale również dieta i styl życia. Leczenie IBS zależy od indywidualnych objawów i zwykle składa się z terapii farmakologicznej, zmiany stylu życia i diety.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które usłyszeć może wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie jakim jest „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij